5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Anıttepe Yayınları Sayfa 105

Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle Türkçe dersimizdeki çok güzel bir etkinliği birlikte çözeceğiz. Görseldeki soruları dikkatlice okuyalım ve sonra adım adım, hep birlikte cevaplayalım. Hazır mıyız?

1. ETKİNLİK

a) Şiirden alınan kelimeler, harfleri karıştırılarak verilmiştir. Bu kelimeleri belirleyiniz. Anlamlarını TDK Türkçe Sözlük’ten bularak boş bırakılan yerlere yazınız.

Öğretmeninizin Notu: Sevgili çocuklar, bu etkinlikte bize bazı kelimeler karışık harflerle verilmiş. Biz bu harfleri doğru sıraya koyarak kelimeleri bulacağız. Sonra da Türk Dil Kurumu (TDK) Sözlüğü’ne göre anlamlarını yazacağız. Şiir bize verilmediği için kelimelerin anlamlarını genel olarak, sözlükteki ilk anlamlarıyla ele alacağız. Hadi başlayalım!

• Kelime: sır (Harfleri karıştırılmış hali: rıs)
  
  Anlamı: Varlığı veya bazı yönleri açığa vurulmak istenmeyen gizli kalan, gizli tutulan şey.
• Kelime: kanış (Harfleri karıştırılmış hali: şanık)
  
  Anlamı: Kavrayış, anlayış. Bir şeyi anlama, kavrama yeteneği.
• Kelime: teşkil (Harfleri karıştırılmış hali: yeşkâti)
  
  Anlamı: Oluşturma, meydana getirme.
• Kelime: eren (Harfleri karıştırılmış hali: nere)
  
  Anlamı: Gerçeğe ulaşmış, ermiş kimse, veli.
• Kelime: emek (Harfleri karıştırılmış hali: mersek)
  
  Anlamı: Bir işi yapmak, bir şeyi oluşturmak için harcanan beden ve kafa gücü, zahmet.
• Kelime: kilit (Harfleri karıştırılmış hali: likit)
  
  Anlamı: Kapı, pencere, çekmece vb.ni kapalı tutmaya yarayan düzenek.
• Kelime: davet (Harfleri karıştırılmış hali: tadev)
  
  Anlamı: Birini bir yere çağırma, buyur etme.
• Kelime: töre (Harfleri karıştırılmış hali: öret)
  
  Anlamı: Bir toplulukta, eskiden beri uyulan kural, gelenek, görenek.
• Kelime: yönetmek (Harfleri karıştırılmış hali: teyimnek)
  
  Anlamı: Bir kuruluşu, bir işi, bir olayı belli ilkelere göre ele almak, idare etmek.
• Kelime: ağrı (Harfleri karıştırılmış hali: ağrıç)
  
  Anlamı: Vücudun herhangi bir yerinde duyulan acı, sızı.
• Kelime: dergah (Harfleri karıştırılmış hali: gâhder)
  
  Anlamı: Tekke, zaviye.
• Kelime: ilim (Harfleri karıştırılmış hali: mili)
  
  Anlamı: Bilgi, bilim.

b) Anlamını öğrendiğiniz kelimeleri birer cümlede kullanınız.

Şimdi de bu anlamlarını öğrendiğimiz kelimeleri cümle içinde kullanalım ki hem pekiştirelim hem de günlük hayatta nasıl kullanıldıklarını görelim:

• sır: En yakın arkadaşıma tüm sırlarımı anlattım.
• kanış: Olaylara karşı hızlı bir kanışa sahip olmak, problem çözmede çok işe yarar.
• teşkil: Okulumuzun tiyatro kulübü, yeni bir oyun teşkil etmek için çalışıyor.
• eren: Masallarda sık sık dağlarda yaşayan bilge erenlerden bahsedilir.
• emek: Annem bu yemeği hazırlamak için çok emek harcadı.
• kilit: Evden çıkarken kapıyı kilitlemeyi unutma.
• davet: Dedem bizi yaz tatilinde köye davet etti.
• töre: Anadolu’nun bazı köylerinde hala eski töreler yaşatılır.
• yönetmek: Sınıf başkanımız, arkadaşlarını çok iyi yönetiyor.
• ağrı: Dişimdeki ağrı sabaha kadar beni uyutmadı.
• dergah: Eski zamanlarda insanlar bilgi öğrenmek için dergahlara giderlermiş.
• ilim: Kitap okuyarak ve araştırarak ilim sahibi olabiliriz.

2. ETKİNLİK

Aşağıdaki soruları okuduğunuz şiire göre cevaplayınız.

Öğretmeninizin Notu: Sevgili çocuklar, bu kısımda bize maalesef bir şiir verilmemiş. Ama soruların kilimlerle ilgili olduğunu görüyoruz. Bu yüzden, kilimlerin genel özelliklerini, kültürümüzdeki yerini ve bize ne gibi duyguları anlattığını düşünerek bu soruları cevaplayacağız. Şiiri okumadığımız için cevaplarımız genel yorumlar olacak, unutmayın!

1) Şiire göre sevdiğine sözü olan ne yapar?

Çözüm:

Bize şiir verilmediği için genel bir yorum yapalım. Anadolu kültüründe kilimler, sadece yere serilen eşyalar değildir; aynı zamanda duyguların, mesajların ve hikayelerin anlatıldığı birer araçtır. Bu durumda, sevdiğine söyleyecek sözü olan bir kişi, sözlerini ve tüm duygularını kiliminin motiflerine, renklerine ve her bir ilmeğine sabırla ve özenle dokuyarak anlatır. Yani, duygularını ve sözlerini kilimine işler diyebiliriz.

2) Şiire göre hangi duygular kilim ile anlatılmıştır?

Çözüm:

Yine şiir olmadığı için genel bir bakış açısıyla, kilimler genellikle pek çok farklı duyguyu barındırır. Dokuyan kişinin içindeki aşk, özlem, hasret, sevinç, umut, keder, ayrılık, bağlılık, cesaret gibi çok çeşitli duygular, kilimdeki desenler ve renkler aracılığıyla dile getirilir. Kilim dokuyan kişi, içindeki tüm hisleri ilmek ilmek kilimine yansıtır.

3) Kilimlerde kullanılan renkler ne ifade etmektedir?

Çözüm:

Kilimlerdeki her rengin kendine özgü derin bir anlamı vardır. İşte kilimlerde sıkça kullanılan bazı renklerin genel olarak ifade ettikleri anlamlar:

• Kırmızı: Aşkı, sevgiyi, cesareti, mutluluğu ve bereketi simgeler.
• Mavi: Asaleti, bilgeliği, huzuru, sakinliği ve gökyüzünü ifade eder.
• Yeşil: Doğayı, cenneti, yaşamı, tazeliği ve umudu temsil eder.
• Sarı: Güneşi, zenginliği, neşeyi, aydınlığı ve bereketi gösterir.
• Beyaz: Saflığı, temizliği, masumiyeti ve bazen de ölümü çağrıştırır.
• Siyah: Kederi, gizemi, gücü ve bazen de kötülüğü ifade edebilir.

4) Şiire göre kilim ne demektir?

Çözüm:

Şiirde kilimin ne anlama geldiği doğrudan yazmasa da, genel olarak kilim, sadece bir eşya değildir. Kilim, dokuyanın duygularını, hayallerini, anılarını, yaşadıklarını ve hatta geleceğe dair umutlarını yansıttığı bir sanat eseri, bir hikaye, bir mektup gibidir. Aynı zamanda bir kültürün, bir geleneğin ve bir kimliğin de çok önemli bir sembolüdür.

5) “Aşkı dokudum kilime.” sözüyle ne anlatılmak istenmektedir?

Çözüm:

Bu söz, bir kişinin içindeki derin sevgi ve aşk duygularını, kilimin her bir ipliğine, her bir motifine sabırla ve özenle işlediğini anlatır. Yani aşkını somut bir hale getirmiş, kilimi adeta aşkının bir parçası, aşkının elle tutulur, gözle görülür bir sembolü yapmıştır. Kilim, onun aşkının yaşayan bir kanıtı olmuştur diyebiliriz.

6) Bu şiire farklı hangi başlıklar yazılabilir?

Çözüm:

Eğer böyle bir şiir olsaydı ve kilimle duyguların anlatıldığı bir teması olsaydı, şu gibi başlıklar çok uygun olabilirdi:

• Dokunan Aşklar
• Kilimdeki Sırlar
• İplik İplik Duygular
• Anadolu’nun Kilimi
• Renklerin Dili
• Gönül Tezgahında
• Sözlü Kilimler