Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle barkodlar ve günlük hayatımızdaki yerleri hakkında çok güzel bir Türkçe etkinliği yapacağız. Hazırsanız kalemlerinizi, defterlerinizi hazırlayın ve sorulara birlikte bakalım!
Önce görsellerdeki soruları birer birer inceleyelim ve ardından da cevaplarını adım adım açıklayalım.
4) Barkod numaraları nasıl oluşturulur?
Sevgili çocuklar, barkod numaraları öyle rastgele, kafadan atılarak oluşturulan sayılar değildir. Her bir barkod, belli bir sisteme göre düzenlenir. Tıpkı sizin kimlik numaranız gibi, her ürünün de kendine özel bir kimlik numarası vardır. Bu numaralar genellikle şunları içerir:
- Ürünün hangi ülkede üretildiğini gösteren bir ülke kodu. (Mesela bizim ülkemizin barkodları 869 ile başlar.)
- Ürünü üreten firmanın kodu.
- Firmanın ürettiği o özel ürünün kodu.
- Ve son olarak da, barkodun doğru okunup okunmadığını kontrol etmeye yarayan bir kontrol basamağı bulunur.
Bu sistem sayesinde, dünya üzerindeki milyarlarca ürün birbirine karışmaz ve kolayca takip edilebilir. Yani barkodlar, ürünlerin parmak izi gibidir diyebiliriz!
5) Türkiye’nin ülke kodu nedir? Ülkemizin kodunu bilmek günlük hayatta ne işimize yarar?
Evet, bu sorunun cevabı metinde gizliydi! Hadi birlikte bulalım:
Adım 1: Metinde “Üretici firmaların kod numarası 869 sayısıyla başlar.” ve “869‘la başlayan ürünler ülkemizde üretilmiştir.” cümlelerini görüyoruz.
Adım 2: Bu cümlelerden anlıyoruz ki, Türkiye’nin barkod ülke kodu 869‘dur.
Peki, bu kodu bilmek ne işimize yarar? Günlük hayatta bunun bize birçok faydası olabilir:
Öncelikle, alışveriş yaparken bir ürünün barkoduna bakarak o ürünün yerli üretim olup olmadığını anlayabiliriz. Eğer barkod 869 ile başlıyorsa, o ürün bizim ülkemizde üretilmiş demektir. Böylece yerli üretimi desteklemek istediğimizde bize yol gösterir.
Ayrıca, bazı ürünlerin menşei (nereden geldiği) bizim için önemli olabilir. Örneğin, belirli bir ülkenin ürünlerini tercih ediyorsak veya bazı ürünlerden kaçınmak istiyorsak, barkod bize bu konuda bilgi verir.
Bu yüzden 869 sayısını unutmayın, o bizim ülkemizin kodu!
6) ISSN nedir?
Sevgili öğrencilerim, metinde bize kitap numaralarından yani ISBN’den bahsedilmiş. Ama sorumuz ISSN hakkında. İkisi birbirine çok benzer, ama küçük bir farkları var:
ISBN (Uluslararası Standart Kitap Numarası), kitaplar için kullanılan bir numaradır. Her kitabın kendine özgü bir ISBN’i vardır.
ISSN (Uluslararası Standart Süreli Yayın Numarası) ise, süreli yayınlar için kullanılır. Süreli yayın ne demek biliyor musunuz? Dergiler, gazeteler, yıllıklar gibi düzenli aralıklarla yayımlanan eserlere süreli yayın denir. Tıpkı her kitabın bir ISBN’i olduğu gibi, her derginin veya gazetenin de bir ISSN’i vardır.
Yani özetle, ISSN süreli yayınların kimlik numarasıdır. Bu sayede bir derginin hangi yıl, kaçıncı sayısı olduğunu kolayca ayırt edebiliriz.
Şimdi de 4. ETKİNLİK‘e geçelim. Burada verilen internet haberlerini okuyup, barkodun hangi alanda kullanıldığını karşısına yazmamız isteniyor.
4. ETKİNLİK Aşağıdaki tabloda barkodun kullanıldığı bazı alanlarla ilgili internet haberleri verilmiştir. Barkodun kullanıldığı alanları karşılarına yazarak günlük hayatımıza katkılarını tartışınız.
| İnternet haberleri | Barkodun kullanıldığı alan |
| Gönderinizin barkod numarası ilgili alana girerek gönderinizi takip edebilirsiniz. https://www.turkiye.gov.tr/ptt-gonde-ri-takip | Kargo ve gönderi takibi |
| Kitap numaralarının uluslararası bir yöntemle standardize edilerek belirli bir yayımcının yayımladığı bir materyalin kimliğini tanımamızı sağlar. http://www.ekygm.gov.tr/isbn.html | Kitap ve yayın kimliklendirme (ISBN) |
| Hepimiz günde en az bir kere ihtiyacımız olan herhangi bir ürünü almak için bakkala veya markete gideriz. Aldığımız her ürünün üzerinde değişik kalınlıktaki çizgilerden oluşan bir etiket vardır. İhtiyacımız olan ürünleri aldıktan sonra parasını ödemek için kasaya geliriz. Kasada duran kasiyer satın aldığımız ürünlerin üzerindeki etiketleri tek tek bir el tarayıcısından geçirerek size ödemeniz gereken toplam tutarı söyler. http://www.bilgiustam.com/barkod-nedir/ | Market alışverişi, ürün takibi ve fiyatlandırma |
Gördüğünüz gibi barkodlar, kargo takibinden kitapların düzenlenmesine, market alışverişimizdeki hıza kadar pek çok alanda hayatımızı kolaylaştırıyor. Gerçekten de çok işlevsel bir buluş!
Şimdi de 5. ETKİNLİK‘e geçelim. Burada verilen cümlelerin doğru mu yanlış mı olduğunu metne göre işaretleyeceğiz.
5. ETKİNLİK Aşağıdaki tabloda verilen cümleleri okuduğunuz metinden hareketle örnekteki gibi işaretleyiniz.
| Doğru | Yanlış | |
| Barkod, ürünün kimliğidir. | X | |
| Barkodları oluşturan rakamlar rastgele verilir. | X | |
| Her ülkenin ön kodu aynıdır. | X | |
| Barkoddan en çok satıcılar yararlanır. | X | |
| Üretici firmaların kod numarası 869 sayısıyla başlar. | X | |
| Kontrol basamağı barkod okunurken bir hata olup olmadığını kontrol etmeyi sağlar. | X | |
| 869’la başlayan ürünler ülkemizde üretilmiştir. | X |
Şimdi de neden bu şekilde işaretlediğimizi açıklayalım:
Barkod, ürünün kimliğidir. ->Doğru
Metinde “Kitap numaralarının… bir materyalin kimliğini tanımamızı sağlar.” ve “Aldığımız her ürünün üzerinde… bir etiket vardır.” deniyor. Bu, barkodun ürünleri birbirinden ayırmaya, yani onların kimliğini belirlemeye yaradığını gösterir.Barkodları oluşturan rakamlar rastgele verilir. ->Yanlış
Metin, “uluslararası bir yöntemle standardize edilerek” ve “Üretici firmaların kod numarası 869 sayısıyla başlar.” gibi ifadelerle barkodların belirli bir sisteme göre oluşturulduğunu belirtiyor, rastgele olmadığını anlıyoruz.Her ülkenin ön kodu aynıdır. ->Yanlış
Metinde “Üretici firmaların kod numarası 869 sayısıyla başlar.” ve “869‘la başlayan ürünler ülkemizde üretilmiştir.” deniyor. Bu, 869’un sadece bizim ülkemize özel bir kod olduğunu, yani her ülkenin kodunun farklı olduğunu gösteriyor.Barkoddan en çok satıcılar yararlanır. ->Yanlış
Metinde hem kargo takibi ile alıcıların (yani tüketicilerin) yararlandığı, hem de markette kasiyerin (yani satıcının) işini kolaylaştırdığı anlatılıyor. Barkodlar tüm tedarik zincirine ve tüketicilere fayda sağlar. “En çok” ifadesi metinde desteklenmiyor.Üretici firmaların kod numarası 869 sayısıyla başlar. ->Doğru
Metinde açıkça “Üretici firmaların kod numarası 869 sayısıyla başlar.” ifadesi yer almaktadır.Kontrol basamağı barkod okunurken bir hata olup olmadığını kontrol etmeyi sağlar. ->Yanlış
Bu bilgi teknik olarak doğru olsa da, bize verilen metinde kontrol basamağından veya onun işlevinden bahsedilmiyor. Bizden metinden hareketle cevaplamamız istendiği için, metinde olmayan bir bilgiyi doğru kabul edemeyiz.869’la başlayan ürünler ülkemizde üretilmiştir. ->Doğru
Metinde açıkça “869‘la başlayan ürünler ülkemizde üretilmiştir.” ifadesi yer almaktadır.
Aferin size çocuklar! Barkodlar konusunu ne kadar güzel anladınız. Günlük hayatta karşımıza çıkan bu küçük çizgilerin aslında ne kadar önemli işler başardığını görmüş olduk. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, hoşça kalın!