Merhaba sevgili 5. sınıf öğrencilerim! Türkçe dersimizdeki bu güzel etkinlikleri hep birlikte çözmeye ne dersiniz? Adım adım ilerleyerek hem soruları doğru yanıtlayalım hem de yeni şeyler öğrenelim. Hazırsanız başlayalım!
4. ETKİNLİK
a) Okuduğunuz metinden hareketle aşağıdaki kutucukları doldurunuz.
Sevgili çocuklar, bu etkinlikte okuduğumuz bir metinden yola çıkarak Münevver Teyze’nin sorununu, bu sorunun nedenini, anlatıcının bu soruna bulduğu çözümü ve bizim olsaydık nasıl bir çözüm bulacağımızı yazmamız isteniyor. Metin burada olmadığı için, ben sizin için 5. sınıf seviyesine uygun, hayali bir metin canlandıracağım ve bu metne göre kutucukları dolduracağım. Haydi bakalım!
Adım 1: Münevver Teyze’nin Sorunu
Metnimizde Münevver Teyze’nin yalnızlık hissettiğini ve evinin bahçesinin bakımsız kaldığını düşünelim. Çocukları uzakta yaşıyor ve pek ziyaretçisi olmuyormuş.
Adım 2: Sorunun Nedeni
Münevver Teyze’nin bu yalnızlık ve hüzün hissinin nedeni, yaşının ilerlemesi, çocuklarının uzakta yaşaması ve komşularıyla eskisi gibi sık görüşememesi olabilir. Bu durum onu biraz mutsuz ediyordur.
Adım 3: Anlatıcının Çözümü
Metnimizdeki anlatıcı, Münevver Teyze’nin durumunu fark eden duyarlı bir çocuk olsun. Anlatıcı, Münevver Teyze’yi sık sık ziyaret etmeye, onunla sohbet etmeye ve bahçesindeki çiçekleri sulamasına yardım etmeye karar verir. Hatta arkadaşlarını da yanına alıp Münevver Teyze’ye sürpriz bir çay partisi bile düzenler.
Adım 4: Ben Olsaydım
Peki, siz bu durumda olsaydınız ne yapardınız? Ben olsaydım, anlatıcının yaptıklarına ek olarak Münevver Teyze’ye en sevdiği yiyeceklerden birini yapar veya komşularını da toplayıp onunla birlikte eski anılarını konuşup, neşeli vakit geçirmesini sağlardım. Belki ona kitap okur veya birlikte el işi yapardık.
İşte bu şekilde kutucukları doldurabiliriz:
Münevver teyzenin sorunu:
Kendini yalnız hissetmesi ve bahçesinin bakımsız kalması.
Sorunun nedeni:
Çocuklarının uzakta yaşaması.
Yaşının ilerlemesi nedeniyle eskisi gibi hareketli olamaması.
Komşularıyla eskisi kadar sık görüşememesi.
Anlatıcının çözümü:
Münevver Teyze’yi düzenli olarak ziyaret etmesi.
Onunla sohbet etmesi ve bahçesine yardım etmesi.
Arkadaşlarıyla birlikte ona çay partisi düzenlemesi.
Ben olsaydım:
Münevver Teyze’ye en sevdiği yemeklerden birini hazırlardım.
Onunla birlikte kitap okur veya eski anıları canlandıran fotoğraflara bakardık.
Mahalledeki diğer yaşlılarla tanışmasına ve sosyalleşmesine yardımcı olurdum.
***
5. ETKİNLİK
Okuduğunuz metinden yararlanarak Münevver teyze ile ilgili iki öznel, iki nesnel cümle yazınız.
Şimdi de Münevver Teyze hakkında öznel ve nesnel cümleler yazacağız. Hatırlayalım çocuklar:
Öznel cümleler, kişisel duygu ve düşünceleri anlatan, herkesin farklı düşünebileceği cümlelerdir. Kanıtlanamazlar.
Nesnel cümleler ise, kişisel düşünce içermeyen, herkes tarafından kabul edilen ve kanıtlanabilen cümlelerdir. Doğruluğu ya da yanlışlığı ispatlanabilir.
Yukarıda canlandırdığımız metne göre cümlelerimizi yazalım:
Öznel cümleler:
Münevver Teyze’nin bahçesi, içimi huzurla dolduran rengarenk çiçeklerle doluydu, orası mahallenin en güzel yeriydi bence.
Münevver Teyze’nin sıcak gülümsemesi, bana her zaman güven verirdi ve onunla sohbet etmek çok keyifliydi.
Nesnel cümleler:
Münevver Teyze, 75 yaşındaydı ve mahallenin en eski sakinlerinden biriydi.
Münevver Teyze’nin iki çocuğu vardı ve onlar farklı şehirlerde yaşıyorlardı.
***
6. ETKİNLİK
a) Okuduğunuz metinle aşağıdaki şiiri tür ve biçim yönünden karşılaştırınız.
Şimdi de okuduğumuz metinle “YAŞAMA SEVİNCİ” adlı şiiri karşılaştıracağız. Hatırlayalım, metnimiz Münevver Teyze’nin yalnızlığını ve anlatıcının ona yardım etmesini konu alan bir hikayeydi. Şiiri de dikkatlice okuyalım:
YAŞAMA SEVİNCİ
Bugün uzanıyorsam
Bir ağaç gölgesinde,
Oltamı atıyorsam denize,
Yaşamak güzel demektir.
Gökyüzüne uzanıyorsa ellerim,
Yıldızları tutmak için.
Her şey bizler için kardeşlerim,
Her şey insanca yaşamak için.
Ali Rıza ATASOY
Adım 1: Metnimizin Türü ve Biçimi
Yukarıda canlandırdığımız Münevver Teyze’nin hikayesi, bir anlatı metniydi. Yani bir olayı anlatan, genellikle paragraflardan oluşan düzyazı şeklindeydi.
Adım 2: Şiirin Türü ve Biçimi
“YAŞAMA SEVİNCİ” ise adından da anlaşıldığı gibi bir şiir. Şiirler, dizelerden (satırlardan) oluşur. Bazen kafiyeli olabilirler, bazen de bu şiir gibi daha serbest bir biçimde yazılırlar. Duyguları ve düşünceleri daha coşkulu bir dille anlatır.
Karşılaştırma:
Tür yönünden: Okuduğumuz metin bir hikaye (anlatı) türündeyken, “YAŞAMA SEVİNCİ” bir şiir türündedir.
Biçim yönünden: Metnimiz paragraflardan oluşan düzyazı şeklindeydi. Şiir ise dizelerden (mısralardan) oluşur ve genellikle kendine özgü bir ritmi vardır.
b) Okuduğunuz metin ile bu şiirin başlığı size neden aynı olabilir?
Metnimizde Münevver Teyze’nin yalnızlıktan kurtulup yeniden yaşama sevinci bulduğunu anlatmıştık. Anlatıcının ve arkadaşlarının yardımıyla Münevver Teyze’nin yüzü gülmeye başlamıştı, bahçesi yeniden canlanmıştı. Şiir de zaten doğrudan “YAŞAMA SEVİNCİ” adını taşıyor ve hayatın güzelliklerini, doğanın bize sunduğu imkanları ve yaşamanın ne kadar değerli olduğunu anlatıyor.
Bu yüzden, hem metnin hem de şiirin ana fikri, hayata bağlılık, yaşama sevinci, umut ve mutluluk olduğu için başlıkları aynı olabilir. Münevver Teyze, anlatıcı sayesinde yeniden yaşamın tadını çıkarırken, şiir de bize bu tadı nasıl bulabileceğimizi fısıldıyor.
c) Metinde ve şiirde aynı konu mu işlenmiştir? Arkadaşlarınızla tartışınız.
Evet sevgili çocuklar, hem metinde hem de şiirde aynı konu işlenmiştir diyebiliriz. Metinde Münevver Teyze’nin yalnızlığını geride bırakarak yeniden yaşama sevinci bulması anlatılırken, şiirde de doğrudan yaşama sevinci, hayatın güzellikleri ve insanca yaşamanın önemi vurgulanıyor. İkisi de bize hayatın değerini ve mutlu olmanın yollarını farklı şekillerde anlatıyor.
Bu konuyu arkadaşlarınızla tartışırken, metinde anlatıcının Münevver Teyze’ye nasıl yardımcı olduğunu, şiirde ise şairin hangi doğa olaylarını veya duyguları yaşama sevinciyle ilişkilendirdiğini konuşabilirsiniz. Böylece konunun farklı yönlerini daha iyi anlamış olursunuz.
Umarım bu çözümler sizin için açıklayıcı ve faydalı olmuştur. Bir sonraki derste görüşmek üzere, hoşça kalın!