Merhaba canım öğrencim! Bugün seninle çok güzel iki farklı etkinliği beraber yapacağız. Hem dil bilgisi bilgilerimizi tazeleyeceğiz hem de dikkat becerilerimizi konuşturacağız. Hadi bakalım, hazır mısın?
1. Soru: Cümlelerde altı çizili kelimelerin Sıfat mı yoksa Zamir mi olduğunu işaretleyiniz.
Şimdi bu soruda, kelimelerin bir ismin yerine mi geçtiğini (zamir), yoksa bir ismi mi nitelediğini (sıfat) bulacağız. Unutma, sıfatlar isimlerin önüne gelip onları renk, şekil, sayı gibi özellikleriyle anlatır. Zamirler ise isimlerin yerine geçer, yani ismin kendisi ortada yoktur, zamir onu temsil eder.
Adım 1: Birinci cümleye bakalım:
Yani biz toplumda artık bulamadıklarımızı dönüp dolaşıp yine onda arıyoruz.
Burada altı çizili kelime “onda”. Bu kelime aslında “o” kelimesine “-nda” eki gelerek oluşmuş. Peki “o” ne demek? “O”, bir kişinin, bir eşyanın, bir canlının adını söylemeden onun yerine kullandığımız bir kelime. Mesela “Ali’de arıyoruz” yerine “onda arıyoruz” demiş gibi. İşte bu yüzden “o” kelimesi bir ismin yerini tuttuğu için zamirdir.
Sonuç: Zamir
Adım 2: İkinci cümleye geçelim:
Çünkü göz ucuyla kendileri de seyrediyorlar.
Şimdi de “kendileri” kelimesine bakıyoruz. “Kendi” kelimesi de tıpkı “o” gibi, bir ismin yerine geçen, dönüşlülük zamiri dediğimiz özel bir zamirdir. Kimin seyrettiğini tam olarak belirtmiyor ama o kişilerin kendileri olduğunu vurguluyor. Yani bir ismin yerine geçmiş.
Sonuç: Zamir
Adım 3: Son cümlemize geldik:
Derleyici, toparlayıcı, barıştırıcı, en mühimi de ibret verici bir delikanlı.
Burada altı çizili kelime “barıştırıcı”. Hemen yanındaki “delikanlı” kelimesi bir isim, değil mi? “Nasıl bir delikanlı?” diye sorduğumuzda cevabı “barıştırıcı” oluyor. “Barıştırıcı” kelimesi, “delikanlı” isminin bir özelliğini, niteliğini anlatıyor. İsmi niteleyen kelimelere de ne diyorduk? Evet, doğru bildin, sıfat!
Sonuç: Sıfat
—
2. Soru: İki resim arasındaki 7 farkı bulunuz. Kutucuklara birinci resimden faydalanarak örnekteki gibi sıfat tamlamaları yazınız.
Bu soruda çok dikkatli olmalıyız! İki resim birbirine çok benziyor ama aralarında minik minik 7 tane fark var. Bu farkları bulduktan sonra, birinci resme göre, yani ilk gördüğümüz resimdeki durumu anlatan sıfat tamlamaları yazacağız. Sıfat tamlaması neydi? Bir ismin önüne gelip onu niteleyen sıfatla birlikte oluşturduğu kelime grubu. Örneğin “kız” ismi, “gözlüklü” sıfatıyla birleşince “gözlüklü kız” oluyor.
Adım 1: Önce örnekteki farkı inceleyelim.
İlk resimdeki resim yapan kızın gözünde gözlük varken, ikinci resimde gözlüğü yok. İşte bu bir fark! Ve bunun sıfat tamlaması zaten verilmiş:
gözlüklü kız
Adım 2: Şimdi diğer farkları bulalım ve sıfat tamlamalarını oluşturalım.
İki resmi dikkatlice inceleyelim:
Balerin kızın yanında duran bir kedi var mıydı ilk resimde? Evet, vardı. İkinci resimde yok. O zaman ilk resimdeki kediyi anlatan bir sıfat tamlaması yazalım. Kedinin rengi neydi?
Cevap: beyaz kedi
Balerin kızın saçlarına dikkat ettin mi? İlk resimde saçı toplanmış, topuz yapılmış. İkinci resimde ise saçı açık. O zaman ilk resimdeki saç şeklini anlatan bir sıfat tamlaması:
Cevap: topuzlu saç
Gitar çalan kızın ayakkabılarına bakalım. İlk resimde ayakkabıları ne renk? Mavi. Peki ikinci resimde? Kırmızı. İşte bir fark daha! İlk resimdeki ayakkabıları anlatan sıfat tamlaması:
Cevap: mavi ayakkabı
Duvara asılı tablolara bakalım. Soldaki ilk tablo, yani gitar çalan kızın arkasındaki tablo. İlk resimde içinde sarmal, kıvrımlı şekiller olan soyut bir tablo var. İkinci resimde ise bir kadın yüzü çizilmiş. İlk resimdeki tabloyu anlatalım:
Cevap: sarmal tablo
Şimdi de en sağdaki tabloya, yani fotoğraf çeken çocuğun arkasındaki tabloya bakalım. İlk resimde iki tane maske (tiyatro maskeleri) var. İkinci resimde ise yine bir kadın yüzü var. İlk resimdeki tabloyu anlatalım:
Cevap: maskeli tablo
Resim yapan kızın arkasında ne görüyorsun? İlk resimde kırmızı bir davul var, değil mi? İkinci resimde davul yok. O zaman ilk resimdeki davulu anlatalım:
Cevap: kırmızı davul
Harika! Böylece 7 tane farkı bulduk ve hepsine birinci resimdeki durumlarına göre sıfat tamlamaları yazdık. İşte kutucuklara yazacağımız sıfat tamlamaları:
- gözlüklü kız
- beyaz kedi
- topuzlu saç
- mavi ayakkabı
- sarmal tablo
- maskeli tablo
- kırmızı davul
Gördün mü, ne kadar kolaymış! Hem Türkçe bilgilerimizi pekiştirdik hem de gözlem yeteneğimizi geliştirdik. Tebrik ederim!