5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Anıttepe Yayınları Sayfa 114

Merhaba sevgili öğrencilerim,

Bugünkü Türkçe dersimizde, kelimelerin anlamlarını tahmin etme ve sözlükten kontrol etme becerilerimizi geliştireceğiz. Şimdi bu etkinliği adım adım hep birlikte çözelim ve doğru cevapları bulalım!

1. ETKİNLİK

a) Okuduğunuz metinde geçen aşağıdaki kelimelerin anlamlarını tahmin ediniz. Sonra bu kelimelerin anlamlarını TDK Türkçe Sözlük’ten bularak yazınız. Anlamını öğrendiğiniz kelimeleri hazırladığınız sözlüğünüze de ekleyiniz.

Sevgili öğrencilerim, bu bölümde bizden istenen şey, verilen kelimelerin anlamlarını önce kendimiz tahmin etmek, yani “Bence bu kelime ne anlama geliyor?” diye düşünmek. Sonra da Türk Dil Kurumu’nun (TDK) sözlüğünden kelimelerin gerçek anlamlarını bulup yazmak. Böylece hem kelime dağarcığımızı geliştirmiş olacağız hem de doğru anlamları öğrenmiş olacağız. Unutmayın, bir kelimenin anlamını tahmin etmek, onu metin içindeki yerine göre anlamaya çalışmak demektir. Hadi başlayalım!

Adım 1: Kelimelerin anlamlarını tahmin etme ve sözlükten bulma

• kale
  • Tahminim: Eski zamanlarda kralların yaşadığı, düşmanlardan korunmak için yapılmış büyük ve sağlam bir yapı.
  • Sözlük anlamı: Eski çağlarda ve Orta Çağ’da, şehirleri veya önemli yerleri korumak için etrafına yapılan surlarla güçlendirilmiş yapı.
• zeval
  • Tahminim: Bir şeyin yok olması, bitmesi, son bulması.
  • Sözlük anlamı: Yok olma, sona erme, batma.
• münasebetsiz
  • Tahminim: Uygun olmayan, yersiz, tuhaf veya yakışık almayan davranış ya da söz.
  • Sözlük anlamı: Uygunsuz, yersiz, yakışıksız.
• lakırdı
  • Tahminim: Boş konuşma, sohbet etme, dedikodu.
  • Sözlük anlamı: Söz, laf, konuşma, dedikodu.
• semiz
  • Tahminim: Şişman, etli butlu, iyi beslenmiş hayvanlar için kullanılan bir kelime.
  • Sözlük anlamı: Şişman, etli, yağlı.
• niyet
  • Tahminim: Bir şeyi yapmaya karar vermek, bir amaç belirlemek.
  • Sözlük anlamı: Bir şeyi yapmayı isteme, içinden geçirme, amaç.

b) Anlamını sözlükten kontrol ettiğiniz kelimeleri cümle içinde kullanınız.

Adım 2: Kelimeleri cümle içinde kullanma

Şimdi de az önce anlamlarını öğrendiğimiz bu güzel kelimeleri cümle içinde kullanarak bilgilerimizi pekiştirelim. Bir kelimeyi cümle içinde doğru kullanmak, o kelimenin anlamını gerçekten anladığımızı gösterir. Haydi, her bir kelime için birer örnek cümle kuralım:

• kale: Çocuklar, bahçede kumdan kocaman bir kale inşa ettiler.

• zeval: Saatin pili bitince, saatin çalışmasına zeval geldi.

• münasebetsiz: Arkadaşım, toplantıda münasebetsiz bir espri yapınca herkes şaşırdı.

• lakırdı: Teneffüste arkadaşlarla biraz lakırdı ettik, çok güldük.

• semiz: Çiftlikteki tavuklar çok iyi beslendiği için hepsi semizdi.

• niyet: Yarın sabah erkenden ödevimi bitirmek için niyet ettim.

Aferin size çocuklar! Gördüğünüz gibi kelimelerin anlamlarını öğrenmek ve onları cümle içinde kullanmak ne kadar da eğlenceli ve öğretici oldu. Bu kelimeleri kendi sözlüğünüze eklemeyi ve sık sık tekrar etmeyi unutmayın!