Merhaba sevgili öğrencilerim! Türkçe dersimizdeki bu güzel etkinlikleri birlikte yapmaya ne dersiniz? Ben sizin Türkçe öğretmeninizim ve bu soruları adım adım, sizin kolayca anlayabileceğiniz şekilde çözeceğiz. Hazır mısınız? Başlayalım o zaman!
Öncelikle, bu soruların Dede Korkut Hikâyeleri’nden, özellikle de “Dirse Han Oğlu Boğaç Han” hikâyesinden geldiğini biliyorum. Metin elimizde olmasa da, bu hikâyeyi hepimiz az çok biliyoruz, değil mi? Hadi gelin, o bilgilerimizle soruları çözmeye çalışalım.
***
4. ETKİNLİK Aşağıdaki soruları okuduğunuz metne göre cevaplayınız.
1) Dirse Han’ın oğlu ve arkadaşları meydanda hangi oyunu oynuyorlardı?
Adım 1: Hatırlayalım, Dirse Han’ın oğlunun henüz ismi yoktu ve arkadaşlarıyla bir aradaydı.
Adım 2: Onlar o kocaman meydanda, birbirleriyle güçlerini ölçmek için genellikle ne yaparlardı?
Sonuç:
Dirse Han’ın oğlu ve arkadaşları meydanda güreş oynuyorlardı.
2) Dirse Han’ın oğlu, boğayı yenmek için ne yapmıştır?
Adım 1: Dirse Han’ın oğlu, babasının sürüsüne dalan bir boğayla karşı karşıya kalmıştı.
Adım 2: Bu devasa, öfkeli boğayı yenmek için önce onunla cesurca dövüştü, değil mi?
Adım 3: Sonunda boğayı nasıl alt ettiğini hatırlıyor musunuz? Hangi hareketle onu yere serdi?
Sonuç:
Dirse Han’ın oğlu, boğayı yenmek için önce onunla uzun süre dövüşmüş, daha sonra boğanın boynuzlarından tutarak yere çalmıştır.
3) Dirse Han’ın oğluna kim isim vermiştir? Verdiği isim nedir?
Adım 1: Oğuz Türklerinde çocuklara isim verme geleneği çok önemliydi. Özellikle büyük başarılar gösteren çocuklara Dede Korkut gibi bilge kişiler isim verirdi.
Adım 2: Boğayı yenen Dirse Han’ın oğluna bu kahramanlığı sonrası kim isim vermişti?
Adım 3: Bu kahramanlığına uygun olarak ona hangi ismi layık görmüştü?
Sonuç:
Dirse Han’ın oğluna Dede Korkut isim vermiştir. Verdiği isim Boğaç‘tır.
4) Dede Korkut, Dirse Han’dan oğluna neler vermesini istemiştir?
Adım 1: Dede Korkut, Boğaç’a ismini verdikten sonra, onun bu kahramanlığının karşılığını alması gerektiğini söylemiştir.
Adım 2: Bir kahramanın, bir beyin oğlu olarak neler alması gerektiğini Dirse Han’a anlatmıştı.
Adım 3: Ona güç ve yetki sembolü olan şeyleri hatırlıyor musunuz?
Sonuç:
Dede Korkut, Dirse Han’dan oğluna beylik, taht, davar (sürü), at, yay ve kılıç vermesini istemiştir.
5) Okuduğunuz metinde Türklerin hangi gelenekleri yer almaktadır?
Adım 1: Dede Korkut Hikâyeleri, Türklerin eski yaşam tarzlarını, inançlarını ve geleneklerini bize anlatır.
Adım 2: Bu hikâyede Dirse Han’ın oğlunun isimsiz olması, sonra kahramanlık yapıp isim alması bir gelenekti, değil mi? Ayrıca misafir ağırlama, obaların bir araya gelmesi gibi başka neler vardı?
Sonuç:
Okuduğumuz metinde Türklerin şu gelenekleri yer almaktadır:
- Çocuklara kahramanlık sonrası isim verme geleneği
- Misafirperverlik (konukseverlik)
- Boy beyliği ve beylerin halkıyla ilişkileri
- Güreş gibi geleneksel oyunlar
- Savaşçılık ve cesaret
- Oğuzların bir araya gelip şölenler düzenlemesi
***
5. ETKİNLİK Okuduğunuz metindeki olayı siz anlatsaydınız nasıl kurgulardınız?
Sevgili çocuklar, şimdi de biraz hayal gücümüzü kullanalım. Bu güzel hikâyeyi siz kendi kelimelerinizle nasıl anlatırdınız? Ben de sizin için örnek bir kurgu yapayım:
Benim Kahramanlarım:
Dirse Han, Dirse Han’ın oğlu (Boğaç Han), Dede Korkut, Boğa, Dirse Han’ın eşi, Oğuz beyleri ve halkı.
Olayın Geçtiği Yer:
Ulu Oğuz obaları, çayır, geniş bir meydan, Dirse Han’ın çadırı ve çevresi.
Olay:
Bir zamanlar ulu Oğuz obalarında, Dirse Han adında bir bey yaşarmış. Oğlu olurmuş ama henüz bir kahramanlık yapmadığı için ismi yokmuş. Bir gün obanın gençleri meydanda güreş tutarken, bizim isimsiz kahramanımız da onlara katılır. Tam o sırada, Dirse Han’ın sürüsüne saldıran korkunç bir boğa ortaya çıkar! Herkes kaçarken, bizim yiğit çocuk hiç tereddüt etmeden boğanın karşısına dikilir. Uzun ve çetin bir mücadeleden sonra, boğayı boynuzlarından yakalayıp yere serer. Bu kahramanlığı duyan Dede Korkut gelir ve çocuğa “Boğaç” adını verir. Dirse Han da oğluna beylik, taht ve nice hediyeler bağışlar. Böylece Boğaç, gerçek bir bey olarak Oğuzların gönlünde taht kurar.
***
6. ETKİNLİK Bir gazeteci olduğunuzu düşününüz. Dede Korkut ile röportaj yapmak için sorular oluşturunuz. Dede Korkut’un vermiş olabileceği cevapları araştırma sonuçlarınızdan yararlanarak arkadaşlarınıza sununuz.
Şimdi de eğlenceli bir oyun oynayalım! Hepimiz birer gazeteci olalım ve Dede Korkut gibi bilge bir kişiye sorular soralım. Bakalım Dede Korkut bize neler anlatırdı? İşte benim aklıma gelen birkaç soru:
Merhaba Dede Korkut, bize zaman ayırdığınız için çok teşekkür ederiz.
- Dede Korkut, Oğuz Türklerinin bu kadar cesur ve yiğit olmasının sırrı nedir sizce?
- Hikâyelerinizde anlattığınız kahramanlıklar, günümüz gençlerine ne gibi mesajlar veriyor?
- İsim verme geleneği gibi önemli adetlerimizi yaşatmak, sizce neden bu kadar kıymetli?
- Oğuz obalarında gördüğünüz en unutulmaz olay ya da şölen hangisiydi, bizimle paylaşır mısınız?
- Gelecek nesillere aktarmak istediğiniz en önemli öğüt nedir?
Bu soruların cevaplarını da kendi bilgilerimizle doldurabiliriz. Mesela, “Oğuz Türklerinin cesur olmasının sırrı nedir?” diye sorduğumuzda, Dede Korkut belki de derdi ki: “Evlatlarım, bizler toprağımıza, vatanımıza, ailemize bağlıyız. Bu bağlılık bize güç verir, korkuyu unutturur. Bir de birbirimize olan inancımız ve dayanışmamız bizi yenilmez kılar.“
Gördünüz mü çocuklar, Türkçe dersi ne kadar keyifli olabilir! Hem okuyoruz, hem anlıyoruz, hem de kendi cümlelerimizle yeni şeyler üretiyoruz. Hepinizi tebrik ederim!