Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin 6. sınıf Türkçe öğretmenin. Sana gönderdiğin soruları birlikte adım adım çözelim. Unutma, soruları çözerken sadece ikinci görseldeki (yani “Ertuğrul’un Kader Uçuşu” başlıklı) metni kullanacağız, çünkü yönerge bize bunu söylüyor. Haydi başlayalım!
1. Adile Çavuş kimdir?
Sevgili öğrencim, bu soru birinci görseldeki “KADINA SAYGI” metniyle ilgili. Ancak yönergede, tüm soruları ikinci görseldeki (“Ertuğrul’un Kader Uçuşu”) metne göre çözmemiz isteniyor. “Ertuğrul’un Kader Uçuşu” metninde Adile Çavuş’tan bahsedilmediği için bu soruyu sana verilen metne göre cevaplayamıyorum. Eğer “KADINA SAYGI” metnini kullanabilseydik, Adile Çavuş’un vatanı için kahramanca savaşmış bir kadın olduğunu söyleyebilirdik.
2. Ulu Önder halkı selamlayarak hükümet konağına doğru ilerlerken Adile Çavuş ne yapmıştır?
Yine aynı durumla karşı karşıyayız sevgili öğrencim. Bu soru da birinci görseldeki “KADINA SAYGI” metnine göre hazırlanmış. Ancak bizden ikinci görseldeki metni kullanmamız isteniyor. “Ertuğrul’un Kader Uçuşu” metninde Ulu Önder’in halkı selamlamasından veya Adile Çavuş’un herhangi bir eyleminden bahsedilmiyor. Bu yüzden bu soruyu da sana verilen metne göre cevaplayamıyorum. Eğer “KADINA SAYGI” metnine bakabilseydik, Adile Çavuş’un halkı selamlayan Ulu Önder’in önünde yere kapanarak onu saygıyla selamladığını söyleyebilirdik.
3. Atatürk, Adile Çavuş’u yerden kaldırırken ona neden göklere yükselmeye layık olduğunu söylemiştir?
Sevgili öğrencim, tıpkı önceki sorular gibi bu soru da “KADINA SAYGI” metniyle ilgili. İkinci görseldeki “Ertuğrul’un Kader Uçuşu” metninde Atatürk veya Adile Çavuş’un bu tür bir diyaloğu yer almıyor. Bu sebeple, yönergeye bağlı kalarak bu soruyu da cevaplayamıyorum. Eğer “KADINA SAYGI” metnini okuyabilseydik, Atatürk’ün Adile Çavuş’u vatan sevgisi ve kahramanlığından dolayı çok değerli bulduğunu ve onu göklere layık gördüğünü açıklayabilirdik.
4. “Çarpışmak” sözcüğü metinde aşağıdaki anlamların hangisiyle kullanılmıştır? İlgili kutu-cuğu işaretleyiniz.
Sevgili öğrencim, bu soruyu çözmek için ikinci görseldeki “Ertuğrul’un Kader Uçuşu” metnini dikkatlice okudum. Metnin tamamını taramama rağmen “çarpışmak” sözcüğü veya bu sözcüğün türemiş halleri metinde geçmiyor. Bu yüzden metne göre bu soruyu cevaplamamız mümkün değil. Eğer metinde bu kelime geçseydi, metnin genel anlamına bakarak doğru şıkkı işaretlerdik.
5. Metinden hareketle aşağıdaki ifadelerden doğru olanların başına “D”, yanlış olanların başına “Y” yazınız.
Bu soruları ikinci görseldeki “Ertuğrul’un Kader Uçuşu” metnine ve genel Türkçe bilgilerimize göre cevaplayalım:
- a. Metinde olaylar 1. kişi tarafından anlatılmaktadır.
- b. “Yiğitçe” sözcüğü yapısına göre türemiştir.
- c. “Çanakkale” sözcüğü yapısına göre birleşiktir.
Çözüm: Metnin ilk paragrafını okuduğumuzda, “Çekiyorum tetiği, çekiyorum… çekiyorum. Tüfek patlamıyor, ateş etmiyor. Tüfek bozuldu herhalde dedim… ‘Bak hele.’ dedim yanımdaki arkadaşıma, ‘Benim tüfek bozulmuş.’ Bir baktı benden yana. ‘Senin parmak gitmiş.’ dedi.” gibi ifadelerle karşılaşıyoruz. Buradaki “dedim”, “benim” gibi kelimeler, metni anlatan kişinin olayları kendi ağzından, yani ben dilinden aktardığını gösteriyor. Bu da olayın 1. kişi ağzından anlatıldığını ifade eder.
Sonuç: D
Çözüm: Bir kelimenin yapısına bakarken kökünü ve aldığı ekleri inceleriz. “Yiğitçe” kelimesinin kökü “yiğit”tir. “Yiğit” ismine “-çe” eki gelerek “yiğitçe” kelimesi oluşmuştur. “-çe” eki, bir kelimenin anlamını değiştirip ona yeni bir anlam kazandıran bir yapım ekidir (örneğin: çocuk-ça, Türk-çe). Yapım eki alan kelimelere türemiş kelime denir.
Sonuç: D
Çözüm: Birleşik kelimeler, iki veya daha fazla kelimenin bir araya gelerek yeni bir anlam oluşturmasıyla meydana gelir. “Çanakkale” kelimesi, “Çanak” ve “Kale” kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuştur. Bu iki kelime birleşerek yeni bir yer adını (bir şehri) ifade etmektedir. Bu nedenle “Çanakkale” bir birleşik kelimedir.
Sonuç: D
B. Aşağıdaki metinlerden hangisi bir anıdan alınmıştır?
Şimdi de bu iki metni okuyup hangisinin bir “anı” olduğunu bulalım. Anı, bir kişinin geçmişte yaşadığı olayları, gözlemlerini veya izlenimlerini anlattığı yazı türüdür. Genellikle birinci kişi ağzından (ben diliyle) anlatılır ve gerçek yaşanmışlıklara dayanır.
- a)
Çocukken öyle bezden mezden değil, sahici bir oyuncak bebeğim olmuştu. O bebeği şimdi de kuşkusuz dört-beş yaşlarımın gözüyle görebilmeye çalışıyorum. Kocaman bir bebekti. Pembe, tombul, kırmızı yanaklı, lüle lüle sarı saçlı, uzun kirpikli, gözleri açılır kapanır, sürekli gülümseyen bir bebek. Ben böyle bir şeyi bir oyuncakçı dükkânının vitrininde bile görmemiştim. Çünkü küçük bir kasabada doğmuştum. Orada hiçbir oyuncakçı dükkânı yoktu.
- b)
Beyin için 19 yaşını tamamlayıp onun gereksinimlerini karşılamayan kişilerde hafıza, dikkat, öğrenme gibi bilişsel işlevlerde sorunlar görülebilir. Fakir kader bu ya kadın üzümleri doldururken dalgınlığından istifade ederek sepetin içine gizlenen yılanı görmez. Üzümü çok seven beyin kızı da bu sepeti doğruca odasına çıkartır. Gece geç vakit herkes gittikten sonra yiyecektir.
Çözüm: Bu metinde yazar, çocukluk yıllarında sahip olduğu oyuncak bebeği anlatıyor. “Çocukken”, “bebeğim olmuştu”, “görebilmeye çalışıyorum”, “görmemiştim”, “doğmuştum” gibi ifadeler, yazarın kendi geçmişine ait bir yaşanmışlığı, bir anıyı aktardığını açıkça gösteriyor. Tamamen kişisel bir deneyim ve duygu yüklü bir anlatım var.
Çözüm: Bu metin iki farklı bölümden oluşuyor gibi görünüyor. İlk cümle, beyin gelişimi ve bilişsel işlevlerle ilgili genel, bilimsel bir bilgi veriyor. Bu bir anı olamaz. İkinci kısım ise “Fakir kader bu ya…” diye başlayıp bir kadının ve yılanın hikayesini anlatıyor. Bu anlatım, bir masal, bir efsane veya kurgusal bir hikaye parçası gibi duruyor. Yazarın kendi yaşadığı bir olaydan ziyade, üçüncü bir kişinin başından geçen veya hayal ürünü bir olaymış gibi sunulmuş. Bu da bir anı değildir.
Bu durumda, anı olan metin a şıkkında verilmiştir.
Sonuç: a)
Umarım bu açıklamalar senin için anlaşılır olmuştur sevgili öğrencim. Takıldığın yer olursa çekinmeden sorabilirsin! Başarılar dilerim!