Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin 5. sınıf Türkçe öğretmeninim. Gönderdiğin sorulara birlikte bakalım ve adım adım, güzelce cevaplandıralım. Hiç merak etme, hepsini kolayca anlayacaksın. Hazır mısın? Başlayalım!
1. ETKİNLİK Okuma sırasında aşağıdaki soruların cevaplarını tahmin ediniz.
Bu etkinlikte bizden metni okumadan önce sorularla ilgili tahminlerde bulunmamız isteniyor. Yani biraz hayal gücümüzü kullanacağız. Hadi bakalım!
Soru: Sizce boğayı neden meydana getirmiş olabilirler?
Tahminim:
Bence bu boğayı, o dönemde yaşayan insanların gücünü, cesaretini sınamak için meydana getirmiş olabilirler. Belki de bir kahraman yetiştirmek ya da halkı eğlendirmek için böyle bir şey yapmışlardır. Destanlarda böyle güçlü hayvanlarla kahramanların mücadelesi sıkça anlatılır, bu da bir gelenek olabilir.
Soru: Dirse Han’ın oğlu boğadan kurtulmak için ne yapmış olabilir?
Tahminim:
Dirse Han’ın oğlu çok cesur bir çocuk olmalı ki boğanın karşısına çıkmış. Boğadan kurtulmak için onunla güreşmiş, belki boynuzlarından tutmuş, belki de bir darbeyle onu yere sermiş olabilir. Sonuçta bir kahramanlık hikayesi olduğu için, bence kesinlikle kaçmamıştır, aksine boğayla mücadele etmiştir.
2. ETKİNLİK Okuduğunuz metinde geçen anlamını bilmediğiniz kelimeleri aşağıya yazınız. Bu kelimelerin anlamlarını metinden yola çıkarak tahmin ediniz. Sonra bu kelimelerin anlamlarını sözlükten bularak tahmininizi kontrol ediniz. Anlamını öğrendiğiniz bu kelimeleri birer cümlede kullanınız.
Sevgili öğrencim, bu etkinlik için “Boğaç Han” metni elimizde yok. Ama ben sana o metinde karşılaşabileceğin, belki de anlamını merak edebileceğin bazı kelimeler seçtim. Bunlar eski Türk destanlarında sıkça geçen, güzel kelimelerdir. Hem tahmin edelim, hem sözlük anlamına bakalım, hem de cümle içinde kullanalım!
Tahminim: Alp
Sözlük anlamı: Eski Türklerde kahraman, yiğit, savaşçı kimse.
Cümlem: Kurtuluş Savaşı’nda nice alp, vatanı için canını feda etti.
Tahminim: Yurt
Sözlük anlamı: Bir halkın veya ulusun üzerinde yaşadığı, kültürünü oluşturduğu toprak parçası, vatan.
Cümlem: Uzun bir yolculuktan sonra herkes kendi yurduna döndü.
Tahminim: Oba
Sözlük anlamı: Göçebe Türklerde çadır ve çadırlardan oluşan konak yeri, küçük yerleşim birimi.
Cümlem: Yaz gelince yaylalardaki obalar şenlenirdi.
Tahminim: Toy
Sözlük anlamı: Eski Türklerde ziyafet, şölen, büyük toplantı.
Cümlem: Bey, oğlunun doğumunu kutlamak için büyük bir toy düzenledi.
Tahminim: Meydan okumak
Sözlük anlamı: Birini kavgaya, yarışmaya veya mücadeleye çağırmak, davet etmek.
Cümlem: Güreşçi, rakiplerine meydan okudu ve galip geldi.
3. ETKİNLİK “Boğaç Han” adlı metni olay, yer, şahıs kadrosu ve zaman bakımından inceleyiniz.
Şimdi de “Boğaç Han” hikayesini olay, yer, zaman ve şahıs kadrosu açısından inceleyelim. Bu hikaye, Dede Korkut Hikayeleri’nin en bilinenlerinden biridir. Ben sana bu hikayenin ana hatlarını anlatacağım.
Yer:
Oğuzların yaşadığı coğrafya, yani Oğuz Yurdu. Bu yerler genellikle çadırların kurulduğu otlaklar, yaylalar, nehir kenarları ve ormanlık alanlardır. Destanlarda belirli bir şehir adı geçmez, daha çok doğal ortamlar ve yaşam alanları anlatılır.
Zaman:
Bu hikaye, eski zamanlarda, Oğuzların göçebe bir yaşam sürdüğü, destan dönemi olarak adlandırabileceğimiz bir dönemde geçer. Kesin bir tarih veya yıl belirtilmez, ancak tarihin çok eski dönemlerine aittir.
Şahıs ve varlık kadrosu:
Hikayede pek çok önemli kişi ve varlık bulunur. İşte başlıcaları:
- Boğaç Han: Hikayenin başkahramanı, Dirse Han’ın oğludur. Cesareti ve gücüyle tanınır.
- Dirse Han: Boğaç Han’ın babasıdır. Başlangıçta oğluna haksızlık yapsa da sonunda pişman olur.
- Dirse Han’ın Eşi (Boğaç’ın annesi): Oğlunu çok sever ve onu her zaman korur.
- Dede Korkut: Destanların anlatıcısı ve bilge kişisidir. Olaylara yol gösterir, isim verir.
- Kırk Yiğit: Boğaç Han’a yardım eden, onunla birlikte hareket eden savaşçılardır.
- Boğa: Boğaç Han’ın güreşip yendiği, ona adını veren güçlü hayvandır.
- Diğer Oğuz beyleri ve halkı da hikayenin genel atmosferini oluşturan şahıs ve varlık kadrosundadır.
Olay:
Hikaye şöyle başlar: Dirse Han’ın çocuğu olmaz, bu yüzden üzgündür. Sonunda bir oğlu olur ama Dirse Han, oğluna yeterince ilgi göstermez, onu tanımaz. Bir gün, Oğuz beyleriyle birlikte bir boğa güreşi düzenlenir. Küçük çocuk, cesurca boğanın karşısına çıkar ve onunla güreşir. Koca boğayı yener! Bu kahramanlığı sayesinde Dede Korkut ona Boğaç adını verir. Ancak babası Dirse Han, kıskançlık yüzünden kötü insanların sözüne kanar ve oğlunu vurur. Boğaç yaralanır ama annesinin ve kırk yiğidinin yardımıyla iyileşir. Sonunda babasıyla barışır ve Dirse Han, oğluna yaptığı haksızlıktan dolayı pişman olur. Boğaç Han, Oğuz beyleri arasında sevilen ve sayılan bir kahraman olur.