5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Anıttepe Yayınları Sayfa 42

Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle, çok önemli bir şiirimiz olan “Mustafa Kemal’in Kağnısı” ile ilgili soruları hep birlikte çözeceğiz. Bu sorular hem kelime bilgimizi hem de okuduğumuzu anlama becerimizi geliştirecek. Hazır mısınız? Başlayalım o zaman!

***

1. ETKİNLİK

Okuduğunuz şiirde geçen bazı kelimeler ve kelimelerin anlamları aşağıda verilmiştir. Bu kelimeleri, anlamlarıyla örnekteki gibi eşleştiriniz.

Bu etkinlikte bizden istenen, şiirde geçen bazı kelimelerin anlamlarını bulup doğru eşleştirmek. Sanki bir bulmaca çözüyormuşuz gibi düşünebiliriz. Haydi bakalım, kelimelerin anlamlarını bulalım:

Adım 1: Kelimelerin anlamlarını tek tek inceleyelim.

• a) Üzerinde savaşın sürdüğü bölge.
• b) Ölüm veya bir felaketten doğan acı ve bu acıyı belirten davranışlar, matem.
• c) İki veya dört tekerlekli, dingilli tekerlekle birlikte dönen öküz arabası.
• ç) Erdemleri bakımından çok büyük, yüce.
• d) Üzgün.
• e) Belli kimselerde bulunduğuna inanılan, kıskançlık veya hayranlıkla bakıldığında insanlara, eve, mala mülke hatta cansız nesnelere kötülük verdiğine inanılan uğursuzluk, göz.
• f) İşlenmemiş sığır derisinden yapılan ve deliklerine geçirilen şeritle sıkıca bağlanan ayakkabı.

Adım 2: Şimdi de kelimelerimizi bu anlamlarla eşleştirelim.

• a) Üzerinde savaşın sürdüğü bölge. Bu, savaşlarda askerlerin bulunduğu alana verilen isimdir. Doğru kelimemiz: cephe

  Sonuç: cephe -> a

• b) Ölüm veya bir felaketten doğan acı ve bu acıyı belirten davranışlar, matem. Bir yakınımızı kaybettiğimizde veya kötü bir olay yaşadığımızda hissettiğimiz derin üzüntüye denir. Doğru kelimemiz: yas

  Sonuç: yas -> b

• c) İki veya dört tekerlekli, dingilli tekerlekle birlikte dönen öküz arabası. Eskiden ulaşım ve yük taşımacılığında kullanılan, öküzlerin çektiği bir araçtır. Şiirimizin de ana ögelerinden biri. Doğru kelimemiz: kağnı

  Sonuç: kağnı -> c

• ç) Erdemleri bakımından çok büyük, yüce. Bir kişinin ya da bir şeyin çok değerli, saygın ve büyük olduğunu anlatır. Doğru kelimemiz: ulu

  Sonuç: ulu -> ç

• d) Üzgün. Bir şeyden dolayı keyifsiz, kederli olma durumu. Doğru kelimemiz: mahzun

  Sonuç: mahzun -> d

• e) Belli kimselerde bulunduğuna inanılan, kıskançlık veya hayranlıkla bakıldığında insanlara, eve, mala mülke hatta cansız nesnelere kötülük verdiğine inanılan uğursuzluk, göz. Halk arasında “kem göz” olarak da bilinir, birinin kötü bakışıyla başına kötü bir şey geleceğine inanılır. Doğru kelimemiz: nazar

  Sonuç: nazar -> e

• f) İşlenmemiş sığır derisinden yapılan ve deliklerine geçirilen şeritle sıkıca bağlanan ayakkabı. Eskiden köylerde, kırsal kesimde insanların giydiği, deriden yapılmış basit bir ayakkabı türü. Doğru kelimemiz: çarık

  Sonuç: çarık -> f

Şimdi tüm eşleştirmeleri bir araya getirelim:

kağnı -> c
ulu -> ç
nazar -> e
cephe -> a
yas -> b
mahzun -> d
çarık -> f

***

2. ETKİNLİK

Aşağıdaki soruları “Mustafa Kemal’in Kağnısı” şiirine göre cevaplayınız.

Şimdi sıra geldi şiirimizin kahramanı Elif ve onun yaşadıklarıyla ilgili soruları cevaplamaya. Şiiri dikkatlice okuduysak, bu sorular bizim için çok kolay olacak!

1. Elif, kağnısına hangi ismi vermiştir?

Adım 1: Şiiri hatırlayalım. Elif’in bir kağnısı var ve bu kağnıyı çeken bir öküzü var. Şiirde Elif’in kağnısına özel bir isim verdiğinden bahsedilmiyor ama kağnısını çeken öküzün bir adı var.

Adım 2: Şiirde geçen isimleri düşünelim. Elif’in öküzünün adı Kocabaş idi. Kağnının kendisinin bir adı yok, ama o kocaman öküzün adı var.

Sonuç: Elif, kağnısını çeken öküzüne Kocabaş ismini vermiştir. Şiirde kağnının kendisine verilmiş bir isim yoktur.

2. Elif, kağnısı ile ne taşımaktadır?

Adım 1: Şiirin konusunu hatırlayalım. Şiir, Kurtuluş Savaşı döneminde geçiyor. Elif, bu zorlu dönemde ne taşıyor olabilir?

Adım 2: Şiirde, Elif’in cepheye yardım götürdüğünden, cephane taşıdığından bahsedilir. Bu, vatan savunması için çok önemli bir görevdir.

Sonuç: Elif, kağnısı ile cepheye cephane (mermi, top mermisi gibi savaş malzemeleri) taşımaktadır.

3. Elif, asker içinde hangi özelliği ile nam salmıştır?

Adım 1: Elif’in yaptığı işi düşünelim. Zor şartlarda, soğukta, yorgunlukla cepheye cephane taşıyor. Bu ne tür bir özellik gerektirir?

Adım 2: Askerler onu nasıl tanıyor, nasıl biliyor? Elif, vatan sevgisiyle dolu, cesur, fedakar ve azimli bir kadın. Hiçbir zorluk onu durduramıyor.

Sonuç: Elif, askerler arasında vatanseverliği, cesareti, fedakarlığı ve azmiyle nam salmıştır. O, cepheye cephane taşıyan kahraman bir Anadolu kadınıdır.

4. Kocabaş yere yığıldıktan sonra Elif ne yapmıştır?

Adım 1: Şiirin en can alıcı yerlerinden biri burası. Elif’in sadık öküzü Kocabaş, yorgunluktan ve soğuktan dolayı yere yığılıyor. Elif ne yapar? Vaz mı geçer?

Adım 2: Elif, vatan sevgisi ve görevi karşısında hiçbir engeli tanımayan bir kahraman. Kocabaş yere yığılınca, onun yerine kendisi geçiyor ve kağnıyı tek başına çekmeye başlıyor.

Sonuç: Kocabaş yere yığıldıktan sonra Elif, kağnının kollarına kendisi girerek, Kocabaş’ın yerine kağnıyı çekmeye devam etmiştir.

5. Şiirde geçen “İnliyordu dağın ardı, yasla” sözüyle anlatılmak istenen nedir? Dağın ardında ne yaşanmaktadır?

Adım 1: “İnlemek” ve “yas” kelimeleri bize ne hissettiriyor? Genellikle acı, keder ve üzüntüyü ifade eder. Dağın ardı ise genellikle bilinmeyen, ulaşılması zor yerleri temsil eder.

Adım 2: Şiirin genel konusunu ve geçtiği dönemi düşünelim: Kurtuluş Savaşı. Savaşlar ne getirir? Acı, ölüm, kayıp… Bu söz, dağın ardında yaşanan büyük acıları, savaşın yıkımını ve insanların çektiği sıkıntıları anlatır.

Sonuç: Bu sözle anlatılmak istenen, dağın ardında savaşın tüm acımasızlığıyla devam ettiği, topların gürültüsünün, insanların feryatlarının ve yaşanan matemin dağları bile inlettiğidir. Dağın ardında, vatan savunması için çetin savaşlar yaşanmaktadır.

6. Günlük hayatınızdaki sorumluluklarınızı yerine getirirken karşılaştığınız zorluklara nasıl çözümler üretiyorsunuz?

Adım 1: Bu soru bize kendimizi, günlük hayatımızı düşündürüyor. Okul ödevlerimiz, ev işleri, arkadaşlarımızla ilişkilerimiz… Bazen zorluklar yaşarız, değil mi?

Adım 2: Bir zorlukla karşılaştığımızda ne yaparız? Hemen pes mi ederiz, yoksa bir çözüm yolu arar mıyız? Örneğin, zor bir matematik sorusuyla karşılaştığımda önce kendim çözmeye çalışırım. Olmazsa, öğretmenime sorarım veya arkadaşlarımdan yardım isterim. Ödevimi yetiştiremediğimde, bir plan yapıp zamanımı daha iyi kullanmaya çalışırım.

Sonuç: Günlük hayatta sorumluluklarımı yerine getirirken zorluklarla karşılaştığımda, öncelikle sakin kalmaya çalışırım. Sorunu anlamaya ve ne yapabileceğimi düşünmeye gayret ederim. Bazen büyüklerime danışırım, bazen de farklı çözüm yolları denemek için araştırma yaparım. Eğer bir hatam varsa, ondan ders çıkarır ve bir dahaki sefere daha dikkatli olmaya çalışırım. Önemli olan, pes etmemek ve bir çözüm bulana kadar çabalamaktır.

***

3. ETKİNLİK

a) Okuduğunuz şiirin size çağrıştırdığı kavramları ve hissettirdiği duyguları yazınız.

Şiirler bize bazen bir şeyler hatırlatır, bazen de içimizde farklı duygular uyandırır. “Mustafa Kemal’in Kağnısı” şiiri de öyle bir şiir. Hadi bakalım, size neler düşündürdü, neler hissettirdi?

Adım 1: Şiiri tekrar gözden geçirelim. Elif’in mücadelesi, Kocabaş’ın yorgunluğu, savaşın gerçekleri… Bunlar bize hangi kavramları çağrıştırıyor?

• Şiirin çağrıştırdığı kavramlar:
  • Vatan Sevgisi
  • Fedakarlık
  • Mücadele
  • Kahramanlık
  • Bağımsızlık
  • Azim
  • Savaş
  • Anadolu Kadını
  • Kurtuluş Savaşı

Adım 2: Peki, bu şiiri okurken içimizde hangi duygular oluştu? Üzüldük mü, gururlandık mı, umutlandık mı?

• Şiirin hissettirdiği duygular:
  • Üzüntü (savaşın acımasızlığı için)
  • Gurur (Elif’in ve milletimizin kahramanlığı için)
  • Minnet (geçmişimize ve şehitlerimize)
  • Umut (bağımsızlık mücadelesi için)
  • Cesaret
  • Hüzün
  • Saygı

b) Yazdığınız bu kavramlardan yola çıkarak aşağıdaki cümleyi tamamlayınız. Şiirin ana duygusu ……………………………..

Adım 1: Yukarıda yazdığımız kavram ve duygulara bakalım. Hepsi birbiriyle bağlantılı, değil mi? Peki, bunların içinde en baskın olan, şiirin bize anlatmak istediği asıl duygu ne?

Adım 2: Elif’in tüm zorluklara rağmen vatanı için gösterdiği çaba, Kocabaş’ın fedakarlığı, savaşın acıları… Tüm bunlar bize bir şeyi haykırıyor: vatan için her şeyi göze almak, bağımsızlık uğruna mücadele etmek.

Sonuç: Şiirin ana duygusu vatan sevgisiyle yoğrulmuş fedakarlık ve bağımsızlık azmidir.

***

Harikasınız çocuklar! Tüm soruları başarıyla tamamladık. Bu şiir bize vatanımızın ne kadar zor şartlarda kazanıldığını, Anadolu insanının ne kadar fedakar olduğunu bir kez daha hatırlattı. Unutmayın, okumak ve anlamak çok değerli bir beceridir. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!