Merhaba sevgili öğrencim, ben senin Türkçe öğretmenin. Bugün seninle birlikte çok güzel bir metin üzerine çalışacak, hem kelimelerin dünyasına yolculuk yapacak hem de paylaşmanın ve yardımlaşmanın ne kadar kıymetli olduğunu bir kez daha göreceğiz. Hazırsan, başlayalım!
Öncelikle “Hazırlık Çalışmaları” kısmına bakalım. Bunlar, konumuza ısınmamız için harika sorular.
HAZIRLIK ÇALIŞMALARI
1. Paylaşmanın önemi ile ilgili bulduğunuz atasözleri ve özdeyişleri arkadaşlarınızla paylaşınız.
Bu soruda senden, paylaşmanın ne kadar önemli olduğunu anlatan sözleri düşünmeni ve araştırmanı istiyor. Atasözleri ve özdeyişler, atalarımızın deneyimlerinden süzülüp gelmiş, bize yol gösteren bilgece sözlerdir. Paylaşmakla ilgili aklına gelen ya da araştırdığında bulduğun sözleri arkadaşlarınla konuşmak, hem konuyu daha iyi anlamanı sağlar hem de kelime dağarcığını zenginleştirir.
Örnek olarak şunları düşünebilirsin:
- “Bir elin nesi var, iki elin sesi var.”
Bu atasözü, tek başına yapamayacağımız işleri, başkalarıyla birleşerek çok daha kolay ve etkili yapabileceğimizi anlatır. Tıpkı bir alkış sesi gibi, tek elle ses çıkmaz ama iki el birleşince güçlü bir ses duyulur. - “Komşu komşunun külüne muhtaçtır.”
Bu da komşular arasında bile olsa, herkesin birbirine az da olsa ihtiyacı olduğunu, yardımlaşmanın ne kadar doğal ve gerekli olduğunu ifade eder. - “Yalnız taş duvar olmaz.”
Bir taşın tek başına duvar olamayacağını, ancak diğer taşlarla birleşince sağlam bir yapı oluşturabileceğini anlatır. Bu da insanların ancak bir araya gelerek güçlü olabileceğini gösterir.
Bu gibi sözleri düşünüp arkadaşlarınla paylaşabilirsin. Unutma, önemli olan senin de bu konuda fikir yürütmen ve araştırman!
2. “Yardımlaşmak niçin önemlidir ve yardımlaşmanın topluma ne gibi katkıları olur?” konulu konuşmanızı yapınız. Konuşmanızı yaparken istenilen ölçütlere dikkat ediniz.
Bu soru da yine bir araştırma ve düşünme gerektiriyor. Yardımlaşmanın neden önemli olduğunu ve toplumumuza ne gibi faydaları olduğunu kendi cümlelerinle anlatmanı istiyor.
Konuşmanı hazırlarken şunları düşünebilirsin:
- Yardımlaşma sayesinde işler daha çabuk ve kolay biter mi?
- İnsanlar birbirine yardım ettikçe aralarındaki sevgi ve saygı artar mı?
- Yardımlaşan bir toplumda insanlar daha mutlu ve güvende hisseder mi?
- Zor zamanlarda birbirimize destek olmak, kötü günleri atlatmamıza yardımcı olur mu?
Konuşmanı yaparken dikkat etmen gereken ölçütler ise şunlar olabilir:
- Konuşmanı akıcı bir şekilde, kelimeleri doğru telaffuz ederek yapmalısın.
- Konuya hakim olduğunu göstermeli, yani yardımlaşmanın önemini iyi anlatmalısın.
- Ses tonunu ve vurgularını doğru kullanarak dinleyicilerinin ilgisini çekmelisin.
- Konuşmanı belirli bir sürede tamamlamaya özen göstermelisin.
Şimdi gelelim asıl etkinliklerimize, şiirimize ve kelimelerimize!
***
1. ETKİNLİK
Aşağıdaki boşlukları dinlediğiniz şiire göre doldurunuz.
Şiirimizin adı “PAYLAŞALIM” ve Dursun BULUT tarafından yazılmış. Şiir, paylaşmanın ve yardımlaşmanın güzelliklerini anlatıyor. Boşlukları şiirin genel anlamına ve akışına uygun kelimelerle dolduralım.
Adım 1: Şiiri dikkatlice okuyalım ve her bir cümlenin ne anlatmak istediğini anlamaya çalışalım.
Adım 2: Boşlukları doldururken şiirin uyak (kafiye) düzenine ve ritmine de dikkat edelim.
Adım 3: Özellikle içinde atasözü geçen kısımları hatırlayalım ve doğru kelimeleri yerleştirelim.
Şimdi şiiri dolduralım:
Aramızda sevgi olsun
Paylaştıkça çoğalsın
Üzüntü, elem, keder;
Tam tersi azalsınEl ele verince,
Güç birliği edince,
Her şey kendi fikrimce,
Hep beraber olunca güzel.“Bir elin nesi var,
İki elin sesi var.”
Ayrı gayrı olunmaz.
Örelim taş duvarİş bir işleyelim,
Güzel düş düşleyelim,
Birlikte yaparak,
Engelleri aşalım.
Sonuç: Şiirdeki boşlukları yukarıdaki gibi doldurarak, Dursun BULUT’un “Paylaşalım” şiirini tamamlamış olduk. Şiir bize sevginin paylaşarak çoğaldığını, üzüntülerin azaldığını, el ele verince her şeyin daha güzel olduğunu ve birlik olunca zorlukların üstesinden gelebileceğimizi anlatıyor.
***
2. ETKİNLİK
Dinlediğiniz metinde geçen kelimelerin anlamlarını sözlükten bulup yazınız. Bu kelimeleri birer cümlede kullanınız.
Şiirimizde geçen “elem” ve “işlemek” kelimelerinin anlamlarını bulup, her birini bir cümlede kullanalım. Tıpkı birer dedektif gibi kelimelerin peşine düşelim ve anlamlarını ortaya çıkaralım!
Adım 1: Kelimelerin anlamlarını bulmak için bir sözlüğe başvuralım (Türk Dil Kurumu sözlüğü gibi).
Adım 2: Bulduğumuz anlamı, bir öğrencinin anlayabileceği şekilde kendi cümlelerimizle ifade edelim.
Adım 3: Her kelimeyi, anlamını vurgulayacak ve 5. sınıf seviyesine uygun olacak şekilde birer cümlede kullanalım.
elem
Anlamı:
Elem, genellikle üzüntü, keder, acı veya dert gibi kötü duyguları ifade eden bir kelimedir. Bir olayın ya da durumun bize yaşattığı derin üzüntü anlamına gelir.
Cümlemiz:
Arkadaşının sınav notu yüzünden yaşadığı elemi görünce, ona destek olmak istedim.
işlemek
Anlamı:
İşlemek kelimesinin birçok anlamı vardır. Şiirimizdeki “İş bir işleyelim” ifadesindeki anlamı, bir işi yapmak, bir görevi yerine getirmek veya bir şey üzerinde çalışmaktır. Aynı zamanda bir maddeyi (tahta, demir gibi) şekillendirmek, süslemek ya da bir kanunun uygulanması gibi farklı kullanımları da vardır.
Cümlemiz:
Marangoz ustası, kaba ağaç kütüğünü sabırla işleyerek harika bir masa yaptı.
Sonuç: “elem” kelimesinin anlamını ve bir cümlede kullanımını; “işlemek” kelimesinin de anlamını ve bir cümlede kullanımını öğrendik. Böylece kelime dağarcığımızı biraz daha genişlettik. Harikasın!