Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizinle birlikte çok güzel sorular çözeceğiz. Bu sorular hem Türkçe dersimizle ilgili hem de günlük hayatta karşımıza çıkabilecek konuları içeriyor. Hazır mısınız? Başlayalım o zaman!
***
1. Ceren, Aslı, Hasan ve Mahmut adlı öğrenciler farklı derslere yönelik araştırma yapmak için kütüphaneye giderler. Öğrencilerin araştırma konuları şunlardır:
Ceren : Göbeklitepe’nin keşfi
Aslı : Türkçedeki yabancı kökenli sözcükler
Hasan : Türkiye’deki akarsular
Mahmut: Küresel ısınma ile ilgili bir dergi yazısı
Öğrencilerin kütüphanede yararlanacakları bölümler aşağıdaki gibidir.
I. kat : Coğrafya kitapları
II. kat : Arkeoloji kitapları
III. kat : Ansiklopedi ve sözlükler
IV. kat : Süreli yayınlar
Bu öğrencilerin kütüphanede başvuracakları hizmet bölümleri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Şimdi bu soruyu adım adım çözelim arkadaşlar. Her öğrencinin araştırma konusuna bakıp, kütüphanedeki hangi bölümle ilgili olduğunu bulacağız. Haydi başlayalım!
Adım 1: Ceren’in araştırma konusu “Göbeklitepe’nin keşfi”.
- Göbeklitepe, bildiğiniz gibi çok eski bir yerleşim yeri ve kazılarla ortaya çıkarılmış, yani arkeolojik bir eser.
- Kütüphanedeki katlara baktığımızda, II. katın “Arkeoloji kitapları” bölümü olduğunu görüyoruz.
- Demek ki Ceren, II. kata gitmeli.
Adım 2: Aslı’nın araştırma konusu “Türkçedeki yabancı kökenli sözcükler”.
- Sözcüklerin anlamlarını, kökenlerini araştırdığımız zaman ne kullanırız? Tabi ki sözlükleri veya ansiklopedileri.
- Kütüphanedeki katlara baktığımızda, III. katın “Ansiklopedi ve sözlükler” bölümü olduğunu görüyoruz.
- Demek ki Aslı, III. kata gitmeli.
Adım 3: Hasan’ın araştırma konusu “Türkiye’deki akarsular”.
- Akarsular, dağlar, ovalar, denizler… Bunların hepsi hangi dersimizin konusu? Evet, doğru bildiniz, Coğrafya!
- Kütüphanedeki katlara baktığımızda, I. katın “Coğrafya kitapları” bölümü olduğunu görüyoruz.
- Demek ki Hasan, I. kata gitmeli.
Adım 4: Mahmut’un araştırma konusu “Küresel ısınma ile ilgili bir dergi yazısı”.
- Soruda zaten açıkça “dergi yazısı” diyor. Dergiler, gazeteler gibi belirli aralıklarla çıkan yayınlara biz süreli yayınlar deriz.
- Kütüphanedeki katlara baktığımızda, IV. katın “Süreli yayınlar” bölümü olduğunu görüyoruz.
- Demek ki Mahmut, IV. kata gitmeli.
Şimdi bulduğumuz eşleştirmeleri bir araya getirelim:
- Ceren: II. kat
- Aslı: III. kat
- Hasan: I. kat
- Mahmut: IV. kat
Şimdi seçeneklere bakalım:
A) Ceren: III, Aslı: IV, Hasan: I, Mahmut: II
B) Ceren: II, Aslı: III, Hasan: I, Mahmut: IV
C) Ceren: II, Aslı: I, Hasan: III, Mahmut: IV
D) Ceren: IV, Aslı: III, Hasan: I, Mahmut: II
Bizim bulduğumuz eşleştirmeler, B seçeneğindeki ile aynı. O zaman doğru cevap B seçeneği!
Sonuç:
B) II, III, I, IV
***
2. Türkçede “ama, fakat, lakin, ancak” gibi bağlaçlar, düşüncenin yönünü olumludan olumsuza veya olumsuzdan olumluya değiştiren sözcüklerdir.
Buna göre aşağıdakilerin hangisinde bağlaç, düşünceyi diğerlerinden farklı bir yönde değiştirmiştir?
Bu soruda bizden istenen şey, verilen bağlaçların (ama, fakat, lakin, ancak) cümledeki düşüncenin yönünü nasıl değiştirdiğini bulmak. Sonra da diğerlerinden farklı olanı işaretlemek. Hadi her bir cümleyi inceleyelim:
Adım 1: A seçeneğini inceleyelim: “Sokağa çıkarken sıkı giyindim ama hâlâ çok üşüyorum.”
- “Sıkı giyindim” demek, aslında üşümeyeceğin anlamına gelir, yani olumlu bir beklenti var.
- “hâlâ çok üşüyorum” ise bu beklentinin aksine, olumsuz bir durum.
- Burada düşünce, olumludan olumsuza doğru değişmiş.
Adım 2: B seçeneğini inceleyelim: “Yüzmeyi iyi biliyordu fakat azgın dalgalar arasında zorlandı.”
- “Yüzmeyi iyi biliyordu” demek, başarılı olacağı yönünde olumlu bir durum.
- “azgın dalgalar arasında zorlandı” ise bu durumun aksine, olumsuz bir sonuç.
- Burada da düşünce, olumludan olumsuza doğru değişmiş.
Adım 3: C seçeneğini inceleyelim: “Annem bahçeye çiçek tohumları ekti lakin hiçbiri filizlenmedi.”
- “Çiçek tohumları ekti” demek, çiçeklerin büyüyeceği yönünde olumlu bir beklenti oluşturur.
- “hiçbiri filizlenmedi” ise bu beklentinin gerçekleşmediği, olumsuz bir sonuç.
- Burada da düşünce, olumludan olumsuza doğru değişmiş.
Adım 4: D seçeneğini inceleyelim: “Dedem çok yaşlıdır ancak hâlen çocuk ruhludur.”
- “Dedem çok yaşlıdır” dediğimizde, genellikle yaşlılıkla birlikte gelen yorgunluk, hareket kısıtlılığı gibi olumsuz sayılabilecek durumlar akla gelebilir.
- “hâlen çocuk ruhludur” ise bu olası olumsuzluğun aksine, çok sevimli, pozitif bir özellik.
- Burada düşünce, olumsuzdan olumluya doğru değişmiş.
Gördüğünüz gibi, A, B ve C seçeneklerinde bağlaç, düşüncenin yönünü olumlu bir durumdan olumsuz bir sonuca çeviriyor. Ama D seçeneğinde, olumsuz sayılabilecek bir durumdan olumlu bir özelliğe geçiş var. Yani D seçeneği diğerlerinden farklı bir yönde değiştirmiş düşünceyi.
Sonuç:
D) Dedem çok yaşlıdır ancak hâlen çocuk ruhludur.
***
3. Duru, kitap sipariş etmek için bir siteye üye olacaktır. Bunun için aşağıdaki kurallara göre bir şifre oluşturması gerekmektedir.
- Şifreniz en az bir büyük harf, bir küçük harf, bir rakam ve özel bir karakter (?, @, !, #, +, -, *) içermelidir.
- Şifreniz en az beş, en fazla dokuz karakterden oluşmalıdır.
- Şifrenizde alfabetik sıralamada art arda gelen harfler (AB, BC, ÇÇ, CD) yan yana bulunmamalıdır.
- Şifrenizde “ç, ğ, ı, ö, ü, ş” harfleri olmamalıdır.
Buna göre Duru aşağıdaki şifrelerden hangisini kullanarak siteye üye olabilir?
Şifre oluşturma kuralları çok önemli! Hem güvenliğimiz için hem de bu soruyu doğru çözebilmek için her kuralı dikkatlice incelemeliyiz. Haydi her bir şifre seçeneğini tek tek kontrol edelim:
Adım 1: Birinci kuralı hatırlayalım: “Şifreniz en az bir büyük harf, bir küçük harf, bir rakam ve özel bir karakter (?, @, !, #, +, -, *) içermelidir.”
Şimdi bu kurala göre her şıkkı kontrol edelim:
- A) Kf?Ae29N3: Büyük harf (K, A, N), küçük harf (f, e), rakam (2, 9, 3), özel karakter (?) var. Bu kurala uyuyor.
- B) NeTu&27X: Büyük harf (N, T, X), küçük harf (e, u), rakam (2, 7), özel karakter (&) var. Ama dikkat! Özel karakterler listesinde ‘&’ işareti yok. Sadece (?, @, !, #, +, -, *) var. Bu şifre bu kurala uymuyor.
- C) Ys06&Ko!2x: Büyük harf (Y, K), küçük harf (s, o, x), rakam (0, 6, 2), özel karakter (&, !) var. Yine aynı sorun, ‘&’ işareti özel karakterler listesinde yok. Bu şifre de bu kurala uymuyor.
- D) me64far: Küçük harf (m, e, f, a, r), rakam (6, 4) var. Ama büyük harf ve özel karakter yok. Bu şifre bu kurala uymuyor.
Daha ilk kuralda B, C ve D seçeneklerinin elendiğini gördük. Ama biz yine de diğer kuralları da A seçeneği için kontrol edelim ki tamamen emin olalım.
Adım 2: İkinci kuralı hatırlayalım: “Şifreniz en az beş, en fazla dokuz karakterden oluşmalıdır.”
- A) Kf?Ae29N3: Bu şifre 8 karakterden oluşuyor (K-f-?-A-e-2-9-N-3). 8, hem 5’ten büyük hem de 9’dan küçük, yani aralıkta. Bu kurala uyuyor.
Adım 3: Üçüncü kuralı hatırlayalım: “Şifrenizde alfabetik sıralamada art arda gelen harfler (AB, BC, ÇÇ, CD) yan yana bulunmamalıdır.”
- A) Kf?Ae29N3: Şifrede “Kf”, “f?”, “?A”, “Ae”, “e2”, “29”, “9N”, “N3” gibi ardışık harf çiftleri yok. Örneğin, “AB” veya “BC” gibi bir durum yok. Bu kurala uyuyor.
Adım 4: Dördüncü kuralı hatırlayalım: “Şifrenizde “ç, ğ, ı, ö, ü, ş” harfleri olmamalıdır.”
- A) Kf?Ae29N3: Bu şifrede “ç, ğ, ı, ö, ü, ş” harflerinden hiçbiri yok. Bu kurala da uyuyor.
Gördüğünüz gibi, sadece A seçeneğindeki şifre tüm kurallara uygun. Diğer şıklarda ya özel karakter listesi dışındaki bir karakter kullanılmış ya da büyük harf veya özel karakter eksikliği varmış.
Sonuç:
A) Kf?Ae29N3