Merhaba sevgili 6. sınıf öğrencim,
Türkçe dersimiz için gönderdiğin görsellerdeki soruları birlikte adım adım inceleyelim ve doğru cevapları bulalım. Unutma, her soruyu metni dikkatlice okuyarak cevaplayacağız. Hazırsan başlayalım!
1. Soru: “Çankaya’da Hediye Edilmek İstenen Ev” başlığının aşağıda verilen özellikler taşıyıp taşımadığını açıklayınız.
- Başlık, kısa ve ilgi çekici olmalıdır.
- Metnin içeriğine uygun olmalıdır.
- Çok uzun olmamalıdır.
Çözüm:
Şimdi seninle birlikte bu başlığı inceleyelim. Başlık, “Çankaya’da Hediye Edilmek İstenen Ev”.
Adım 1: Kısa ve ilgi çekici mi?
Evet, başlık oldukça kısa. “Hediye Edilmek İstenen Ev” ifadesi, insanda bir merak uyandırıyor, değil mi? “Kim kime hediye etmek istemiş? Neden hediye edilmiş?” gibi sorular aklımıza geliyor. Bu yüzden ilgi çekici olduğunu söyleyebiliriz.
Adım 2: Metnin içeriğine uygun mu?
Metni okuduğumuzda, Atatürk’ün Çankaya’daki evinin nasıl seçildiğini ve kendisine nasıl hediye edildiğini anlatıyor. Yani evet, başlık metnin tam da anlattığı konuyu yansıtıyor, içeriğe çok uygun.
Adım 3: Çok uzun mu?
Hayır, başlık çok uzun değil. Tam tersine, konuyu özetleyen, akılda kalıcı ve kısa bir ifade kullanılmış.
Sonuç: “Çankaya’da Hediye Edilmek İstenen Ev” başlığı, verilen tüm özellikleri taşımaktadır. Yani hem kısa ve ilgi çekici hem metnin içeriğine uygun hem de çok uzun olmayan bir başlıktır. Aferin!
2. Soru: Aşağıdaki cümlelerden hangileri öznel (kişiden kişiye değişkenlik gösteren, kanıtlanabilir özelliği olmayan), hangileri nesnel (kanıtlanabilir bir bilgi içeren, herkes için doğruluğu aynı olan, kişiden kişiye değişmeyen) yargıları bildirmektedir? Tablodaki ilgili yerleri işaretleyiniz.
Şimdi de tabloda verilen cümleleri tek tek inceleyelim ve öznel mi yoksa nesnel mi olduklarına karar verelim. Unutma, öznel yargılar kişisel düşüncelerdir, herkesin fikri farklı olabilir. Nesnel yargılar ise kanıtlanabilir gerçeklerdir, herkes için aynıdır.
Mustafa Kemal ve beraberindekiler, 27 Aralık 1919 tarihinde Ankara’ya ilk geldiklerinde Keçiören’deki Ziraat Okuluna (bugünkü meteoroloji binası) yerleşmişlerdi.
Çözüm: Bu cümle, belirli bir tarih, kişi ve yer bildiriyor. Bu bilgiler, tarih kitaplarından veya belgelerden kontrol edilebilir, kanıtlanabilir. Yani herkes için aynıdır, kişisel bir yorum içermez. Bu yüzden bu bir nesnel anlatımdır.
Bina çok geniş ve etrafı da açık olduğundan korunması çok güçtü.
Çözüm: “Çok geniş” ve “korunması çok güçtü” ifadeleri kişisel bir değerlendirme içerir. Birine göre çok geniş olan bir yer, bir başkasına göre normal olabilir. “Korunması çok güçtü” ifadesi de binanın o anki durumuyla ilgili bir yorumdur. Bu tür yargılar kişiden kişiye değişebilir, kanıtlanması zordur. Bu yüzden bu bir öznel anlatımdır.
O zamanlar Ankara, kale ve civarından ibaretti.
Çözüm: Bu cümle, o dönemdeki Ankara’nın fiziki yapısını, yani coğrafi bir gerçeği anlatıyor. Bu bilgi, tarihi kaynaklardan veya haritalardan doğrulanabilir. Kişisel bir görüş değil, bir tespittir. Bu yüzden bu bir nesnel anlatımdır.
Üç tane ev seçmişler.
Çözüm: Metinde “Üç ev seçildi.” diye net bir bilgi geçiyor. Bu bir sayıdır ve kanıtlanabilir bir eylemdir. Kişisel bir yorum içermez. Bu yüzden bu bir nesnel anlatımdır.
Çankaya’daki ev Çankaya’nın en yüksek yerinde, bahçesinde gayet güzel yetişmiş meyve ve kavak ağaçları olan, tahta kepenkli bir bağ eviydi.
Çözüm: Bu cümlenin bir kısmı nesnel bilgiler içeriyor (en yüksek yerinde olması, tahta kepenkli olması). Ancak “gayet güzel yetişmiş meyve ve kavak ağaçları” ifadesindeki “gayet güzel” sözcüğü kişisel bir beğeni, bir yorumdur. Herkesin “güzel” anlayışı farklı olabilir, değil mi? İşte bu yüzden bu cümle öznel anlatım içerir.
Çankaya’daki ev en uygun olanıdır, efendim.
Çözüm: “En uygun olanıdır” ifadesi açıkça kişisel bir değerlendirme ve tercihtir. Birine göre en uygun olan, bir başkasına göre olmayabilir. Bu bir kanıtlanabilir bilgi değil, bir fikirdir. Bu yüzden bu bir öznel anlatımdır.
Bu nedenle hayat boyu kendisinin oturması kaydıyla evin tapu tescilini Millî Savunma Bakanlığına yaptırmıştı.
Çözüm: Bu cümle, evin tapu işlemleri ve bu işlemlerin kim tarafından yapıldığı gibi somut, kanıtlanabilir bilgileri içeriyor. Bu bilgiler resmi belgelerle doğrulanabilir. Kişisel bir yorum veya duygu içermez. Bu yüzden bu bir nesnel anlatımdır.
3. Soru: Bu temada okuduğunuz metinleri (Ordumuzun Hepimize İhtiyacı Var, Ağustos Şafağı, Çankaya’da Hediye Edilmek İstenen Ev) aşağıdaki soruları cevaplayarak karşılaştırınız.
ÖNEMLİ NOT: Sevgili öğrencim, bana sadece “Çankaya’da Hediye Edilmek İstenen Ev” adlı metni gönderdiğin için, karşılaştırma yapmamız gereken diğer metinler (Ordumuzun Hepimize İhtiyacı Var, Ağustos Şafağı) elimizde yok. Bu yüzden soruları sadece elimizdeki tek metin olan “Çankaya’da Hediye Edilmek İstenen Ev” için cevaplayacağım. Diğer metinler olsaydı, aralarındaki farkları ve benzerlikleri de rahatlıkla bulabilirdik.
Metinler arasında konu bakımından nasıl bir ilişki vardır?
Çözüm: Elimizde sadece “Çankaya’da Hediye Edilmek İstenen Ev” metni olduğu için diğer metinlerle konu ilişkisini kuramıyoruz. Ancak elimizdeki metnin konusu, Mustafa Kemal Atatürk’ün Ankara’ya gelişi, ilk kaldığı yerler ve Çankaya Köşkü’nün seçilip kendisine hediye edilerek Milli Mücadele ve Cumhuriyet tarihindeki önemini kazanmasıdır. Bu, ülkemizin tarihi için çok önemli bir konudur.
Metinler arasında şahıs ve varlık kadrosu yönlerinden nasıl benzerlikler bulunmaktadır?
Çözüm: Yine sadece elimizdeki metne bakarak cevaplıyorum. Bu metnin şahıs kadrosunda Mustafa Kemal Atatürk ana karakterdir. Ayrıca yanında bulunanlar, Ankara Belediye Başkanı, Müftüsü ve Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Başkanı Rıfat Börekçi gibi dönemin önemli kişileri de geçmektedir. Varlık kadrosunda ise Keçiören’deki Ziraat Okulu, seçilen üç ev ve özellikle Çankaya Köşkü (bağ evi) yer almaktadır. Diğer metinler elimizde olmadığı için benzerlik kuramıyoruz.
Hangi metin / metinlerin içeriği duygu ağırlıklı mıdır?
Çözüm: “Çankaya’da Hediye Edilmek İstenen Ev” metninin içeriği duygu ağırlıklı değildir. Metin, olayları kronolojik bir sırayla, bilgi verici ve açıklayıcı bir dille anlatır. Tarihi gerçekleri ve olguları aktarır. Yazarın kişisel duygularına veya okuyucuda yoğun duygular uyandırmaya yönelik bir anlatım tarzı yoktur. Daha çok bilgilendirici bir metindir.
Hangi metin / metinler içerik yönünden daha etkileyicidir?
Çözüm: Bu soruya da sadece elimizdeki metne göre cevap verebilirim. “Çankaya’da Hediye Edilmek İstenen Ev” metni, tarihi önemi ve anlattığı kişiliğin (Atatürk) büyüklüğü nedeniyle etkileyicidir. Metin, kuru bir bilgi aktarımından ziyade, Ankara’nın başkent olma sürecinde ve Milli Mücadele’de önemli bir rol oynayan bir evin hikayesini anlatarak okuyucuyu bilgilendirir ve düşünmeye sevk eder. Bu evin, Cumhuriyetimizin temellerinin atıldığı yerlerden biri olması, metni anlamlı ve etkileyici kılar.
Umarım bu açıklamalar, soruları daha iyi anlamana ve konuyu pekiştirmene yardımcı olmuştur. Başarılar dilerim!