5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Anıttepe Yayınları Sayfa 213

Merhaba sevgili 5. sınıf öğrencim! Bugün seninle çok güzel ve düşündürücü Türkçe sorularını çözeceğiz. Hazır mısın? Şiir, değerler ve kelime anlamları üzerine keyifli bir yolculuğa çıkacağız. Hadi başlayalım!

Önce kelime anlamlarına bakalım:

• birlik

Anlamı: Ayrılık olmama durumu, beraberlik, beraber olma. İnsanların veya toplumların bir araya gelmesi, dayanışma içinde olması.

Cümlem: Sınıfımızdaki birlik sayesinde tüm zorlukların üstesinden geliyoruz.

• düş

Anlamı: Uyku sırasında zihinde beliren olaylar, görüntüler bütünü, rüya. Gerçekleşmesi istenen şey, hayal.

Cümlem: Bu gece çok güzel bir düş gördüm, uçuyordum.

Cümlem: En büyük düşüm bir gün iyi bir doktor olmak.

Şimdi de diğer etkinliklere geçelim. Bu soruları cevaplarken, seninle birlikte hayali bir şiir dinlediğimizi ve bu şiirin doğa sevgisi ve çevrenin korunması üzerine olduğunu varsayalım, olur mu?

***

3. ETKİNLİK

Dinlediğiniz şiirin ana duygusunu yazınız.

Şiirin ana duygusu:

Merhaba sevgili öğrencim! Bir şiirin ana duygusu, o şiiri okuduğumuzda ya da dinlediğimizde içimizde uyanan en güçlü histir. Şair bize ne anlatmak, ne hissettirmek istiyor? Diyelim ki dinlediğimiz şiirde yemyeşil ağaçlar, pırıl pırıl akan dereler ve mis kokulu çiçeklerden bahsediliyordu. Bu şiir bize ne hissettirirdi sence?

Adım 1: Şiirin konusunu ve bize ne hissettirdiğini düşünelim.

Eğer şiir doğanın güzelliklerini, ağaçları, çiçekleri, pırıl pırıl dereleri anlatıyorsa, içimizde bir sevgi, bir hayranlık uyanır, değil mi? Doğa bize huzur verir.

Adım 2: Bu hisleri tek bir ana duygu olarak ifade edelim.

İşte bu yüzden, bu şiirin ana duygusu doğaya duyulan sevgi ve hayranlık olurdu.

Sonuç:

Şiirin ana duygusu: Doğa sevgisi ve doğanın güzelliklerine duyulan hayranlık.

***

4. ETKİNLİK

Aşağıdaki cümlelerde verilen boşlukları doldurunuz.

a) Şiirin başlığını ben olsaydım …………………. koyardım.

b) Dinlediğim şiiri beğendim/beğenmedim çünkü ………………….

Şimdi de şiire kendi yorumlarımızı katma zamanı! Bir şiirin başlığı, onun kimliği gibidir. Şiirin ne anlattığını bize kısaca fısıldar. Diyelim ki şiirimiz doğanın güzelliklerinden bahsediyordu. Nasıl bir başlık koyardın?

Adım 1: Şiire uygun, akılda kalıcı bir başlık bulalım.

Şiirimiz doğayı anlatıyorsa, “Yeşil Dünya”, “Doğanın Kalbi” ya da “Uyanan Doğa” gibi bir başlık çok yakışır, değil mi?

Adım 2: Şiiri neden beğendiğimizi veya beğenmediğimizi açıklayalım.

Bir şiiri beğenmek ya da beğenmemek tamamen sana kalmış bir şeydir. Önemli olan, nedenini güzelce açıklayabilmek. Eğer doğa konulu şiiri beğendiysem, neden beğendiğimi anlatırım.

Sonuç:

a) Şiirin başlığını ben olsaydım “Doğanın Fısıltısı” koyardım.

b) Dinlediğim şiiri beğendim çünkü doğanın ne kadar değerli ve korunması gereken bir hazine olduğunu çok güzel bir dille anlatıyordu. Okurken içimi huzur doldurdu ve doğaya karşı sevgimi artırdı.

***

5. ETKİNLİK

Dinlediğiniz şiirin dörtlükleri konu bakımından aynı doğrultuda mıdır? Şiirin tamamında konu olarak bir tutarlılık var mıdır? Açıklayınız.

Sevgili öğrencim, bir şiirde dörtlükler, yani dörder dizelik bölümler vardır. Bu dörtlüklerin hepsi aynı konuyu işliyor mu, yoksa her dörtlükte farklı bir konuya mı geçiliyor? İşte bu, şiirin tutarlılığı demektir. Eğer şiirin her bölümü aynı ana fikre hizmet ediyorsa, şiir tutarlıdır diyebiliriz.

Adım 1: Şiirin dörtlüklerini ve anlattıklarını hatırlayalım.

Diyelim ki dinlediğimiz şiirin ilk dörtlüğü yemyeşil ağaçlardan, ikinci dörtlüğü pırıl pırıl akan derelerden, üçüncü dörtlüğü rengârenk çiçeklerden, dördüncü dörtlüğü de temiz havadan bahsediyordu. Hepsi de doğa ile ilgili, değil mi?

Adım 2: Konu tutarlılığını değerlendirelim.

Evet, tüm dörtlükler aynı “doğa sevgisi” ve “doğanın güzellikleri” ana konusu etrafında dönüyor. Her biri doğanın farklı bir güzelliğini anlatıyor ama hepsi aynı büyük resmin, yani doğanın bir parçası. Bu da şiirde bir tutarlılık olduğunu gösterir. Yani, şiir konuyu dağıtmadan aynı ana fikri işlemeye devam ediyor.

Sonuç:

Evet, dinlediğim şiirin dörtlükleri konu bakımından aynı doğrultudadır. Şiirin tamamında konu olarak bir tutarlılık vardır. Çünkü her dörtlükte doğanın farklı bir güzelliği (ağaçlar, dereler, çiçekler, temiz hava gibi) anlatılsa da, hepsinin ana teması doğa sevgisi ve doğanın korunması gerekliliği etrafında birleşiyor. Şair, baştan sona doğanın değerini vurguluyor ve bizi bu konuda düşünmeye davet ediyor.

***

6. ETKİNLİK

Şiiri siz yazmış olsaydınız son dörtlüğünü nasıl yazardınız?

Şimdi sıra sende! Şair olma zamanı. Eğer sen bu şiiri yazmış olsaydın ve doğa sevgisi temasını işleseydin, son dörtlüğünü nasıl tamamlardın? Genellikle son dörtlükler, şiirin mesajını özetler, bir öğüt verir ya da güçlü bir duyguyla bitirir. Haydi, kalemini al ve hayal gücünü kullan!

Adım 1: Şiirin genel temasını hatırlayalım. (Doğa sevgisi, doğayı koruma)

Adım 2: Bu temayı özetleyen veya bir mesaj veren, okuyucuda bir etki bırakan bir dörtlük yazalım. Doğayı korumanın önemine değinen, gelecek nesillere bir miras bırakma fikrini içeren bir dörtlük güzel olurdu.

Sonuç:

Şiiri ben yazmış olsaydım son dörtlüğünü şöyle yazardım:

Bugün bizden doğaya bir armağan,

Yarınlara kalsın diye pırıl pırıl her an.

Sevgiyle koruyalım bu yeşil vatanı,

Mutlu olsun tüm canlıların her zaman.

***

7. ETKİNLİK

a) “Komşusu açken tok yatan bizden değildir.” (Hz. Muhammed) sözünü kısaca açıklayınız. Bu sözde bize hangi değerler öğütlenmiştir? Açıklayınız.

b) Belirlediğiniz bu değerlerle ilgili bir slogan oluşturunuz.

Bu söz çok önemli bir öğüt içeriyor sevgili öğrencim. Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed (s.a.v.) bu sözüyle bize ne anlatmak istemiş olabilir? Düşünelim…

Adım 1: Sözün anlamını açıklayalım.

Bu söz, bir insanın kendi komşusu açlık çekerken, onun halini bilip de kendisinin rahatça karnını doyurmasının doğru olmadığını, hatta inancımıza göre uygun olmadığını anlatıyor. Yani, çevremizdeki insanlara karşı duyarlı olmamız gerektiğini, onların zor durumlarında yanlarında olmamız gerektiğini vurguluyor.

Adım 2: Sözde öğütlenen değerleri belirleyelim.

Bu söz bize ilk olarak yardımlaşma ve dayanışma ruhunu hatırlatıyor. Komşumuzun durumuna duyarsız kalmamalı, ona yardım etmeliyiz. Ayrıca empati, yani başkasının yerine kendini koyabilme duygusunu da öğütlüyor. Bir de sosyal sorumluluk, yani toplumun bir parçası olarak çevremize karşı görevlerimiz olduğunu gösteriyor. Son olarak da merhamet ve şefkat duygularını içeriyor.

Adım 3: Belirlenen değerlerle ilgili bir slogan oluşturalım.

Bu değerleri anlatan kısa, akılda kalıcı bir cümle, yani bir slogan yazabiliriz.

Sonuç:

a) “Komşusu açken tok yatan bizden değildir.” (Hz. Muhammed) sözünü kısaca açıklayınız. Bu sözde bize hangi değerler öğütlenmiştir? Açıklayınız.

Sevgili öğrencim, bu söz bize komşuluk ilişkilerinde duyarlı ve sorumluluk sahibi olmanın ne kadar önemli olduğunu anlatır. Yani, yakınımızdaki bir komşumuzun aç, yoksul veya zor durumda olduğunu bildiğimiz hâlde, kendi rahatımızı düşünüp ona yardım etmeden yaşamak, bizim inancımıza ve ahlak anlayışımıza uygun değildir. Bu söz, bizden çevremizdeki insanlara karşı duyarlı olmamızı, onların ihtiyaçlarına kulak vermemizi ve elimizden geldiğince yardım etmemizi öğütler.

Bu sözde bize öğütlenen değerler şunlardır:

• Yardımlaşma ve Dayanışma: İnsanların zor zamanlarında birbirlerine destek olması, birlikte hareket etmesi gerektiğini anlatır.
• Empati: Başkalarının durumunu anlamaya çalışmak, kendini onların yerine koyarak hissetmek demektir. Aç olan bir komşunun hislerini anlamaya çalışmak gibi.
• Merhamet ve Şefkat: Başkalarının acısına veya zorluğuna üzülmek, onlara karşı iyi niyetli ve nazik davranmak demektir.
• Sosyal Sorumluluk: Toplumun bir bireyi olarak sadece kendi hayatımızı değil, çevremizdeki insanların hayatlarını da önemsemek, onlara karşı sorumluluklarımızın olduğunu bilmektir.

b) Belirlediğiniz bu değerlerle ilgili bir slogan oluşturunuz.

Komşun açsa sen de doyma, paylaş ki dünya doysun!

Birleşelim, paylaşalım, komşumuzu unutmayalım!