5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Anıttepe Yayınları Sayfa 139

Merhaba sevgili öğrencilerim!

Bugün size gönderilen bu etkinlik kağıdındaki soruları beraber inceleyeceğiz ve adım adım çözeceğiz. Unutmayın, Türkçe dersinde kelimeleri ve deyimleri anlamak, metinleri daha iyi kavramamızı sağlar. Haydi başlayalım!

1. ETKİNLİK

Metnin başlığından ve metindeki görsellerden hareketle metnin içeriğini tahmin ediniz. Metni okuduktan sonra tahmininizi, metin içeriği ile karşılaştırınız.

Çözüm:

Sevgili çocuklar, bu etkinlikte bizden bir metnin başlığına ve görsellerine bakarak metnin ne hakkında olabileceğini tahmin etmemiz isteniyor. Daha sonra metni okuyup tahminimizle karşılaştıracakmışız. Ancak önümde şu anda ne bir metin başlığı ne de bir görsel bulunmuyor. Bu yüzden bu etkinliği tam olarak yapamıyorum. Ama size nasıl yapacağınızı anlatabilirim:

• Adım 1: Önce metnin başlığını dikkatlice okuyun. Başlık bize metnin ana fikri hakkında ipuçları verir.
• Adım 2: Eğer varsa, metinle ilgili çizimlere, fotoğraflara veya diğer görsellere bakın. Görseller de metnin konusu hakkında fikir edinmemize yardımcı olur.
• Adım 3: Başlık ve görsellerden yola çıkarak, metnin ne anlatacağını tahmin edin. Örneğin, “Ormandaki Macera” başlıklı ve ağaçlı, hayvanlı görselleri olan bir metnin bir çocuğun ormanda yaşadığı ilginç bir olayı anlatacağını tahmin edebilirsiniz.
• Adım 4: Metni okuyun. Metni dikkatlice okuduktan sonra kendi tahmininizle metnin gerçek içeriğini karşılaştırın. Tahmininiz ne kadar doğru çıktı? Neleri doğru tahmin ettiniz, neleri edemediniz? İşte bu kadar basit!

Bu etkinliği, bir sonraki Türkçe dersinde okuyacağımız herhangi bir metinle rahatlıkla uygulayabiliriz.

2. ETKİNLİK

Okuduğunuz metinde anlamını bilmediğiniz kelimeleri belirleyiniz. Kelimelerin anlamını metnin bağlamından hareketle tahmin ederek yazınız. Tahminlerinizin doğruluğunu TDK Türkçe Sözlük’ten kontrol ederek kelimeleri birer cümlede kullanınız.

Çözüm:

Yine sevgili öğrencilerim, bu etkinlik için de okumamız gereken bir metne ihtiyacımız var. Metin olmadığı için buradan size kelime belirleyip anlamlarını tahmin edemiyorum. Ama bu etkinliğin amacını ve nasıl yapılacağını size açıklayabilirim:

• Adım 1: Metni okurken anlamını bilmediğiniz kelimelerin altını çizin veya bir kenara not alın.
• Adım 2: Bu kelimelerin anlamlarını, cümlenin gelişinden, metnin genel konusundan yola çıkarak tahmin etmeye çalışın. Yani kelimeyi bir bütünün içinde düşünün, tek başına değil.
• Adım 3: Tahmininizi yazdıktan sonra, bir sözlükten (mesela TDK Türkçe Sözlük’ten) kelimenin gerçek anlamına bakın. Bakalım tahmininiz ne kadar doğru çıkmış? Bu, kelime dağarcığınızı geliştirmek için harika bir yoldur!
• Adım 4: Kelimenin sözlük anlamını öğrendikten sonra, o kelimeyi kendi kurduğunuz anlamlı bir cümlede kullanın. Bu sayede kelimeyi iyice öğrenmiş ve günlük hayatınızda kullanmaya başlamış olursunuz.

Etkinlikte bizden istenen format da şöyleydi:

Tahminim: ……………………………………..

Sözlük anlamı: ……………………………….

Cümlem: ………………………………………..

Eğer bir metnimiz olsaydı, bu boşlukları bu şekilde dolduracaktık.

3. ETKİNLİK

a) Aşağıda verilen deyimler ile anlamlarını metinden yola çıkarak eşleştiriniz.

Çözüm:

Evet çocuklar, geldik son etkinliğimize! Burada bizden deyimleri anlamlarıyla eşleştirmemiz isteniyor. Her ne kadar burada da “metinden yola çıkarak” dense de, metin elimizde olmadığı için bu deyimlerin genel anlamlarını kullanarak eşleştirme yapacağız. Deyimler, dilimize renk katan, az sözle çok şey anlatan kalıplaşmış sözlerdir. Haydi bakalım, hangi deyim hangi anlama geliyor, bulalım:

• kara kara düşünmek
• Bunun anlamı, bir konu hakkında çok üzülmek, endişelenmek ve ne yapacağını bilememektir. Genellikle olumsuz bir durum karşısında olur.
• Bu yüzden doğru eşleşme:

  ➡️ Çok üzüntülü olmak, düşünceye dalmak.

• elinden kurtulmak
• Bu deyim, birinin yakalamasından, kontrolünden veya etkisinden çıkmayı, kaçmayı ifade eder.
• Bu yüzden doğru eşleşme:

  ➡️ Birinden kaçmayı başarmak.

• ödü patlamak
• Bu deyim, ani ve şiddetli bir şekilde korkmak anlamına gelir. O kadar korkarsınız ki kalbiniz yerinden fırlayacak gibi olur.
• Bu yüzden doğru eşleşme:

  ➡️ Çok korkmak.

• gözden kaybolmak
• Bu deyim, birinin veya bir şeyin artık görünmez olması, ortadan kalkması anlamına gelir.
• Bu yüzden doğru eşleşme:

  ➡️ Ortadan çekilmek veya görünmez olmak.

• kanı donmak
• Bu deyim, aşırı korku, şaşkınlık veya dehşet karşısında insanın kaskatı kesilmesi, hiç hareket edememesi durumunu anlatır.
• Bu yüzden doğru eşleşme:

  ➡️ Donakalmak, çok şaşırmak.

Şimdi bu eşleştirmeleri alt alta listeleyelim:

• kara kara düşünmek

  ➡️ Çok üzüntülü olmak, düşünceye dalmak.

• elinden kurtulmak

  ➡️ Birinden kaçmayı başarmak.

• ödü patlamak

  ➡️ Çok korkmak.

• gözden kaybolmak

  ➡️ Ortadan çekilmek veya görünmez olmak.

• kanı donmak

  ➡️ Donakalmak, çok şaşırmak.

İşte bu kadar! Gördüğünüz gibi deyimlerin anlamlarını bilmek, hem okuduğumuzu daha iyi anlamamızı hem de kendimizi daha güzel ifade etmemizi sağlıyor. Hepinizi tebrik ederim!