5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Anıttepe Yayınları Sayfa 223

Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin Türkçe öğretmeniniz. Bugün size gönderdiğim görseldeki etkinlikleri beraber adım adım çözeceğiz. Hiç merak etmeyin, her şeyi en anlaşılır şekilde açıklayacağım. Hazırsanız başlayalım!

6. ETKİNLİK

Aşağıda bir barkod örneği verilmiştir. Okuduğunuz metinden hareketle barkod numaralarının neleri ifade ettiğini yazınız.

Şimdi barkodun üzerindeki sayıların ne anlama geldiğini birlikte öğrenelim. Barkodlar, ürünlerin kimlik kartları gibidirler ve üzerlerindeki sayılar bize farklı bilgiler verir.

Adım 1: Barkodun ilk bölümünü inceleyelim.

• Görseldeki barkodun en başındaki 91 sayısı var ve altında “Ülke veya Simge Kodu” yazıyor. Bu bize, ürünün hangi ülkeye ait olduğunu veya özel bir sembol kodunu gösteriyor. Yani ürünün geldiği yeri işaret ediyor diyebiliriz.

Adım 2: Barkodun diğer bölümlerini açıklayalım.

• Üretici veya Firma Kodu: (Örnekte 799753) Bu bölüm, ürünü üreten firmayı veya markayı temsil eder. Her firmanın kendine özel bir kodu vardır, bu sayede hangi ürünün hangi şirkete ait olduğunu kolayca anlarız.

• Ürün Kodu: (Örnekte 293685) Bu bölüm ise o firmanın ürettiği belirli bir ürünü tanımlar. Örneğin, aynı markanın farklı renk veya boyuttaki ürünlerinin farklı ürün kodları olur. Bu kodun son hanesi genellikle bir kontrol rakamıdır ve barkodun doğru okunup okunmadığını kontrol etmeye yarar. Böylece kasada yanlış ürün okutulmasının önüne geçilir.

Kısacası, bir barkod numarası ürünün nerede üretildiğini, kimin ürettiğini ve tam olarak hangi ürün olduğunu bize söyleyen bir kimlik numarası gibidir.

7. ETKİNLİK

a) Okuduğunuz metinden hareketle barkod sisteminin faydalarını maddeler hâlinde yazınız. Metinden örnekler vererek konu hakkında açıklamalarda bulununuz.

Merhaba arkadaşlar, barkod sisteminin ne kadar faydalı olduğunu metinden öğrendiklerimizle madde madde açıklayalım:

• Ürün Bilgilerini Kolayca Kaydetme: Metinde diyor ki, “Barkod, bir market zinciri sahibinin marketlerinde satılan tüm ürünlerin bilgisini kaydedecek bir sistem araması sonucunda ortaya çıkmış.” Bu ne demek? Yani marketteki binlerce ürünün adını, fiyatını tek tek yazmak yerine, barkodu okutarak anında sisteme kaydedebiliyoruz. Bu, hem zaman kazandırıyor hem de hata yapma ihtimalini azaltıyor. Kasada sıra beklerken işlemlerin hızlıca ilerlemesi barkod sayesinde oluyor.

• Stok Takibi: Metinde geçen “üründen stokta ne kadar kaldığı gibi konularda veri sağlar” cümlesi çok önemli. Barkod sayesinde bir ürün satıldığında anında sistemden düşülüyor. Böylece marketler, hangi ürünün azaldığını, hangisinin bitmek üzere olduğunu hemen görüp yeni sipariş verebiliyorlar. Bu sayede raflar boş kalmıyor, biz de istediğimiz ürünü her zaman bulabiliyoruz. Düşünsenize, en sevdiğiniz çikolata hiç bitmiyor!

• Fiyat ve Satış Miktarı Takibi: Yine metinde “Bir ürünün adı, fiyatı, satış miktarı… gibi konularda veri sağlar” deniyor. Yani barkodlar sadece stok için değil, bir ürünün ne kadar satıldığını, en çok hangi ürünlerin tercih edildiğini ve fiyatlarının ne olduğunu da takip etmeye yarıyor. Bu bilgiler sayesinde marketler daha iyi kampanyalar yapabilir, hangi ürünlerden daha çok getireceklerine karar verebilirler. Böylece biz de daha uygun fiyatlı ürünler bulabiliriz.

b) “Barkod sistemi olmasaydı günlük hayatımızda ne gibi zorluklarla karşılaşırdık?” Bu konu hakkındaki düşüncelerinizi, arkadaşlarınızla paylaşınız.

Şimdi de düşünelim, eğer barkod sistemi hiç olmasaydı günlük hayatımızda neler değişirdi? Bu konuda sizinle fikirlerimi paylaşmak istiyorum:

• Marketlerde Uzun Kuyruklar: Barkod olmasaydı, kasadaki görevliler her ürünün fiyatını elle girmek zorunda kalırdı. Bu da kasalarda çok uzun kuyruklar oluşmasına neden olurdu. Alışveriş yapmak çok daha uzun sürerdi, belki de yarım saat sadece kasa için beklerdik.

• Fiyat Hataları ve Yanlış Hesaplamalar: Elle fiyat girmek, insan hatasına açık bir durumdur. Belki de yanlış fiyatlar girilir, bu da hem market için hem de bizim için sorun yaratırdı. Fişlerimizi kontrol etmek daha zor olurdu ve paramızın doğru hesaplanıp hesaplanmadığını anlamakta zorlanırdık.

• Stok Sorunları: Marketler hangi ürünün bittiğini, hangisinin azaldığını anında bilemezdi. Raflar sık sık boş kalır, istediğimiz ürünleri bulmakta zorlanırdık. Yeni ürünler gelmesi de daha uzun sürerdi. İstediğimiz oyuncağı veya kitabı bulmak çok zor olurdu.

• Ürün Bilgilerine Ulaşım Zorluğu: Bir ürünün içeriği, son kullanma tarihi gibi bilgilere ulaşmak, barkod sayesinde çok kolay oluyor. Barkod olmasaydı bu bilgilere ulaşmak, ürünleri takip etmek çok daha zorlaşırdı. Hangi gıdanın ne zaman üretildiğini bilmek zorlaşabilirdi.

• Daha Yavaş ve Karmaşık Ticaret: Sadece marketler değil, tüm ticaret zinciri yavaşlar ve karmaşıklaşırdı. Ürünlerin depodan çıkışı, sevkiyatı, mağazalara dağıtımı gibi süreçler çok daha zor ve hataya açık hale gelirdi. Bu da hayatımızda birçok aksaklığa yol açardı.

Kısacası, barkod sistemi olmasaydı alışverişlerimiz daha zahmetli, daha yavaş ve daha hatalı olurdu. Hayatımızdaki birçok kolaylıktan mahrum kalırdık. Ne kadar önemli bir sistem, değil mi?

8. ETKİNLİK

Altı çizili kelimelerdeki ses olaylarını (ünsüz benzeşmesi, ünsüz yumuşaması, ünlü düşmesi) belirleyiniz.

Sevgili öğrenciler, şimdi de altı çizili kelimelerdeki ses olaylarını bulalım. Ses olayları, kelimeler söylenirken veya ek alırken harflerin değişmesi demektir. Hadi tek tek inceleyelim:

1. yaradığını

• Bu kelimenin kökü “yaramak” fiilidir. “Yaramak” fiiline “-dık” eki ve ardından “-ı” iyelik eki geldiğinde “yaradık” kelimesindeki “k” harfi “ğ” harfine dönüşmüştür. Hatırlayın, sert ünsüz (k) yumuşak ünsüze (ğ) dönüşüyordu.

• Bu duruma ünsüz yumuşaması denir.

2. kalınlıktaki

• “Kalınlık” kelimesine “-da” bulunma hal eki geldiğinde, kelimenin sonundaki sert ünsüz olan “k” harfi, ekin başındaki “d” harfini “t” harfine dönüştürmüştür. Yani “kalınlık-da” yerine “kalınlık-ta” olmuştur. Sert ünsüzler (f, s, t, k, ç, ş, h, p) yan yana geldiğinde, yanındaki yumuşak ünsüzü (c, d, g) kendine benzetip sertleştirir.

• Bu olaya ünsüz benzeşmesi (ünsüz sertleşmesi) denir.

3. kaydedecek

• Bu kelime “kayıt” ve “etmek” kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuştur. “Kayıt” kelimesindeki “ı” harfi düşmüş (“kayt” olmuş), bu da ünlü düşmesidir. Ardından “kayıt” kelimesindeki “t” harfi de “etmek” fiilinin etkisiyle “d” harfine dönüşmüştür. Yani “kayıt etmek” yerine “kaydetmek” olmuştur. Sert ünsüz (t) yumuşak ünsüze (d) dönüşmüştür.

• Burada hem ünlü düşmesi (ı harfinin düşmesi) hem de ünsüz yumuşaması (t harfinin d harfine dönüşmesi) vardır.

4. stokta

• “Stok” kelimesine “-da” bulunma hal eki geldiğinde, kelimenin sonundaki sert ünsüz olan “k” harfi, ekin başındaki “d” harfini “t” harfine dönüştürmüştür. Yani “stok-da” yerine “stok-ta” olmuştur. Yine sert ünsüzler yan yana gelmiş.

• Bu olaya ünsüz benzeşmesi (ünsüz sertleşmesi) denir.

5. kaldığı

• “Kalmak” fiiline “-dık” eki ve ardından “-ı” iyelik eki geldiğinde, “kaldık” kelimesindeki “k” harfi “ğ” harfine dönüşmüştür. Sert ünsüz (k) yumuşak ünsüze (ğ) dönüşmüş.

• Bu duruma ünsüz yumuşaması denir.

6. basamağa

• “Basamak” kelimesine “-a” yönelme hal eki geldiğinde, kelimenin sonundaki sert ünsüz olan “k” harfi “ğ” harfine dönüşmüştür. Sert ünsüz (k) yumuşak ünsüze (ğ) dönüşmüş.

• Bu duruma ünsüz yumuşaması denir.