5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Anıttepe Yayınları Sayfa 43

Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin Türkçe öğretmeniniz. Bugün size verilen bu güzel etkinlikleri hep birlikte adım adım çözeceğiz. Hiç merak etmeyin, her şeyi en anlaşılır şekilde açıklayacağım. Hazırsanız başlayalım!

4. ETKİNLİK Okuduğunuz şiirin kahramanı kimdir? Bu kahramanın fiziksel ve kişilik özelliklerini şiire göre belirleyerek ilgili yerlere yazınız.

Bu soruyu çözebilmek için şiiri okumuş olmamız gerekiyor. Genellikle 5. sınıfta okuduğumuz ve içinde “Kocabaş” adında bir öküzün geçtiği şiir, Kemalettin Kamu‘nun “Kağnı” şiiridir. Bu şiirde kahramanımız Elif‘tir. Şiirde Elif’in hem fiziksel özelliklerinden hem de nasıl bir kişiliğe sahip olduğundan bahsedilir. Şimdi bunları şiirden yola çıkarak yazalım:

Şiirin kahramanı: Elif

Fiziksel özellikleri:

• Elif, küçük bir kız çocuğu olmasına rağmen kağnıyı çekmek için çabalayan, güçlü ve yorgun biridir.
• Şiirde “Kınalı ellerinden rüzgar geçerdi” dizesinden onun küçük ve belki de nazik ellere sahip olduğunu anlarız.
• Görseldeki çizimden de anladığımız kadarıyla geleneksel kıyafetler içinde, Anadolu’da yaşayan bir çocuktur.

Kişilik özellikleri:

• Fedakar: Ailesine yardım etmek için küçük yaşına rağmen büyük bir yükün altına girmiştir.
• Çalışkan: Kağnıyı çekmek için durmadan çabalamaktadır.
• Azimli ve Sabırlı: Zorlu koşullara rağmen yılmadan işini yapmaya devam eder.
• Hayvansever: Kocabaş ile arasında özel bir bağ olduğu, onunla konuşmasından anlaşılır.
• Sorumluluk sahibi: Kendi payına düşen görevi üstlenir ve yerine getirir.

5. ETKİNLİK Elif’in yerinde siz olsaydınız Kocabaş öldükten sonra ne yapardınız?

Ah, bu çok üzücü bir durum! Elif’in yaşadığı bu acıyı düşününce insan gerçekten çok duygulanıyor. Eğer ben Elif’in yerinde olsaydım, herhalde ilk başta çok büyük bir üzüntü ve şok yaşardım.

Adım 1: Büyük bir üzüntü ve yas: Kocabaş sadece bir hayvan değil, Elif’in yol arkadaşı, ailesinin geçim kaynağı ve belki de en yakın dostuydu. Onun ölümü beni derinden sarsardı. Muhtemelen günlerce ağlar, Kocabaş’ın anılarını düşünürdüm.

Adım 2: Ailemle konuşmak ve çözüm aramak: Üzüntüm biraz olsun dindikten sonra, ailemle bu durumu konuşurdum. Kocabaş olmadan kağnıyı çekmek, tarlaları sürmek ya da yük taşımak çok zor olacaktı. Belki komşularımızdan veya akrabalarımızdan yardım isteyebilirdik. Birlikte bir çözüm yolu bulmaya çalışırdık.

Adım 3: Kocabaş’ı anmak: Kocabaş’ın benim için ne kadar değerli olduğunu unutmamak için ona güzel bir anıt yapabilir, belki de her gün yanına gidip onu anabilirdim. O, bizim için çok önemli bir varlıktı ve fedakarlıkları asla unutulmazdı.

6. ETKİNLİK Aşağıdaki dizelerde altı çizili kelimelerin eş anlamlılarını bulunuz. Bu kelimeleri birer cümlede kullanınız.

Eş anlamlı kelimeler, yazılışları farklı olsa da aynı anlama gelen kelimelerdir. Şimdi altı çizili kelimelerin eş anlamlılarını bulup onlarla cümleler kuralım:

a) Çabuk giderdi, çok götürürdü Elifçik,

Eş anlamlısı: hızlı

Cümle: Araba o kadar hızlı gidiyordu ki etrafı göremiyorduk.

b) Kınalı ellerinden rüzgâr geçerdi, daim:

Eş anlamlısı: her zaman

Cümle: Annem, evimizin kapısının her zaman açık olduğunu söyler.

c) Uzak cephelerin acısıydı gıcırtılar,

Eş anlamlısı: gıcırdamalar

Cümle: Eski kapıdan gelen gıcırdamalar beni uyandırdı.

d) Nam salmıştı asker içinde.

Eş anlamlısı: ün

Cümle: O, spor dünyasında büyük bir ün kazanmıştı.

e) Bu kez yine herkesten evvel almıştı yükünü,

Eş anlamlısı: önce

Cümle: Sınavda soruları herkesten önce bitirdim.

f) Kocabaş, çok ihtiyardı, çok zayıftı,

Eş anlamlısı: yaşlıydı

Cümle: Büyükbabam artık çok yaşlıydı ve yürümekte zorlanıyordu.

7. ETKİNLİK Şiirde geçen “iyceden iyceden” ifadesini günümüz Türkçesinde nasıl söylersiniz? Şair, bu şekilde niçin kullanmış olabilir?

Şiirlerde bazen eski, yöresel ya da özel bir anlam katmak için farklı kelimelerle karşılaşırız. “İyceden iyceden” de bunlardan biri.

Adım 1: Günümüz Türkçesindeki karşılığı:

“İyceden iyceden” ifadesi, günümüz Türkçesinde genellikle “yavaş yavaş”, “giderek” veya “azar azar” şeklinde kullanılır. Bir şeyin acele etmeden, zamanla ve dikkatlice olduğunu anlatır.

Adım 2: Şairin bu ifadeyi kullanma nedeni:

• Vurgu ve Anlam Gücü: Şair, “iyceden iyceden” diyerek anlatmak istediği durumu daha güçlü bir şekilde vurgulamak istemiş olabilir. Bir şeyin kademeli, derinden ve etkili bir şekilde gerçekleştiğini belirtir. Örneğin, bir acının yavaş yavaş içe işlemesi veya bir durumun giderek kötüleşmesi gibi. Bu ikileme, kelimenin anlamını pekiştirir.
• Ritim ve Ses Uyumu: Şiirde kelimelerin seçimi sadece anlamına göre değil, aynı zamanda şiirin ritmine ve kulağa hoş gelmesine göre de yapılır. “İyceden iyceden” ifadesi, şiire hoş bir ahenk ve ritim katmış olabilir. Tekrar eden kelimeler şiire müzikal bir hava verir.
• Duygusal Derinlik: Bu ifade, anlatılan olayın veya duygunun derinliğini ve etkisini artırmak için kullanılmış olabilir. Bir şeyin derinlemesine veya içten içe yaşandığını hissettirir.
• Eski veya Yöresel Dil Kullanımı: Bazen şairler, şiirlerine farklı bir hava katmak veya belli bir dönemin ya da yörenin dilini yansıtmak için eski veya yöresel kelimeler kullanabilirler. “İyceden iyceden” de böyle bir kullanım olabilir.

Umarım bu açıklamalar sizin için faydalı olmuştur sevgili öğrencilerim. Bir sonraki derste görüşmek üzere!