Merhaba sevgili öğrencilerim, ben sizin Türkçe öğretmeninizim. Bugün 7. Tema’mız olan “Bilim ve Teknoloji” konusunda “Metne Hazırlanalım” bölümündeki soruları birlikte inceleyeceğiz ve cevaplayacağız. Hazır mısınız? Başlayalım!
Bu bölümde, günlük hayatımızda kullandığımız iletişim araçlarını düşünecek, bu araçları kimlerin icat ettiğini hatırlayacak ve teknoloji olmasaydı hayatımızın nasıl olacağını hayal edeceğiz. Ayrıca komik bir fıkra okuyup yorumlayacağız.
Haydi, ilk sorumuzla başlayalım!
1. Gündelik hayatta en çok kullandığınız iletişim araçlarını aşağıdaki kutucuklara yazınız.
Şimdi düşünelim, sabah uyandığınızda veya gün içinde en çok hangi araçları kullanarak başkalarıyla iletişim kuruyorsunuz? Bazen bir arkadaşına mesaj atıyorsun, bazen ailenle görüntülü konuşuyorsun, değil mi? Ya da haberleri takip ediyorsun. İşte bunlar hep iletişim araçları.
Çözüm:
Akıllı Telefon (Cep Telefonu): Bugünlerde hemen hemen herkesin elinde olan, arama yapmaktan mesajlaşmaya, internete girmekten fotoğraf çekmeye kadar birçok işimizi hallettiğimiz en yaygın iletişim aracımız.
Bilgisayar/Tablet: Ödev yaparken, oyun oynarken, film izlerken veya arkadaşlarımızla yazışırken kullandığımız, internet sayesinde dünyayla bağlantı kurmamızı sağlayan araçlar.
İnternet (Sosyal Medya Uygulamaları): Telefon ve bilgisayar üzerinden kullandığımız WhatsApp, Instagram, TikTok gibi uygulamalar sayesinde arkadaşlarımızla anında haberleşebiliyor, bilgi paylaşıyoruz.
2. Gündelik hayatta kullanılan iletişim araçlarını hangi bilim insanları, nasıl bulmuşlardır? Bu araçlar olmasaydı gündelik hayatta neler değişirdi?
Bu soru biraz daha araştırma gerektiren bir soru. İletişim araçları dediğimizde aklımıza ilk gelenler telefon, radyo, televizyon, internet gibi şeyler oluyor. Peki, bunları kimler buldu dersiniz? Ve hayatımızda olmasalardı neler farklı olurdu? Hadi birlikte düşünelim.
Çözüm:
Adım 1: İletişim araçlarını icat eden bilim insanları ve icat süreçleri:
Telefon: Telefonu icat eden kişi Alexander Graham Bell‘dir. 1876 yılında sesi elektrik sinyallerine dönüştürerek uzak mesafelere iletmeyi başarmıştır. Bu icat, insanlar arasındaki iletişimi çok kolaylaştırmıştır.
Radyo: Radyonun gelişiminde birçok bilim insanının katkısı olsa da, genellikle Guglielmo Marconi‘nin adı anılır. 1890’lı yılların sonlarında telsiz telgraf ve radyo sinyallerini geliştirmesiyle, sesin kablosuz olarak iletilmesinin önünü açmıştır. Bu sayede haberler ve müzikler çok geniş kitlelere ulaşmaya başlamıştır.
Televizyon: Televizyonun da birçok mucidi var ama John Logie Baird, 1920’li yıllarda ilk mekanik televizyonu geliştirerek hareketli görüntülerin iletilmesini sağlamıştır. Televizyon sayesinde hem sesli hem de görüntülü yayınlar izleyebilir, dünyadan haberdar olabiliriz.
İnternet: İnternet tek bir kişinin icadı değildir, birçok bilim insanının ve mühendisin yıllar süren çalışmalarıyla ortaya çıkmıştır. Özellikle 1960’lı yıllarda Amerika Birleşik Devletleri’nde ARPANET projesiyle temelleri atılmıştır. Vinton Cerf ve Robert Kahn gibi isimler, internetin çalışma prensiplerini oluşturan protokolleri geliştirmişlerdir. İnternet, bilgiye ulaşımı ve dünya genelindeki iletişimi tamamen değiştirmiştir.
Adım 2: Bu araçlar olmasaydı gündelik hayatta neler değişirdi?
İletişim Çok Zorlaşırdı: Sevgili öğrenciler, eğer telefon, internet gibi araçlar olmasaydı, uzaktaki bir arkadaşımızla veya akrabamızla konuşmak, haberleşmek çok ama çok zor olurdu. Mektuplar yazılır, postalar haftalarca beklerdi. Belki de birçok önemli haberi zamanında alamazdık.
Bilgiye Ulaşım Kısıtlı Olurdu: İnternet olmasa, ödevlerimiz için araştırma yapmak, yeni bilgiler öğrenmek veya merak ettiğimiz bir konuyu hemen öğrenmek çok daha zor olurdu. Kütüphanelerde saatlerce kitap karıştırmamız gerekirdi.
Eğlence ve Haberleşme Farklı Olurdu: Televizyon veya radyo olmasaydı, dünyadaki haberleri veya eğlenceli programları takip edemezdik. Belki de daha çok kitap okur, daha çok oyun oynar veya birbirimizle daha çok vakit geçirirdik.
Seyahat ve Ulaşım Etkilenirdi: İletişim araçları, ulaşım ağlarının da daha düzenli ve güvenli çalışmasına yardımcı olur. Onlar olmasaydı, seyahat planları yapmak, uçak veya otobüs saatlerini öğrenmek çok daha karmaşık hale gelirdi.
Kısacası, bu araçlar hayatımızı çok kolaylaştırmış ve hızlandırmıştır. Onlar olmasaydı dünya çok daha yavaş ve farklı bir yer olurdu.
3. Aşağıdaki mucitleri icat ettikleri teknolojik ürünlerle eşleştiriniz.
Şimdi de karşımızdaki bilim insanlarını ve onların buluşlarını doğru eşleştirelim. Görselde üç mucit ve üç icat var. Bakalım kim neyi bulmuş?
Çözüm:
Görseldeki mucitler ve icatlar şunlar:
Graham BELL (Graham Bel): Telefonun mucididir. Görseldeki eski model telefon ile eşleşir.
Wright (Rayt) Kardeşler: Uçağın mucitleridir. Görseldeki ilk uçak modeli ile eşleşir.
Thomas EDISON (Tamıs Edisın): Ampulün mucididir. Görseldeki eski model ampul ile eşleşir.
Eşleştirme Sonucu:
Graham Bell>>>Telefon
Wright Kardeşler>>>Uçak
Thomas Edison>>>Ampul
4. Aşağıdaki “Bir Dakika” adlı fıkrayı okuyup yorumlayınız.
Şimdi de biraz gülelim! Bu fıkrada ne anlatılmak isteniyor, ne demek istiyor? Hadi okuyalım ve üzerine konuşalım.
Kadın, seyahat acentesine telefon açtı:
“Affedersiniz!” dedi. “Acaba İstanbul-Ankara arası uçakla kaç dakika sürüyor?”
Telefondaki ses “Bir dakika efendim…” dedi. Bunun üzerine kadın teşekkür edip hemen telefonu kapadı.
Hikmet SEBÜKTEKİN
Çözüm:
Bu fıkra gerçekten çok komik ve dilimizdeki kelimelerin bazen farklı anlamlara gelebileceğini bize gösteriyor.
Adım 1: Fıkranın ana fikrini anlama:
Fıkrada bir kadın, seyahat acentesini arayarak İstanbul-Ankara arası uçak yolculuğunun kaç dakika sürdüğünü soruyor.
Telefondaki görevli ise, bu bilgiyi bulmak için “Bir dakika efendim…” diye cevap veriyor.
Kadın ise bu cümleyi, yolculuğun süresi olarak algılıyor ve “Bir dakika” sürdüğünü düşünerek teşekkür edip telefonu kapatıyor.
Adım 2: Fıkranın yorumu:
Bu fıkradaki komik durum, kelimelerin farklı anlamlarından kaynaklanıyor. Görevli, “Bir dakika efendim…” derken aslında “Bekleyin, hemen size yardımcı olacağım, bilgiyi bulmam bir dakika kadar sürecek” demek istiyor. Yani bir bekleme süresinden bahsediyor. Ama kadın, bu ifadeyi “İstanbul-Ankara arası uçak yolculuğu tam olarak bir dakika sürer” şeklinde bir zaman ölçüsü olarak anlıyor.
Bu fıkra bize, iletişim kurarken bazen kelimelerin veya cümlelerin farklı kişiler tarafından yanlış anlaşılabileceğini, bu yüzden de konuşurken veya dinlerken dikkatli olmamız gerektiğini hatırlatıyor. Bazen bir kelime, söyleniş şekline veya kullanıldığı duruma göre bambaşka anlamlara gelebilir. Bu da dilimizin ne kadar zengin olduğunu ve bazen ne kadar eğlenceli yanlış anlaşılmalara yol açabileceğini gösteriyor.
Harikasınız çocuklar! “Metne Hazırlanalım” bölümündeki tüm soruları başarıyla tamamladık. Şimdi sıra, “Alo… Graham Bell!” adlı metni canlandırmalı okuma etkinliğine geçmekte. O bölümde de hem okuma becerilerimizi geliştireceğiz hem de metni daha iyi anlayacağız. Unutmayın, okurken kelimeleri doğru telaffuz etmeye, gerekli vurgu ve tonlamaları yapmaya özen gösterin.
Dersimiz burada sona eriyor. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!