Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle Türkçe dersimizdeki bu güzel etkinlikleri hep birlikte çözeceğiz. Unutmayın, Türkçe’miz deyimleriyle, hikayeleriyle çok zengin bir dil. Hadi bakalım, hazırsanız başlayalım!
Önemli bir not: Burada bazı soruları cevaplayabilmek için dinlemeniz gereken bir metin var. Ben o metni bilmediğim için, soruları sizin için hayali bir metne göre cevaplayacağım. Siz kendi metninize göre cevapladığınızda benimkinden farklı sonuçlar çıkabilir, bu çok doğal. Önemli olan, soruları nasıl çözeceğimizi öğrenmek!
3. ETKİNLİK
a) Dinlediğiniz metinde geçen deyimleri anlamları ile eşleştiriniz.
Sevgili çocuklar, deyimler dilimize güzellik katan, anlamı daha güçlü ifade etmemizi sağlayan sözlerdir. Gelin, şimdi bu deyimleri doğru anlamlarıyla birleştirelim:
- hop oturup hop kalkmak
- Ya heyecandan ya da öfkesinden yerinde duramaz olmak.
- yola çıkmak
- Bir yere gitmek üzere bulunduğu yerden ayrılmak.
- yenik düşmek
- Yenilmek, mağlup olmak.
- kulak misafiri olmak
- Yakınında konuşulanları konuşmaya katılmadan dinleme.
Açıklama: Bir insan çok heyecanlandığında veya çok sinirlendiğinde, oturduğu yerde bile duramaz, sürekli hareket eder, kalkıp oturur. İşte bu duruma “hop oturup hop kalkmak” deriz.
Açıklama: Bir yolculuğa başlamak, bir yere doğru hareket etmek anlamına gelir. Örneğin, “pikniğe gitmek için yola çıktık” deriz.
Açıklama: Bir mücadelede, bir yarışmada veya bir hastalığa karşı kaybeden taraf olmak, galip gelememek demektir. “Rakibine yenik düştü” veya “hastalığa yenik düştü” gibi kullanırız.
Açıklama: Bazen istemeden, bazen de merak edip başkalarının konuşmalarını dinleriz ama konuşmaya dahil olmayız. İşte bu duruma “kulak misafiri olmak” denir.
b) Anlamını öğrendiğiniz deyimleri birer cümlede kullanarak defterinize yazınız.
Şimdi de bu deyimleri birer cümle içinde kullanalım ki anlamları aklımızda daha iyi kalsın:
- hop oturup hop kalkmak
- yola çıkmak
- yenik düşmek
- kulak misafiri olmak
Cümle: Karne günü notlarını düşünürken heyecandan hop oturup hop kalkıyordu.
Cümle: Ailemle birlikte köye gitmek için yarın sabah erkenden yola çıkacağız.
Cümle: Takımımız, çok iyi oynamasına rağmen son dakikada gelen golle maça yenik düştü.
Cümle: Kafede otururken yan masadaki ilginç sohbete istemeden kulak misafiri oldum.
4. ETKİNLİK
Okuduğunuz metne göre aşağıda verilen cümleleri doğru ya da yanlış olarak işaretleyiniz.
Sevgili öğrenciler, bu etkinliği, metnin “15 Temmuz kahramanlık hikayesi” olduğunu varsayarak cevaplayacağım. Siz kendi dinlediğiniz metne göre cevaplamalısınız.
- O akşam olağanüstü bir durum vardı.
- O akşamdan sonra her şey eskiye döndü.
- O akşam olanlardan metnin kahramanları haberdar değildi.
- O akşamdan sonra ailece ya Kızılay’da ya da Külliye’deydiler.
- Arada geçen aylarda vatanın birliği için dua ettiler.
Doğru
Açıklama: Eğer metin 15 Temmuz gibi önemli bir olayı anlatıyorsa, o gece gerçekten de sıradışı, olağanüstü bir durum yaşanmıştır.
Yanlış
Açıklama: Büyük ve önemli olaylardan sonra hiçbir şey eskisi gibi olmaz. Hayatımızda, ülkemizde bazı değişiklikler yaşanır. 15 Temmuz’dan sonra da pek çok şey değişti.
Yanlış
Açıklama: Kahramanlar genellikle hikayenin merkezinde yer alır ve olaylardan haberdar olurlar, hatta olayları yaşarlar. Eğer metin bir kahramanlık hikayesiyse, kahramanlar bu durumdan mutlaka haberdar olmuştur.
Doğru
Açıklama: 15 Temmuz gecesi halk, vatanını savunmak için meydanlara çıktı. Kızılay ve Külliye de o gece halkın toplandığı önemli yerlerdendi. Bu yüzden bu ifade doğru olabilir.
Doğru
Açıklama: Ülkemizin birliği ve beraberliği her zaman çok önemlidir. Böyle zorlu bir süreçten sonra, kahramanların vatanın birliği için dua etmeleri çok doğal ve beklenen bir davranıştır.
5. ETKİNLİK
Dinlediğiniz metinle ilgili üç soru hazırlayarak bu soruları cevaplayınız.
Yine 15 Temmuz kahramanlık hikayesi varsayımına göre sorular ve cevaplar hazırlıyorum.
- Soru 1: Metinde anlatılan olay ne zaman yaşanmıştır?
- Soru 2: Aile, olaylar karşısında nasıl bir tutum sergilemiştir?
- Soru 3: Metnin bize vermek istediği ana mesaj nedir?
Cevap 1: Metinde anlatılan olay, 15 Temmuz gecesi yaşanmıştır.
Cevap 2: Aile, vatanını savunmak için cesurca meydanlara çıkarak kahramanca bir duruş sergilemiştir.
Cevap 3: Metin, vatan sevgisinin, milli birlik ve beraberliğin ne kadar önemli olduğunu bize anlatmak istemektedir.
6. ETKİNLİK
Aşağıdaki hikâye haritasında boş bırakılan yerleri dinlediğiniz metinden hareketle doldurunuz.
Bu hikaye haritasını da yine “15 Temmuz kahramanlık hikayesi” varsayımıyla dolduruyorum.
- Olayın geçtiği yer: Ankara (Özellikle Kızılay ve Külliye çevresi)
- Zaman: 15 Temmuz gecesi (2016)
- Olay: Darbe girişimi ve halkın vatanını savunmak için gösterdiği direniş
- Konu: Vatan sevgisi, milli birlik ve beraberlik, demokrasiye sahip çıkma
- Kahramanlar: Vatanını seven halk, direnişe katılan aile bireyleri (örneğin Ali, Ayşe ve babası Mehmet Bey gibi isimler verilebilir)
- Ana fikir: Vatan sevgisi ve demokrasiye sahip çıkma bilinci her şeyin üstündedir; birlik ve beraberlikle her zorluğun üstesinden gelinebilir.
- Anlatıcı: Üçüncü kişi (Yazar)
Açıklama: Metinde geçen yer adları, hikayenin nerede geçtiğini bize gösterir. Kızılay ve Külliye gibi yerler Ankara’da olduğu için, hikayenin geçtiği yer Ankara’dır diyebiliriz.
Açıklama: Olayın ne zaman yaşandığı, hikayenin zamanını belirler. “O akşam” gibi ifadeler ve olayların içeriği bize zamanı işaret eder.
Açıklama: Hikayede yaşanan temel durum veya sorun “olay” kısmını oluşturur. Burada ülkenin yaşadığı zorlu gece ve halkın mücadelesi ana olaydır.
Açıklama: Hikaye bize ne anlatıyor, hangi duyguyu veya fikri işliyor? İşte bu, hikayenin konusudur. Bu tür bir hikayede vatan sevgisi ve birlik en önemli konulardır.
Açıklama: Hikayede yer alan kişiler, yani olayları yaşayan karakterler kahramanlardır. Burada tüm vatansever halk kahramandır.
Açıklama: Hikayeden çıkardığımız en önemli ders, bize verilmek istenen mesaj ana fikirdir. Bu hikayede de vatan sevgisinin ve birliğin önemi vurgulanır.
Açıklama: Hikayeyi kimin anlattığıdır. Eğer hikaye “ben” diliyle anlatılıyorsa birinci kişi, “o” veya “onlar” diliyle anlatılıyorsa üçüncü kişi anlatıcı vardır. Genellikle bu tür hikayelerde olayları dışarıdan gözlemleyen bir yazar anlatır.
Aferin çocuklar! Gördüğünüz gibi, bir metni dikkatlice dinleyip okuduğumuzda, onunla ilgili tüm soruları kolayca cevaplayabiliriz. Deyimlerimizi de öğrenmeyi ve cümle içinde kullanmayı unutmayın. Bir sonraki derste görüşmek üzere!