Merhaba sevgili öğrencim,
Ben senin 6. sınıf Türkçe öğretmenin. Hadi gel, gönderdiğin bu sayfadaki soruları birlikte inceleyelim ve adım adım nasıl çözeceğimizi öğrenelim. Unutma, her sorunun bir cevabı vardır ve bazen o cevabı bulmak için biraz düşünmek gerekir.
Şimdi ilk kısımdan başlayalım: Metne Hazırlanalım
Bu bölümdeki sorular, bir metni okumadan önce seni konuya hazırlamak, düşüncelerini harekete geçirmek için sorulur. Yani, bu soruların tek bir doğru cevabı yoktur. Herkesin kendine göre farklı cevapları olabilir. Önemli olan, senin içten ve samimi düşüncelerini yazman.
1. Bir arkadaşınızın üzgün olduğunu görünce ona nasıl davranırsınız?
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bir arkadaşın üzgünse ona nasıl davranacağın senin ne kadar iyi bir arkadaş olduğunu gösterir. Öncelikle, onun yanına gidip konuşmaya çalışırım. Belki de sadece dinlenmeye ihtiyacı vardır. Ona sarılabilir, “Yanındayım, ne olursa olsun” diyebilirim. Belki de onu güldürecek bir şeyler yapmaya çalışırım ya da en sevdiği şeyleri yaparak dikkatini dağıtırım. Unutma, en önemlisi onun yanında olduğunu hissettirmektir.
2. Üzgün olduğunuzda arkadaşlarınızın size nasıl davranmasını istersiniz?
Çözüm:
Şimdi de kendini onun yerine koy. Sen üzgün olduğunda arkadaşlarından ne beklersin? Ben üzgün olduğumda, arkadaşlarımın bana destek olmasını isterim. Belki de sadece sessizce yanımda oturmaları bile yeterli olur. Bazen konuşmak istemem, o zaman bana anlayış göstermelerini beklerim. Eğer konuşmak istersem, beni dikkatle dinlemelerini ve yargılamadan yanımda olmalarını isterim. Belki beni neşelendirmeye çalışırlar ama bunu yaparken beni daha da üzmemeye özen göstermelerini beklerim. Kısacası, bana değer verdiklerini ve beni anladıklarını hissettirmelerini isterim.
3. Aşağıdaki özdeyişlerle ilgili duygu ve düşüncelerinizi açıklayınız.
Çözüm:
Bu bölümde iki tane çok güzel özdeyiş var. Özdeyişler, kısa ve öz sözlerle bize hayat dersleri veren cümlelerdir. Hadi her birini ayrı ayrı inceleyelim:
“Üzülmek, yarının sıkıntısından bir şey eksiltmez. Sadece bugünün gücünü tüketir.” – A. J. Cronin (Kronin)
Bu söz bana şunu düşündürüyor: Gelecekte yaşanacak olası bir sıkıntı için bugünden üzülmek, o sıkıntıyı ortadan kaldırmaz. Tam tersine, bugünkü enerjimizi, mutluluğumuzu elimizden alır. Yani, boş yere endişelenmek, bugünkü güzel anlarımızı kaçırmamıza neden olur. Gelecek için kaygılanmak yerine, anı yaşamaya ve bugünün tadını çıkarmaya odaklanmalıyız. Çünkü bugünün enerjisini yarına saklamak daha mantıklı.
“Küçük üzüntüler sineklere benzer, biraz hareket ve biraz eylemle onları kovabiliriz.” – Gustav White (Gustav Vayt)
Bu özdeyiş de çok anlamlı! Tıpkı bizi rahatsız eden sinekleri el sallayarak ya da bir hareketle kovduğumuz gibi, küçük üzüntüleri de bir şeyler yaparak, hareket ederek, eyleme geçerek dağıtabiliriz demek istiyor. Yani, biraz canın sıkkınsa, hemen bir şeyler yapmaya başla. Belki bir kitap oku, arkadaşlarınla konuş, sevdiğin bir müziği dinle ya da dışarı çıkıp yürü. Bu küçük eylemler, o küçük üzüntüleri zihninden uzaklaştırmana yardımcı olacaktır. Oturup üzülmek yerine harekete geçmek, çözümün anahtarıdır.
Gelelim ikinci kısma: Okuyalım
Bu bölümde “Anılar İçinde Bir Anı” başlıklı bir metni okuman ve o metinle ilgili soruları cevaplaman isteniyor. Ancak sevgili öğrencim, elimdeki görselde bu metin bulunmuyor. Metni okuyamadığım için aşağıdaki soruları senin için cevaplayamıyorum.
Yine de sana bu soruları nasıl cevaplaman gerektiğini adım adım anlatabilirim. Böylece metni okuduğunda sen kolayca cevaplayabilirsin:
Metinde geçen kişiler kimlerdir?
Adım 1: Metni dikkatlice oku.
Adım 2: Metinde olayları yaşayan veya olaylarda yer alan kişilerin adlarını veya sıfatlarını (örneğin “dede”, “anne”, “öğretmen”, “bir çocuk”) belirle.
Adım 3: Bu kişileri defterine yaz. Bazen bir kişi baştan sona metinde yer alırken, bazen sadece kısa bir bölümde adı geçebilir. Hepsini not etmeyi unutma.
Olaylar nerede ve ne zaman geçmektedir?
Adım 1: Metni yine dikkatlice oku ve olayın geçtiği yerleri (mekânları) ve zamanı anlatan ipuçlarını ara.
Adım 2: “Nerede?” sorusunun cevabı genellikle “evde”, “okulda”, “parkta”, “köyde” gibi yerler olur. “Ne zaman?” sorusunun cevabı ise “geçen yaz”, “bir sabah”, “çocukluğumda”, “1990 yılında” gibi ifadelerle verilebilir.
Adım 3: Bu yer ve zaman bilgilerini bir araya getirerek defterine not et. Bazen metinde zaman açıkça belirtilmeyebilir, o zaman metindeki olayların sırasından veya kullanılan kelimelerden bir tahminde bulunabilirsin.
Giriş, gelişme ve sonuç bölümünden yararlanarak defterinize okuduğunuz metnin özetini çıkarınız.
Adım 1: Metni okurken, hikayenin başlangıcını, yani giriş bölümünü bul. Burada genellikle ana karakterler ve olayın geçtiği ortam tanıtılır.
Adım 2: Sonra gelişme bölümünü oku. Bu bölümde olaylar nasıl ilerliyor, karakterler neler yaşıyor, karşılaştıkları sorunlar neler gibi detaylar anlatılır. Bu bölüm genellikle metnin en uzun kısmıdır.
Adım 3: Son olarak sonuç bölümünü bul. Bu bölümde olaylar nasıl bitiyor, karakterlerin durumu ne oluyor, hikaye nasıl bir sonuca bağlanıyor gibi bilgiler yer alır.
Adım 4: Her bir bölümden (giriş, gelişme, sonuç) en önemli kısımları kendi cümlelerinle kısaca yaz. Uzun cümleler kurmaktan kaçın, ana fikirleri yakala.
Adım 5: Bu kısa notları birleştirerek metnin genel bir özetini oluştur. Unutma, özet, metnin ana fikrini ve önemli olaylarını kaybetmeden kısa ve anlaşılır olmalıdır.
Ve son olarak, metni okuyup özeti çıkardıktan sonra yapman gereken bir şey daha var:
Okumanız bittikten sonra giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinin özetini bir ya da iki cümleyle yeniden ifade ediniz. Bu cümleleri birleştirerek anlam bütünlüğünü bozmadan tek bir paragrafa dönüştürünüz.
Adım 1: Önceki adımda çıkardığın giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinin özetlerini gözden geçir.
Adım 2: Şimdi, bu üç bölümün en temel fikirlerini, sanki tüm hikayeyi bir veya iki cümlede anlatacakmış gibi düşün.
Adım 3: Bu bir veya iki cümleyi öyle bir şekilde birleştir ki, tüm metnin ana temasını ve olay örgüsünü kısaca anlatsın ama anlamı bozulmasın. Bu, senin metni ne kadar iyi anladığını gösterir. Mesela, “Bir zamanlar bir çocuk varmış ve o, ilginç bir olay yaşamış, sonunda da önemli bir ders çıkarmış” gibi çok kısa ve genel bir özet düşünebilirsin. Senin metne özel olarak bunu yapman gerekecek.
Umarım bu açıklamalar sana yardımcı olmuştur sevgili öğrencim. Metni bulduğunda bu adımları uygulayarak soruları kolayca çözebilirsin. Başarılar dilerim!