Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle harika bir Türkçe etkinliği yapacağız. Görseldeki soruları tek tek inceleyip, tıpkı bir dedektif gibi ipuçlarını takip ederek doğru cevaplara ulaşacağız. Hazır mısın? Başlayalım o zaman!
***
C. Aşağıda verilen cümlelerdeki boşlukları doldurunuz.
“Onun söylediklerine güvenim tamdır.” cümlesinde “güven” kelimesi yerine itimat kelimesini kullanabiliriz.
Açıklama: Burada “güven” kelimesinin yerine kullanabileceğimiz, yani eş anlamlısını bulmamız isteniyor. “Ben ona güveniyorum” demekle “Ben ona itimat ediyorum” demek aynı kapıya çıkar. Bu yüzden boşluğa “itimat” kelimesi gelir.
“Sıra arkadaşım arka sokağımızdaki 32 numaralı apartmanın 3. katında oturuyor.” cümlesindeki sayıların yazımı kurallarına uygundur.
Açıklama: Bu cümlede iki tane sayı var: “32” ve “3.”. Türkçede sayıları yazarken bazı kurallarımız var. Mesela, “32” gibi iki basamaklı sayıları rakamla yazarız. “3.” ise “üçüncü” anlamına gelir ve sıra bildiren sayılarda rakamın sonuna nokta koyarız. Cümledeki sayılar bu kurallara uygun yazılmış, yani doğru yazılmış. Bu yüzden boşluğa “kurallarına uygun” yazabiliriz.
“Üç arkadaş köyümüzün yakınlarındaki mağaraya gidecek ve köylünün anlattığı efsanenin gerçekliğini kendimiz de deneyecektik.” cümlesinin alındığı yazının türü gezi yazısıdır.
Açıklama: Bu cümleyi okuduğumuzda bir yere gidildiğini (mağara), orada bir şeyler denendiğini (efsanenin gerçekliği) ve bir maceranın anlatıldığını görüyoruz. Bir yazarın gittiği, gördüğü yerleri ve orada yaşadığı olayları anlattığı yazılara “gezi yazısı” deriz. Burada da bir gezi ve keşif havası olduğu için “gezi yazısı” en uygun türdür.
***
Ç. 1, 2 ve 3. soruları paragrafa göre cevaplayınız.
Önce paragrafımızı dikkatlice okuyalım, çünkü soruların cevapları bu paragrafın içinde saklı:
İletişim “paylaşmak ve ortaklık kurmak” olduğuna göre bireylerin birbirleriyle sağlıklı iletişim kurabildiği toplumlarda her türlü sorun konuşarak çözülebilecektir. Doğru ya da yanlış, iyi ya da kötü, her türlü görüşün serbestçe dile getirilebildiği bir ortamda konuşarak ve tartışarak en iyiye ulaşma konusunda da önemli kazanımlar elde edileceğinden toplumsal gelişme ve kalkınma da sağlanacaktır.
– Metin IŞIK
Şimdi sorulara geçelim:
1. Yukarıdaki paragrafa göre yazar iletişimi nasıl tanımlamaktadır?
A) İyi ya da kötüyü ayırmak
B) Paylaşmak ve ortaklık kurmak
C) Tartışarak fikir birliği sağlamak
D) Toplumu geliştirecek kazanımlar yapmak
Çözüm:
Sevgili öğrencim, paragrafın ilk cümlesine dikkat edelim: “İletişim “paylaşmak ve ortaklık kurmak” olduğuna göre…” Yazar, iletişimin ne olduğunu bize tam da bu cümlede açıklıyor. Yani iletişim, “paylaşmak ve ortaklık kurmak” demekmiş. Şıklara baktığımızda da B seçeneği, yazarın tanımıyla tamamen aynı.
Sonuç: B) Paylaşmak ve ortaklık kurmak
***
2. Yukarıdaki paragrafta aşağıdakilerin hangisine değinilmemiştir?
A) Sorunların konuşularak çözüme ulaşacağına
B) Kişilerin düşüncelerini özgürce söylediği ortamların toplumları geliştireceğine
C) Toplumsal kalkınmanın sağlanmasında iletişimin önemine
D) Yanlış olan şeylerin konuşulmasının anlamsız olduğuna
Çözüm:
Bu soruda paragrafta *hangi konudan bahsedilmediğini* bulacağız. Şıkları tek tek paragrafımızla karşılaştıralım:
Adım 1: A seçeneğini inceleyelim.
- A) Sorunların konuşularak çözüme ulaşacağına
- Paragrafta diyor ki: “…her türlü sorun konuşarak çözülebilecektir.” Bu bilgi paragrafta var, yani buna değinilmiş.
Adım 2: B seçeneğini inceleyelim.
- B) Kişilerin düşüncelerini özgürce söylediği ortamların toplumları geliştireceğine
- Paragrafta diyor ki: “…her türlü görüşün serbestçe dile getirilebildiği bir ortamda konuşarak ve tartışarak en iyiye ulaşma konusunda da önemli kazanımlar elde edileceğinden toplumsal gelişme ve kalkınma da sağlanacaktır.” Bu cümle, düşüncelerin özgürce söylendiği ortamların toplumu geliştireceğini anlatıyor. Buna da değinilmiş.
Adım 3: C seçeneğini inceleyelim.
- C) Toplumsal kalkınmanın sağlanmasında iletişimin önemine
- Paragrafın sonunda: “…toplumsal gelişme ve kalkınma da sağlanacaktır.” ifadesi geçiyor. Bu gelişme ve kalkınma da sağlıklı iletişim sayesinde olacağı için, iletişimin önemi vurgulanmış. Buna da değinilmiş.
Adım 4: D seçeneğini inceleyelim.
- D) Yanlış olan şeylerin konuşulmasının anlamsız olduğuna
- Paragrafta tam tersi bir ifade var: “Doğru ya da yanlış, iyi ya da kötü, her türlü görüşün serbestçe dile getirilebildiği bir ortamda konuşarak ve tartışarak…” Yani yazar, yanlış görüşlerin bile konuşulması gerektiğini, bunun en iyiye ulaşmaya yardımcı olduğunu söylüyor. Bu durumda D seçeneğindeki “yanlış olan şeylerin konuşulmasının anlamsız olduğu” fikrine değinilmemiş, hatta karşıt bir görüş belirtilmiş.
Sonuç: D) Yanlış olan şeylerin konuşulmasının anlamsız olduğuna
***
3. Yukarıdaki paragrafta yazarın okuyucuya iletmek istediği ileti aşağıdakilerden hangisidir?
A) Toplumların ilerlemesinde iletişim oldukça önemlidir.
B) İletişim, her ortamda sağlanmalıdır.
C) Toplumlar iyiye ulaşmak için çalışmalıdır.
D) Teknoloji iletişimin gelişmesini sağlamıştır.
Çözüm:
Bu soruda yazarın bize asıl anlatmak istediği ana fikri, yani mesajı bulmamız isteniyor. Paragrafın tamamına baktığımızda, yazarın sürekli olarak sağlıklı iletişimin ne kadar önemli olduğunu ve toplumun gelişmesi için ne kadar faydalı olduğunu vurguladığını görüyoruz.
Adım 1: Paragrafın ana fikrini bulalım.
- Yazar, iletişimi “paylaşmak ve ortaklık kurmak” olarak tanımlıyor.
- Sağlıklı iletişimin sorunları çözeceğini söylüyor.
- Her türlü görüşün özgürce konuşulmasının toplumu en iyiye ulaştıracağını belirtiyor.
- Ve tüm bunların sonucunda toplumsal gelişme ve kalkınmanın sağlanacağını ekliyor.
Tüm bu düşünceler, iletişimin toplum için ne kadar vazgeçilmez olduğunu gösteriyor.
Adım 2: Seçenekleri değerlendirelim.
- A) Toplumların ilerlemesinde iletişim oldukça önemlidir. -> Bu cümle, paragraftaki tüm fikirleri özetliyor ve yazarın ana mesajını doğru bir şekilde ifade ediyor.
- B) İletişim, her ortamda sağlanmalıdır. -> Yazar iletişimin önemini vurgulasa da, “her ortamda” olması gerektiğine dair doğrudan bir vurgu yok, daha çok “sağlıklı iletişim” ve “özgür ortam” üzerinde duruluyor.
- C) Toplumlar iyiye ulaşmak için çalışmalıdır. -> Bu doğru bir ifade olsa da, yazarın paragrafta nasıl çalışılması gerektiğini (iletişim yoluyla) anlattığı için ana mesaj bu değil, ana mesajın bir parçası.
- D) Teknoloji iletişimin gelişmesini sağlamıştır. -> Paragrafta teknolojiden hiç bahsedilmiyor.
Gördüğün gibi, A seçeneği paragraftaki tüm bilgileri bir araya getirerek yazarın bize vermek istediği en önemli mesajı çok güzel özetliyor.
Sonuç: A) Toplumların ilerlemesinde iletişim oldukça önemlidir.