Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle çok güzel iki etkinlik yapacağız. Birlikte hem okuduğumuzu anlayacak hem de bilgilerin doğruluğunu nasıl kontrol edeceğimizi öğreneceğiz. Hazır mısın? Haydi başlayalım!
8. ETKİNLİK Aşağıda verilenleri okuyunuz ve soruları cevaplayınız.
Varoluş Nedenimiz
Toprak… Toprak… Toprak…
Ülkemiz yılda 743 milyon ton toprağını erozyonla kaybediyor. Toprak, kaybetmeyi göze alamayacağımız kadar kıymetli bir varlık. Bize aşımızı, işimizi, sanayimize ham maddeyi toprak sağlıyor. Eğer toprağımızı kaybedersek hayatımızı da kaybederiz. TEMA’nın varoluş nedeni yaşama yani toprağa sahip çıkmak, toprağı korumaktır.Ufkumuz, Geleceğe Bakışımız
Sürdürülebilir yaşam ilkesiyle başta topraklarımız olmak üzere doğal varlıkların korunması için bilim temelli çalışan, topraktan gelen toplumsal barışa inanan, halkla bütünleşen, ülkenin ve dünyanın geleceğinde söz sahibi olan, gönüllü, bilinçli, öncü, uluslararası ve muteber bir sivil toplum kuruluşu olmaktır.http://www.tema.org.tr/web
a) İnternetten alınan yukarıdaki bilgiye güvenebilir miyiz? Niçin?
Çözüm:
Adım 1: Metni dikkatlice okuyalım ve bilginin kaynağına bakalım. Metnin sonunda “http://www.tema.org.tr/web” yazıyor.
Adım 2: TEMA’nın nasıl bir kuruluş olduğunu düşünelim. TEMA, ülkemizde toprağı ve doğal varlıkları korumak için çalışan çok önemli ve bilinen bir vakıftır.
Adım 3: Güvenilir bir kaynaktan alınan bilginin doğru olma ihtimalinin yüksek olduğunu hatırlayalım.
Sonuç: Evet, bu bilgiye güvenebiliriz. Çünkü bu bilgiler, ülkemizde erozyonla mücadele eden ve toprağı korumak için çalışan, bilinen ve güvenilir bir sivil toplum kuruluşu olan TEMA Vakfı’nın resmi internet sitesinden alınmıştır. Resmi ve tanınmış kurumların verdiği bilgiler genellikle doğrudur.
b) Siz internette araştırma yaparken hangi sitelerden yararlanıyorsunuz?
Çözüm:
Adım 1: İnternette araştırma yaparken derslerine yardımcı olacak, güvenilir ve eğitici siteleri düşünmelisin.
Adım 2: Okulların ve Milli Eğitim Bakanlığı gibi kurumların sitelerinin eğitime yönelik bilgiler içerdiğini unutma.
Sonuç: İnternette araştırma yaparken genellikle EBA (Eğitim Bilişim Ağı) gibi Milli Eğitim Bakanlığı’na ait sitelerden, güvenilir ve güncel bilgileri olan ansiklopedik sitelerden (ama her zaman kontrol ederek!) ya da ders kitaplarımızla ilgili resmi kaynaklardan yararlanmaya çalışıyorum.
c) Yararlandığınız internet sitelerinin güvenirliğini nasıl anlarsınız?
Çözüm:
Adım 1: Bir sitenin güvenilir olup olmadığını anlamak için neler yapabileceğimizi düşünelim.
Adım 2: Sitenin kime ait olduğuna, bilgilerin güncel olup olmadığına ve başka kaynaklarla karşılaştırılıp karşılaştırılamayacağına dikkat etmeliyiz.
Sonuç: Bir internet sitesinin güvenilirliğini anlamak için birkaç şeye dikkat ederim:
- Öncelikle sitenin adresine bakarım. Eğer adresin sonunda “.gov” (devlet kurumları), “.edu” (eğitim kurumları) veya “.org” (sivil toplum kuruluşları) gibi uzantılar varsa, genellikle daha güvenilir olduğunu düşünürüm.
- Sitedeki bilgilerin kim tarafından yazıldığına ve en son ne zaman güncellendiğine bakarım. Güncel olmayan bilgiler yanlış olabilir.
- Okuduğum bilgiyi başka güvenilir kaynaklarla (ders kitabı, bilinen ansiklopediler, diğer resmi siteler) karşılaştırırım. Eğer farklı yerlerde de aynı bilgi varsa, daha güvenilirdir derim.
- Sitenin tasarımına, yazım kurallarına ve dil bilgisine dikkat ederim. Özensiz yazılmış veya çok fazla reklam içeren siteler genellikle güvenilir olmayabilir.
9. ETKİNLİK Aşağıdaki cümleleri okuyunuz. Soruları cevaplayınız.
- Elindeki kâğıda baktı, toplam beş imza alabilmişti.
- Sonuçları fotokopiyle çoğalttılar.
- Fabrika on yıldır buradaydı.
- Bizim nehrin suyu bir başka akar.
- Herkes, yeşil ve temiz bir yerde yaşamak ister.
a) Yukarıdaki numaralanmış cümlelerden hangilerinin doğruluğu ya da yanlışlığı araştırılabilir?
Çözüm:
Adım 1: Cümleleri tek tek inceleyelim ve hangilerinin bir bilgi verdiğini, hangilerinin ise bir duygu veya düşünce belirttiğini ayırt edelim.
Adım 2: Bilgi veren, kanıtlanabilir veya çürütülebilir cümleleri seçelim. Duygu veya düşünce belirten cümleler kişisel olduğu için doğruluğu araştırılamaz.
Sonuç:
- 1) “Elindeki kâğıda baktı, toplam beş imza alabilmişti.” Bu cümledeki “beş imza” sayısı kontrol edilebilir bir bilgidir. Kâğıda bakarak doğru olup olmadığını anlayabiliriz.
- 2) “Sonuçları fotokopiyle çoğalttılar.” Bu bilginin doğruluğu, çoğaltma işleminin nasıl yapıldığına bakılarak veya yapan kişilere sorularak araştırılabilir.
- 3) “Fabrika on yıldır buradaydı.” Bu cümlenin doğruluğu, fabrika kayıtlarına bakılarak veya bölge halkına sorularak kanıtlanabilir veya çürütülebilir.
- 4) “Bizim nehrin suyu bir başka akar.” Bu bir kişinin nehir hakkındaki kişisel görüşü veya duygusudur. “Bir başka akar” ifadesi ölçülebilir veya kanıtlanabilir bir bilgi değildir.
- 5) “Herkes, yeşil ve temiz bir yerde yaşamak ister.” Bu da genel bir istek veya dilek olup, kişisel bir görüştür. “Herkes” kelimesi bile bu durumu kişisel bir düşünceye yaklaştırır çünkü herkesin istekleri farklı olabilir.
Buna göre, doğruluğu ya da yanlışlığı araştırılabilen cümleler şunlardır:
1, 2 ve 3. cümleler.
b) Bu cümlelerden hangileri kişisel görüş içerir?
Çözüm:
Adım 1: Kişisel görüş, bir kişinin kendi düşüncesi, duygusu veya yorumudur. Nesnel gerçekler gibi kanıtlanamaz veya herkes tarafından aynı şekilde kabul edilmez.
Adım 2: Cümleleri bu açıdan tekrar inceleyelim.
Sonuç:
- 4) “Bizim nehrin suyu bir başka akar.” Bu cümlede “bir başka akar” ifadesi, nehrin suyu hakkında kişisel bir değerlendirme, bir duygu veya beğeniyi ifade ediyor. Bu, herkesin aynı fikirde olacağı bir gerçek değil, kişisel bir yorumdur.
- 5) “Herkes, yeşil ve temiz bir yerde yaşamak ister.” Bu cümle, genel bir arzu ve dileği belirtse de, yine de kişisel bir tercihi ve görüşü yansıtır. Herkesin ne istediği kişiden kişiye değişebilir.
Buna göre, kişisel görüş içeren cümleler şunlardır:
4 ve 5. cümleler.
c) “Bu Nehir Bizim” metninden kişisel görüş içermeyen iki cümle bulup yazınız.
Çözüm:
Adım 1: “Bu Nehir Bizim” diye bir metin verilmemiş, ancak yukarıdaki 5 cümle bu etkinliğin metni gibi kabul ediliyor. Bizden kişisel görüş içermeyen, yani nesnel, kanıtlanabilir iki cümle bulmamız isteniyor.
Adım 2: “a” şıkkında kişisel görüş içermeyen cümleleri zaten belirlemiştik (1, 2, 3). Bu üç cümleden herhangi ikisini seçebiliriz.
Sonuç:
Kişisel görüş içermeyen, yani nesnel olan cümleler şunlardır:
1) Elindeki kâğıda baktı, toplam beş imza alabilmişti.
2) Sonuçları fotokopiyle çoğalttılar.
(Veya 3. cümleyi de seçebilirdik: Fabrika on yıldır buradaydı.)