Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle birlikte, Kurtuluş Savaşı döneminden önemli bir kesiti anlatan metnimizi okuyup, hem yeni kelimeler öğrenecek hem de metni daha iyi anlayacağız. Haydi başlayalım!
Sözcük Çalışması
1. Kasaplık hayvanların ayağından yapılan çorba.
Cevap: PAÇA
Açıklama: Metinde, uçakların tamiri için kullanılan yapıştırıcının içinde “paça suyu” geçtiğini gördük. Paça, genellikle hayvanların ayaklarından yapılan bir çorba olarak bilinir ama burada yapıştırıcı yapımında kullanıldığını öğreniyoruz. Verilen ipucu harfler de kelimenin “PAÇA” olduğunu gösteriyor.
Cümle:
Annem, kış günlerinde bizi ısıtmak için mis gibi paça çorbası yapar.
2. Çiçekleri mavi renkte ve beş taç yapraklı bir bitkinin liflerinden yapılmış dokuma.
Cevap: KETEN
Açıklama: Metinde, uçakların gövdesini kaplamak için “keten kumaş” kullanıldığından bahsediliyor. Keten, bu tanıma uyan, dayanıklı ve doğal bir kumaş türüdür. İpucu harfler de bizi “KETEN” kelimesine götürüyor.
Cümle:
Yaz aylarında keten elbiseler giymeyi çok severim çünkü hem hafif hem de serin tutar.
3. Akasya, kitre, sütleğen vb. ağaçların kabuklarından sızarak donan, renksiz veya sarı kırmızımtırak renkteki biçimsiz maddenin yapıştırıcı olarak kullanılan eriyiği.
Cevap: ZAMK
Açıklama: Metinde, uçakları tamir ederken “nal mıhı ya da zamkla tutturuyorlar” ifadesi geçiyor. Bu kelime, ağaçlardan elde edilen ve yapıştırıcı olarak kullanılan doğal bir maddedir. İpucu harflerinde Z harfi var. Her ne kadar kutucuk sayısı kelimeye tam uymasa da, verilen tanıma en uygun kelime ZAMK‘tır. Bazen bu tür bulmacalarda kutucuk sayısında küçük farklılıklar olabilir, önemli olan tanımı doğru yakalamak.
Cümle:
Öğretmenimiz, kırılan bardağı zamk ile dikkatlice yapıştırdı.
4. Pamuktan düz dokuma, Amerikan bezi.
Cevap: KAPUT BEZİ
Açıklama: Metinde, keten kumaş bulunamadığı için uçakların “kaput beziyle” kaplandığı belirtiliyor. Kaput bezi, genellikle pamuktan yapılan, dayanıklı ve sade bir kumaş türüdür. İpucu harfleri ve kutucukları doldurduğumuzda “KAPUT BEZİ” ortaya çıkıyor.
Cümle:
Eski zamanlarda köylüler, dayanıklı olduğu için elbiselerini genellikle kaput bezinden dikerdi.
5. Güçlü bir inanç duymak.
Cevap: İMAN ETMEK
Açıklama: Metnin sonunda Halide Edip, yaşlı kadının fedakarlığını gördükten sonra “Bir kere daha iman ettim. Kurtulacağız!” diyor. “İman etmek”, çok güçlü bir şekilde inanmak anlamına gelir. Verilen ipucu harfleri İ, N, E, K ve kutucuk sayıları da bu iki kelimeyi (İMAN ETMEK) tam olarak karşılamaktadır. Hadi birlikte yerleştirelim: İ (M) N (A) E (T) (M) (E) K.
Cümle:
Başarılı olacağına iman etmek, seni hedefine ulaştıracak en önemli adımdır.
Anlayalım, Yorumlayalım
1. Halide Edip, Eskişehir’de gördüğü hangi olayı anlatıyor?
Çözüm:
Metnin üçüncü paragrafına baktığımızda, Halide Edip’in “Bir hafta önce Eskişehir’deydim. Gördüklerimden birini sizlere de anlatmak istiyorum.” diyerek bir olayı anlatmaya başladığını görüyoruz.
Anlattığı olay, Kurtuluş Savaşı sırasında uçakların gövdelerinin ve kanatlarının nasıl tamir edildiği, özel keten kumaş bulunamadığı için yerine kaput bezi kullanıldığı, yapıştırıcı olmadığı için de patates kabuğu, paça suyu, tutkal ve kola gibi malzemelerle bir pelte yapılarak bu bezlerin uçaklara nasıl yapıştırıldığıdır.
Cevap:
Halide Edip, Eskişehir’de uçakların nasıl onarıldığını, özel malzemeler bulunamadığı için halkın elindeki basit malzemelerle (kaput bezi, patates kabuğu, paça suyu gibi) nasıl fedakarca tamirat yapıldığını anlatıyor.
2. Yaşlı bir kadın, Halide Edip’in konuşmasından sonra ne söylüyor?
Çözüm:
Metinde, Halide Edip’in konuşmasının ardından yaşlı bir kadının ona yaklaşarak şunları söylediği yazıyor:
“Çamaşırcılık yaparak geçiniyorum, kızım. Bunu, zor günüm için saklamıştım. Ama sözlerinden anladım ki ordumuz benden daha zordaymış.”
Bu sözlerin ardından kadın, göğsüne bastırdığı sol elini açarak içinde sakladığı bir lirayı Halide Edip’e uzatıyor.
Cevap:
Yaşlı kadın, Halide Edip’e çamaşırcılık yaparak geçindiğini, zor günleri için biriktirdiği parayı ordunun daha zor durumda olduğunu anladığı için vermek istediğini söylüyor.
3. Kendisine yaklaşan Halide Edip’e yaşlı kadın ne yapıyor?
Çözüm:
Halide Edip, kürsüden indikten sonra yaşlı kadın ona yaklaşınca metinde şöyle anlatılıyor:
Kadın, Halide Edip’in yüzünü eliyle okşayarak içine sindiriyor. Yani şefkatle okşuyor ve adeta onunla bütünleşiyor gibi bir yakınlık gösteriyor.
Cevap:
Yaşlı kadın, Halide Edip’in yüzünü eliyle şefkatle okşuyor ve adeta kendi evladı gibi bağrına basıyor.
4. Halide Edip, neden Türk milletinin ve ordusunun kazanacağına bir kez daha inandığını söylüyor?
Çözüm:
Metnin son paragrafında bu sorunun cevabını buluyoruz. Yaşlı kadın, kendi zor günleri için biriktirdiği son parasını, ordunun daha zor durumda olduğunu düşünerek hiç tereddüt etmeden Halide Edip’e veriyor.
Halide Edip, bu büyük fedakarlığı görünce çok etkileniyor ve gözlerinden yaşlar gelerek kadına sarılıyor. İşte tam bu anda, milletin bu kadar büyük bir vatan sevgisi ve fedakarlığına sahip olduğunu görünce, Türk milletinin ve ordusunun bu savaşı mutlaka kazanacağına olan inancı bir kat daha artıyor.
Cevap:
Halide Edip, yaşlı bir kadının kendi zor günleri için sakladığı son parasını, ordunun daha zor durumda olduğunu düşünerek tereddütsüz bir şekilde bağışlaması üzerine, Türk milletinin ve ordusunun kazanacağına olan inancını bir kez daha tazeliyor. Bu fedakarlık, milletin vatan sevgisinin ve azminin ne kadar güçlü olduğunu gösteriyor.