Merhaba sevgili 6. sınıf öğrencim!
Bugün seninle birlikte, kitabımızdaki çok güzel bir hikayeyi tamamlayacak ve ardından bazı araştırmalar nasıl yapılır, onu konuşacağız. Hazır mısın? Hadi başlayalım!
Düşünelim, Yazalım
Aşağıdaki hikâyeyi okuyunuz. Hikâyede boş bırakılan bölümleri (metnin bütününe uygun olarak) tamamlayınız.
Önce hikâyemizi dikkatlice okuyalım ve boşlukları dolduralım. Unutma, hikâyeyi tamamlarken olayların akışına, karakterlerin duygularına ve metnin genel havasına uygun cümleler kurmalıyız. Şimdi hikâyeyi ben tamamlayayım, sonra da neden böyle tamamladığımızı adım adım açıklayalım:
***
DOSTLARIM
Beşinci sınıfa geçtiğim yaz, babamın tayini İstanbul’dan Erzurum’a çıkmıştı. Annem ve babam okul değiştirmemi istememişler ve ilkokul öğretmeni olan halamla kalmama karar vermişlerdi. Ailem bir süre sonra Erzurum’a taşındı. Ben de halamla birlikte günlerimi geçirmeye başladım.
Bir akşam okul dönüşü, evimizin yanındaki boş arsadan ağlamaya benzer sesler duyduk. Halamla karlara bata çıka oraya ulaştık. Bir de ne görelim, üç köpek yavrusu karların arasında titreşip duruyor ve ağlaşıyorlardı. Halam: “Ah, kuzucuklar! Donacaklar burada, hemen içeri almalıyız onları!” diye endişeyle fısıldadı.
Herkes çok ilgilendi. Bütün komşular yavrulara sırayla bakmaya başladılar. Biz de halamla onlara bir yuva hazırladık ve sevgiyle büyüttük. Kısa sürede evimizin neşesi oldular.
Okullar kapanmıştı. Bir süre sonra Erzurum’a, ailemin yanına gidecektim. Hem seviniyor hem de üzülüyordum. Dostlarımdan ayrı kalmak çok zordu. Ama halam: “Üzülme! Tatillerde geldiğinde yine onları görebilirsin.” diyordu. Benim aklım ise en çok geride bırakacağım üç sevimli dostumdaydı. Onlardan ayrılmak düşüncesi bile içimi acıtıyordu.
Babam: “Dikkat et Elif! Üzerimize köpekler geliyor. Şu binaya girelim.” dedi. Çok telaşlanmış ve ürkmüştü. Ben: “Korkma babacığım, onlar benim dostlarım, beni uğurlamaya geliyorlar.” dedim. Gülümseyerek onlara doğru koştum ve sımsıkı sarıldım.
Engin DURAKER
***
Şimdi de bu boşlukları neden böyle doldurduğumuzu adım adım açıklayalım:
1. Boşluk (ge____meye başladım)
Adım 1: Cümleyi okuyalım: “Ben de halamla birlikte günlerimi ge____meye başladım.” Burada “günlerimi” ifadesiyle birlikte kullanılan bir fiil arıyoruz.
Adım 2: Kelimenin kökü “ge-” ile başlamış. “Günlerimi…” ifadesiyle birlikte kullanıldığında, Türkçede çok sık kullandığımız “günlerini geçirmek” deyimi aklımıza gelir. Bu, zamanı bir yerde veya bir şekilde harcamak, yaşamak anlamına gelir.
Adım 3: Bu bağlamda, hikâyenin kahramanının halasıyla birlikte yaşamaya başladığı ve zamanını onunla geçirdiği anlatılıyor. Bu yüzden “geçirmeye” kelimesi, hem dil bilgisi kurallarına hem de anlam bütünlüğüne en uygun olanıdır.
Sonuç: geçirmeye
2. Boşluk (Halam: ____________________________________________________________________)
Adım 1: Bu boşluk, halamın üç köpek yavrusunu karların içinde titrerken ve ağlarken gördüğündeki tepkisini içermeli. Bu, halamın doğrudan söylediği bir cümle olmalı.
Adım 2: Halamın bir ilkokul öğretmeni olduğunu ve hikâyenin genelinde şefkatli, yardımsever bir karakter olduğunu biliyoruz. Böyle bir durumda, yardıma muhtaç yavruları görünce endişelenmesi ve onlara yardım etmek istemesi çok doğal bir tepkidir.
Adım 3: Köpeklerin durumunu (donma tehlikesi) belirten ve onlara yardım etme isteğini (içeri alma) dile getiren bir cümle kurmalıyız. “Ah, kuzucuklar! Donacaklar burada, hemen içeri almalıyız onları!” gibi bir ifade, hem halamın duygularını yansıtır hem de hikâyenin akışına uygun bir diyalog örneğidir.
Sonuç: “Ah, kuzucuklar! Donacaklar burada, hemen içeri almalıyız onları!” diye endişeyle fısıldadı.
3. Boşluk (Herkes çok ilgilendi. Bütün komşular yavrulara sırayla bakmaya başladılar. ____________________________________________________________________)
Adım 1: Bu boşluk, komşuların yavru köpeklere ilgi göstermesi ve bakmaya başlaması olayından sonra ne olduğunu anlatmalı. Yani, bu ilginin sonucunu veya köpeklerin sonraki durumunu açıklamalı.
Adım 2: Hikâyenin adı “Dostlarım” ve kahraman hayvanları çok seviyor. Bu ilginin sonucunda köpeklerin iyi bir duruma gelmesi ve belki de hikâye kahramanının hayatında kalması beklenir. Bu, hikâyenin sıcak ve sevecen temasını güçlendirecektir.
Adım 3: Yavruların güvende olduğu, sevgiyle büyüdüğü ve kahramanın hayatının bir parçası haline geldiği bir cümle kurabiliriz. “Biz de halamla onlara bir yuva hazırladık ve sevgiyle büyüttük. Kısa sürede evimizin neşesi oldular.” cümlesi, hem komşuların yardımıyla başlayan süreci tamamlar hem de hayvanlara duyulan sevgiyi ve onların aileye kattığı değeri vurgular.
Sonuç: Biz de halamla onlara bir yuva hazırladık ve sevgiyle büyüttük. Kısa sürede evimizin neşesi oldular.
4. Boşluk (Ama halam: “Üzülme! Tatillerde geldiğinde yine onları görebilirsin.” diyordu. ____________________________________________________________________)
Adım 1: Kahraman, ailesinin yanına Erzurum’a gideceği için hem seviniyor hem de dostlarından ayrılacağı için üzülüyor. Halam onu teselli etmeye çalışıyor.
Adım 2: Bu boşluk, kahramanın üzüntüsünün asıl sebebini daha da derinleştiren veya bir sonraki paragraftaki olaylara zemin hazırlayan bir ifade olmalı. Hikâyenin başlığı “Dostlarım” olduğu için, kahramanın aklının en çok köpeklerde olması ve onlardan ayrılma düşüncesinin onu çok üzmesi mantıklıdır.
Adım 3: Bu noktada, kahramanın asıl üzüntüsünün halamın tesellisine rağmen devam ettiğini ve özellikle yavruları bırakma düşüncesiyle ilgili olduğunu belirten bir cümle ekleyebiliriz. “Benim aklım ise en çok geride bırakacağım üç sevimli dostumdaydı. Onlardan ayrılmak düşüncesi bile içimi acıtıyordu.” cümlesi, karakterin duygularını pekiştirir ve hikâyenin hayvan sevgisi temasına uygun düşer.
Sonuç: Benim aklım ise en çok geride bırakacağım üç sevimli dostumdaydı. Onlardan ayrılmak düşüncesi bile içimi acıtıyordu.
5. Boşluk (Ben: “Korkma babacığım, onlar benim dostlarım, beni uğurlamaya geliyorlar.” dedim. ____________________________________________________________________ Engin DURAKER)
Adım 1: Hikâye, kahramanın babasına köpeklerin dostları olduğunu ve onu uğurlamaya geldiklerini söylemesiyle bitiyor gibi görünüyor. Boşluk, bu cümlenin hemen ardından ve yazarın adından önce geliyor. Bu, hikâyenin son cümlesi olmalı.
Adım 2: Bu son cümle, kahramanın köpeklerle olan güçlü bağını, onlara duyduğu sevgiyi ve güveni pekiştirmeli. Babasının korkusuna rağmen, kahraman köpeklerine güveniyor ve onlara olan sevgisini gösteriyor. Hikâyenin “Dostlarım” başlığına yakışır bir son olmalı.
Adım 3: Köpeklerle kahraman arasındaki sevgiyi ve bağlılığı gösteren, hikâyeye sıcak ve içten bir kapanış yapan bir cümle ekleyebiliriz. “Gülümseyerek onlara doğru koştum ve sımsıkı sarıldım.” ifadesi, bu duygusal bağı güzelce özetler ve okuyucuda hoş bir etki bırakarak hikâyeyi tamamlar.
Sonuç: Gülümseyerek onlara doğru koştum ve sımsıkı sarıldım.
***
Şimdi de diğer bölüme geçelim. Burada bize iki tane araştırma görevi verilmiş. Bunlar doğrudan cevabı olan sorular değil, ama nasıl araştırma yapacağımızı konuşarak bu görevleri de nasıl “çözebileceğimizi” öğrenmiş olacağız. Unutma, araştırma yapmak da çok önemli bir beceridir!
Araştıralım, Hazırlanalım
1. Genel ağ, kitap ve dergi gibi kaynaklardan Millî Mücadele’nin kadın kahramanlarıyla ilgili araştırma yapınız. Millî Mücadele yıllarındaki kadın kahramanlar ile ilgili edindiğiniz belge ve görselleri sınıfa getiriniz.
Adım 1: İlk olarak, bizden ne istendiğini çok iyi anlayalım. Bu görevde, Millî Mücadele döneminde ülkemiz için kahramanca savaşmış kadınları bulmamız ve onlar hakkında bilgi toplamamız isteniyor. Ayrıca, bu kahramanlara ait varsa belge ve görselleri de sınıfa getirmeliyiz.
Adım 2: Araştırma yapacağımız kaynakları belirleyelim. Soruda da belirtildiği gibi genel ağ (yani internet), kitaplar ve dergiler en iyi başlangıç noktalarıdır. Kütüphaneler de harika birer kaynaktır.
- Genel Ağ (İnternet): İnternette araştırma yaparken güvenilir siteleri tercih etmeliyiz. Örneğin, üniversitelerin tarih bölümleri, Türk Tarih Kurumu gibi resmi kurumların siteleri veya ansiklopedik bilgiler sunan güvenilir web siteleri işimize yarar. Arama motorlarına “Millî Mücadele kadın kahramanları”, “Kurtuluş Savaşı’nda kadınların rolü” gibi anahtar kelimeler yazabiliriz.
- Kitaplar: Kütüphaneden veya evdeki tarih kitaplarından Millî Mücadele dönemini anlatan bölümleri inceleyebiliriz. Özellikle kahramanların hayat hikayelerini anlatan biyografi kitapları çok değerli bilgiler sunabilir.
- Dergiler: Tarih dergileri veya Millî Mücadele’nin yıldönümlerinde çıkan özel sayılar, bu konuda detaylı makaleler ve fotoğraflar içerebilir.
Adım 3: Araştırma yaparken dikkat etmemiz gerekenler:
- Güvenilir Bilgi: Topladığımız bilgilerin doğru olduğundan emin olmak için birden fazla kaynaktan kontrol etmek çok önemlidir. Her okuduğumuza hemen inanmamalıyız.
- Not Alma: Önemli bulduğumuz bilgileri, kahramanların isimlerini, ne gibi başarılar gösterdiklerini, hayat hikayelerindeki önemli noktaları not almalıyız.
- Belge ve Görsel Toplama: Sadece bilgi değil, bu kahramanların fotoğrafları, onlarla ilgili yazılı belgeler, gazetelerde çıkmış haberler veya çizimler gibi görselleri de toplamalıyız. Bunların çıktısını alabilir veya dijital olarak sınıfımıza getirmek üzere kaydedebiliriz.
Adım 4: Son olarak, topladığımız tüm bu bilgileri ve görselleri düzenli bir şekilde sınıfta sunmak için hazırlık yapmalıyız. Bu, bir poster hazırlamak, bir sunum yapmak veya bir rapor yazmak şeklinde olabilir.
Sonuç: Bu görev, Millî Mücadele’de kadınlarımızın ne kadar önemli ve cesur roller oynadığını anlamamızı sağlayacak harika bir araştırmadır. Nene Hatun, Halide Edip Adıvar, Şerife Bacı gibi isimleri araştırmaya başlayabilirsin!
2. Cumhuriyet yönetimiyle kadınlara verilen haklar konusunda araştırma yapınız.
Adım 1: Bu soruda da konuyu iyi anlamak çok önemli. Bizden istenen, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasıyla birlikte Türk kadınlarına hangi hakların verildiğini öğrenmek. Cumhuriyet’in kadınlara neler kazandırdığını merak ediyor musun?
Adım 2: Yine genel ağ, kitaplar ve dergiler gibi kaynakları kullanabiliriz. Arama motorlarına “Cumhuriyet dönemi kadın hakları”, “Türk kadınına seçme seçilme hakkı ne zaman verildi”, “Medeni Kanun ile kadınlara verilen haklar” gibi anahtar kelimeler yazabiliriz. Kütüphanelerde bu konuda birçok kitap ve makale bulabiliriz.
Adım 3: Araştırma yaparken şunlara dikkat edelim:
- Kronolojik Sıra: Bu hakların hangi tarihlerde ve hangi önemli kanunlarla verildiğini öğrenmek önemlidir. Örneğin, 1926 yılında kabul edilen Medeni Kanun ile kadınlara hangi haklar verildi? Kadınlara seçme ve seçilme hakkı hangi tarihte ve hangi kanunla tanındı?
- Hakların Kapsamı: Bu haklar neleri içeriyordu? Eğitim alma hakkı, çalışma hayatında eşitlik, miras paylaşımı, evlilik ve boşanma gibi kişisel haklarda kadınların durumu Cumhuriyet’le birlikte nasıl değişti ve gelişti?
- Önemli Şahsiyetler: Mustafa Kemal Atatürk’ün ve diğer Cumhuriyet dönemi liderlerinin kadın hakları konusundaki düşünceleri ve bu hakların verilmesindeki katkıları nelerdi?
Adım 4: Topladığımız bilgileri bir araya getirerek, Cumhuriyet’in kadınlara kazandırdığı hak