Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün Türkçe dersimizde yine çok güzel etkinlikler yapacağız. Karşımızda bir şiirle ilgili sorular var. Bu soruları dikkatlice okuyup, şiiri anlamış olmanın ne kadar önemli olduğunu göreceğiz. Unutmayın, bir metni anlamak, soruları doğru cevaplamanın ilk adımıdır.
Şimdi gelelim sorularımıza. Ama öncelikle küçük bir hatırlatma yapmak istiyorum: Bu soruları cevaplamak için bir şiire ihtiyacımız var. Görselde şiir olmadığı için, ben size bu soruları nasıl cevaplamanız gerektiğini, nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatacağım ve şiirde neler olabileceğine dair örnekler vereceğim. Siz de kendi şiirinizle karşılaştığınızda bu yöntemleri kullanacaksınız, tamam mı?
—
3. ETKİNLİK Aşağıdaki soruları okuduğunuz şiire göre cevaplayınız.
1) Şairin istediği memleketin doğası nasıldır?
Çözüm:
Şimdi bu soruyu cevaplamak için şiirdeki doğa tasvirlerine dikkat etmeliyiz. Şair, memleketini anlatırken hangi kelimeleri kullanıyor? Mesela,
- “Yeşil ovalar,”
- “Masmavi gökyüzü,”
- “Şırıl şırıl akan dereler,”
- “Mis kokulu çiçekler,”
- “Yemyeşil ağaçlar”
gibi ifadeler kullanmış olabilir. Bu tür kelimeler bize şairin nasıl bir doğa hayal ettiğini gösterir. Eğer şiirde böyle güzellikler anlatılıyorsa, şairin istediği memleketin doğası çok güzel, huzurlu ve bereketli bir doğadır diyebiliriz.
Sonuç: Şairin istediği memleketin doğası, cennet gibi, yemyeşil, masmavi, şırıl şırıl dereleri olan, huzur veren ve bereketli bir doğadır.
2) Şairin hayalindeki memlekette insan ilişkileri nasıldır? Açıklayınız.
Çözüm:
Bu soruda da şiirdeki insanları anlatan dizelere odaklanmalıyız. Şair, insanlar arasındaki ilişkileri nasıl tarif ediyor?
- “Kardeşçe yaşayan,”
- “Sevgiyle sarılan,”
- “Yardımlaşan,”
- “Gülümseyen yüzler,”
- “Barış içinde”
gibi ifadeler varsa, şairin insanlar arasında sevgi, saygı, yardımlaşma ve barışın olduğu bir memleket hayal ettiğini anlarız. Eğer tam tersi, kavga, düşmanlık gibi şeyler anlatılıyorsa, o zaman da şairin bunları istemediğini, barışa özlem duyduğunu söyleriz.
Sonuç: Şairin hayalindeki memlekette insan ilişkileri sevgi, saygı, hoşgörü ve yardımlaşma üzerine kuruludur. İnsanlar birbirine kardeşçe davranır, kimse kimseye kötü söz söylemez, herkes birbirinin derdine ortak olur ve huzur içinde yaşar.
3) Şiirde geçen “Kardeş kavgası bir nihayet olsun.” sözünden ne anlıyorsunuz?
Çözüm:
Bu çok önemli bir cümle! “Kardeş kavgası” derken, aslında birbirimize düşman gibi davranmayı, kavga etmeyi kastediyor. “Nihayet olsun” demek ise “sona ersin” demek. Yani şair, insanlar arasındaki tüm anlaşmazlıkların, kavgaların, kırgınlıkların artık bitmesini, sona ermesini istiyor. Tıpkı bir ailenin içinde kardeşlerin bazen tartışması gibi, ama sonra barışması gibi. Şair de daha büyük ölçekte, toplumdaki herkesin barış içinde yaşamasını arzu ediyor.
Sonuç: Şair, bu sözle insanlar arasındaki tüm anlaşmazlıkların, düşmanlıkların ve kavgaların sona ermesini, herkesin barış, sevgi ve hoşgörü içinde yaşamasını arzu ettiğini anlatmak istiyor. Artık kimsenin kimseyle küs kalmasını istemiyor.
4) Şairin isteklerine katılıyor musunuz? Neden?
Çözüm:
Bu soru senin kendi düşünceni soruyor. Şair genellikle güzellikleri, iyilikleri ister. Eğer şairin istekleri; barış, sevgi, güzel bir doğa, yardımlaşma gibi şeylerse, tabii ki katılırsın! Kim istemez ki böyle bir dünyada yaşamayı? Katılma nedenini de bu güzel değerlerle açıklarsın.
Sonuç:
Evet, şairin isteklerine kesinlikle katılıyorum.
Neden? Çünkü şair, barışın, sevginin, hoşgörünün ve doğanın güzelliklerinin olduğu bir dünya hayal ediyor. Böyle bir dünyada yaşamak, herkesin hakkı bence. Kimse kavga etmek, üzülmek istemez. Hepimiz huzurlu ve mutlu bir hayat sürdürmek isteriz. Bu yüzden şairin dilekleri benim de dileklerimdir.
—
4. ETKİNLİK Okuduğunuz şiiri beğenip beğenmediğinizi nedenleriyle açıklayınız. Beğendiğiniz dizelere örnek veriniz.
Çözüm:
Bu etkinlikte şiiri okuduktan sonra hissettiğin duyguları ve düşünceleri paylaşmalısın. Şiirin seni etkileyip etkilemediğini, hangi yönlerini sevdiğini ya da sevmediğini yazacaksın. Ve en önemlisi, beğendiğin veya seni etkileyen bir veya iki dizeyi de örnek olarak göstermelisin.
Mesela, eğer şiir seni çok etkilediyse şöyle diyebilirsin:
Okuduğum şiiri çok beğendim. Şairin duygularını çok içten bir şekilde anlattığını hissettim. Özellikle memleketine olan sevgisi ve barışa olan özlemi beni çok etkiledi. Şiirdeki betimlemeler sayesinde kendimi sanki o memlekette gibi hissettim.
Beğendiğim dizelerden biri:
- “Her sabah güneşle uyanan dağlar,”
- “Sevgiyle örülmüş dostluk bağları.”
Bu dizeler bana huzur ve umut verdi.
Ya da belki bazı yerlerini beğenmedin:
Şiirin bazı yerlerini beğensem de tamamını çok beğendiğimi söyleyemem. Bence bazı dizeler biraz karmaşıktı ve anlamakta zorlandım. Ancak yine de şairin barış isteği güzeldi.
Beğendiğim dizelerden biri:
- “Kardeş kavgası bir nihayet olsun.”
Bu dize çok anlamlı ve güçlüydü.
Sonuç: (Örnek bir cevap)
Okuduğum şiiri çok beğendim. Şairin memleket sevgisi ve barışa olan derin özlemi beni çok etkiledi. Kelimeleri öyle güzel seçmiş ki, sanki gözümde canlandı her şey. Özellikle insanların birbiriyle kardeşçe yaşadığı bir dünyayı anlatması içimi ısıttı.
Beğendiğim dizelere örnek olarak:
- “Yeşil ovalar, gökkuşağı renkli çiçekler,”
- “Kalplerde yeşeren umutlar, sevinçler.”
Bu dizeler bana doğanın güzelliğini ve insanlığın umudunu hatırlattı.
—
5. ETKİNLİK Aşağıdaki boşlukları okuduğunuz şiire göre doldurunuz.
Şiirin konusu: ……………………………………………………………………………………….
Çözüm:
Şiirin konusu, şiirde anlatılan genel şeydir. Yani şair bize neyi anlatmak için bu şiiri yazmış? Genellikle bir veya iki kelimeyle ifade edebiliriz. Eğer şiirde sürekli barıştan, kardeşlikten bahsediliyorsa, konusu “barış” veya “kardeşlik” olabilir. Eğer memleketin güzellikleri anlatılıyorsa, “memleket sevgisi” veya “vatan özlemi” olabilir.
Sonuç: Şiirin konusu: Barış ve memleket sevgisi.
Şiirin ana duygusu: ………………………………………………………………………………….
Çözüm:
Ana duygu ise, şiiri okuduğunda içinde oluşan en güçlü histir. Şair bize en çok hangi duyguyu hissettirmek istiyor?
- Şiir seni mutlu ettiyse: Sevinç, mutluluk, umut.
- Şiir seni hüzünlendirdiyse: Özlem, hüzün, keder.
- Şiir seni coşturduysa: Kahramanlık, vatanseverlik.
Bizim örnek şiirimiz barış ve memleket sevgisini anlattığı için, özlem, umut ve sevgi gibi duygular ağır basabilir.
Sonuç: Şiirin ana duygusu: Barışa özlem ve memleket sevgisi.
—
6. ETKİNLİK Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri okuduğunuz şiire göre tamamlayınız.
a) Başlık ve içerik bence …………………………………………………………………………
Çözüm:
Bu soruda şiirin başlığı ile içeriği arasındaki uyuma bakmalısın. Eğer şiirin başlığı “Barışın Türküsü” ise ve şiir de barışı anlatıyorsa, o zaman “uyumlu” veya “birbirini tamamlıyordu” diyebilirsin. Eğer başlık bambaşka bir şeyden bahsedip şiir başka bir konuyu işliyorsa, “uyumsuzdu” dersin.
Sonuç: Başlık ve içerik bence birbirini çok güzel tamamlıyordu. Başlık, şiirin ana fikrini kısaca özetliyordu.
b) Ben olsaydım şiirin başlığını ……………………………………………………………… koyardım. Çünkü …………………………………………………………………………………….
Çözüm:
Bu da senin yaratıcılığını kullanacağın bir soru. Şiiri okuduktan sonra sana göre en uygun başlık ne olurdu? Neden o başlığı seçerdin? Başlığın şiirin ana fikrini, konusunu ya da ana duygusunu yansıtması gerektiğini unutma.
Sonuç: Ben olsaydım şiirin başlığını “Huzur Memleketi” koyardım. Çünkü şiirde anlatılan her şey, insanların barış ve kardeşlik içinde yaşadığı, doğasıyla insanıyla huzur dolu bir yeri hayal ediyor. Bu başlık, şiirin vermek istediği ana mesajı en iyi şekilde yansıtıyor.
—
7. ETKİNLİK Ülkesinde barış ve huzur olan insanların yaşantılarıyla ilgili duygu, düşünce ve izlenimlerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
Çözüm:
Bu etkinlikte, barış ve huzurun olduğu bir ülkede yaşayan insanların nasıl bir hayat sürdüğünü hayal etmelisin. Onların ne hissettiğini, nasıl yaşadığını düşünerek kendi duygu ve düşüncelerini arkadaşlarınla paylaşmalısın.
Mesela, şöyle düşünebilirsin:
Eğer bir ülkede barış ve huzur varsa, insanlar her sabah mutlu uyanır. Okula giderken veya işe giderken korku hissetmezler. Sokaklar güvenlidir, çocuklar rahatça oyun oynar. İnsanlar birbirine güler yüzlüdür, sorunlarını konuşarak çözerler. Ülkenin kaynakları kavgaya değil, eğitime, sağlığa, sanata harcanır. Bu da insanların daha bilgili, sağlıklı ve mutlu olmasını sağlar. Böyle bir ülkede yaşamak, bence en büyük şanstır. Herkesin hayali de böyle bir dünya olmalı.
Sonuç:
Ülkesinde barış ve huzur olan insanlar bence çok şanslı ve mutlu olurlar. Sabahları içleri rahat bir şekilde uyanırlar, yarınlarından endişe duymazlar. Çocuklar sokaklarda güvenle oyun oynayabilir, aileler birbirine sevgiyle bağlı olur. İnsanlar birbirine yardım eder, hoşgörüyle yaklaşır. Kavga etmek, tartışmak yerine konuşarak anlaşmayı tercih ederler. Böyle bir ortamda sanat, bilim ve eğitim de çok gelişir çünkü insanlar enerjilerini yapıcı şeylere harcarlar. Ben böyle bir ülkede yaşayan insanların kalplerinin de çok huzurlu ve sevgi dolu olduğuna inanıyorum. Keşke tüm dünya böyle olsa!
—
Aferin çocuklar! Gördüğünüz gibi, bir metni dikkatle okuyup anlamak, soruları cevaplamanın anahtarı. Şiir olmasa bile, soruların bize ne sorduğunu anladığımızda, nasıl bir cevap vermemiz gerektiğini tahmin edebiliriz. Şimdi sıra sizde, kendi şiirlerinizi okurken bu yöntemleri kullanmayı unutmayın!