Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin Türkçe öğretmeninim. Haydi bakalım, gönderdiğin soruları birlikte inceleyelim ve adım adım çözelim. Sakın unutma, öğrenmek çok eğlencelidir!
4. ETKİNLİK Metinden “sevinç, mutluluk” duygularını ifade eden iki cümle yazınız.
Sevgili öğrencim, bu soruyu çözebilmemiz için bize verilen bir metin olması gerekiyor. Ancak burada bir metin göremiyorum. Bu yüzden, metinden cümle seçmek yerine, sana bu duyguları anlatan örnek cümleler yazabilirim. Metin olsaydı, o metinden uygun cümleleri bulup buraya yazacaktık.
Örnek Cümleler:
- Bugün sınıfça yaptığımız gezi o kadar güzeldi ki içimi büyük bir sevinç kapladı.
- Karnemi aldığımda hissettiğim mutluluk, tüm yorgunluğumu unutturdu.
5. ETKİNLİK Metni okurken işaretlediğiniz bölümlerden hareketle metni defterinize özetleyiniz.
Yine aynı şekilde, bu soruyu da çözebilmemiz için önce bir metin okumamız ve o metinde önemli yerleri işaretlememiz gerekiyor. Şu an elimizde bir metin olmadığı için bu özetleme işini yapamıyorum. Ama şunu bilmelisin ki, bir metni özetlerken en önemli fikirleri ve ana düşünceleri bulup kendi cümlelerimizle kısaca anlatırız. Tıpkı bir hikayeyi arkadaşına anlatır gibi, ama daha kısa ve öz.
6. ETKİNLİK
a) Aşağıdaki görseli inceleyiniz. Bu kamu spotu reklamının içeriği ne ile ilgili olabilir?
Sevgili öğrencim, görsele dikkatlice bakalım. Resimde bir doktor önlüğü giymiş bir hanımefendi var. Arkasında “SAĞLIĞINIZDA ISRARCI OLUN” yazıyor. Ayrıca “ANTİBİYOTİK DEĞİL SAĞLIK” gibi bir yazı da dikkatimi çekiyor. Elinde de küçük bir ilaç şişesi tutuyor. Bir de Türk bayrağı ve bir sağlık kuruluşunun bayrağı var.
Çözüm:
Adım 1: Görseldeki yazıları ve figürleri dikkatle inceliyoruz.
Adım 2: “ANTİBİYOTİK DEĞİL SAĞLIK” sloganı, bize reklamın konusunu çok net bir şekilde anlatıyor.
Adım 3: Doktor figürü ve sağlıkla ilgili diğer görseller de bu fikri destekliyor.
Sonuç:
Bu kamu spotu reklamı, antibiyotiklerin doğru ve bilinçli kullanılması gerektiğini, gereksiz yere antibiyotik kullanmanın sağlığımıza zarar verebileceğini anlatıyor olabilir. Yani, her hastalıkta hemen antibiyotik kullanmak yerine, doktor tavsiyesiyle ve gerektiğinde kullanmalıyız mesajı veriyor.
b) “http://www.sggm.saglik.gov.tr/TR,13138/akilci-antibiyotik-kullanimi-kamu-spotu-izlemek-icin-tiklayiniz.html” internet adresinden reklam videosunu izleyiniz.
Bu bir izleme görevi sevgili öğrencim. Benim bir video izleme şansım yok, ama sen bu adresi internet tarayıcına yazarak veya tıklayarak videoyu izleyebilirsin. Eminim çok bilgilendirici bir video olacaktır, çünkü adresin içinde “akilci-antibiyotik-kullanimi-kamu-spotu” yazıyor. Bu da az önce seninle konuştuğumuz konuyu, yani antibiyotiklerin akıllıca kullanılmasını destekliyor.
c) Reklamın verdiği mesaj nedir? Bu reklamın topluma yararları nelerdir? Açıklayınız.
Çözüm:
Adım 1: Reklamın ana mesajını belirleyelim. Görseldeki ipuçları ve internet adresindeki bilgiler bize reklamın akılcı antibiyotik kullanımı hakkında olduğunu gösteriyor.
Adım 2: Bu mesajın topluma ne gibi faydalar sağlayacağını düşünelim.
Reklamın verdiği mesaj:
Reklamın bize verdiği en önemli mesaj, antibiyotiklerin sadece doktor tavsiyesiyle ve gerektiğinde kullanılması gerektiğidir. Antibiyotikler her hastalığı iyileştirmez, özellikle grip veya nezle gibi virüs kaynaklı hastalıklarda işe yaramazlar. Hatta yanlış ve gereksiz kullanıldıklarında vücudumuza zarar verebilirler ve daha da kötüsü, mikropların antibiyotiklere karşı güçlenmesine (direnç kazanmasına) neden olabilirler.
Bu reklamın topluma yararları:
- Sağlığımızı korur: Gereksiz antibiyotik kullanımının yol açabileceği yan etkilerden bizi korur.
- Antibiyotik direncini azaltır: Mikropların antibiyotiklere karşı güçlenmesini engeller. Böylece gerçekten hasta olduğumuzda antibiyotikler işe yarar.
- Doğru tedaviye yönlendirir: İnsanları bilinçlendirerek, hastalandıklarında doktora danışmaya ve doğru tedavi yöntemlerini öğrenmeye teşvik eder.
- Gelecek nesilleri korur: Bugün akılcı antibiyotik kullanırsak, gelecekte çocuklarımızın ve torunlarımızın da hastalandıklarında antibiyotiklerden faydalanabilmesini sağlarız.
7. ETKİNLİK
a) Aşağıdaki kelimeleri inceleyiniz.
- his + etmek ➡️ hissetmek
- af + etmek ➡️ affetmek
- hak + ı ➡️ hakkı
Evet, sevgili öğrencim, bu kelimeleri dikkatlice inceleyelim. Görüyoruz ki, kelimeler birleşirken veya ek alırken son harfleri iki tane olmuş, yani “türediği” gibi duruyor.
b) Yukarıdaki kelimeler ünlü ile başlayan ek aldığında ya da başka bir kelime ile birleştiğinde kelimelerde nasıl bir değişiklik olmuştur?
Çözüm:
Adım 1: Verilen örneklere bakıyoruz: “his” kelimesine “etmek” eklendiğinde “hissetmek” olmuş. “af” kelimesine “etmek” eklendiğinde “affetmek” olmuş. “hak” kelimesine “-ı” eki geldiğinde “hakkı” olmuş.
Adım 2: Bu örneklerdeki değişimi gözlemliyoruz. İlk kelimelerin sonundaki sessiz harf (ünsüz), ek veya başka bir kelime geldiğinde ikiye katlanmış.
Sonuç:
Gördüğümüz gibi, “his”, “af”, “hak” gibi bazı kelimeler, ünlü (sesli) harfle başlayan bir ek aldıklarında ya da başka bir kelimeyle birleştiklerinde, kelimenin sonundaki sessiz harf (ünsüz) iki tane oluyor, yani ikizleşiyor ya da türiyor. Buna Türkçede “ünsüz türemesi” deriz. Sanki kelime kendini daha güçlü ifade etmek istemiş gibi, son harfini çoğaltmış!
8. ETKİNLİK Aşağıdaki cümlelerde ünsüz türemesinin olduğu kelimelerin altını çiziniz.
Şimdi de öğrendiğimiz “ünsüz türemesi” kuralını bu cümlelerde bulalım. Hangi kelimelerde son sessiz harf ikiye katlanmış, ona dikkat edelim.
- Davanın reddine karar verildi.
- Konuşmak benim en doğal hakkım.
- Alın teriyle kazanmanın hazzını anlatamam.
- Beni ikizin zannettiler.
- Bu hissi daha önce hiç yaşamamıştım.
Açıklama:
- “reddine” kelimesi, “ret” kelimesine ünlüyle başlayan “-i” eki geldiğinde “t” harfi “d”ye dönüşmüş ve ikizleşerek “reddi” olmuş, sonra “-ne” eki gelmiş. Yani “t” harfi “d”ye dönüşüp iki tane olmuş.
- “hakkım” kelimesi, “hak” kelimesine ünlüyle başlayan “-ım” eki geldiğinde “k” harfi ikizleşerek “hakkım” olmuş.
- “hazzını” kelimesi, “haz” kelimesine ünlüyle başlayan “-ını” eki geldiğinde “z” harfi ikizleşerek “hazzını” olmuş.
- “zannettiler” kelimesi, “zan” kelimesi “etmek” fiiliyle birleştiğinde “n” harfi ikizleşerek “zannetmek” olmuş, sonra geçmiş zaman eki almış.
- “hissi” kelimesi, “his” kelimesine ünlüyle başlayan “-i” eki geldiğinde “s” harfi ikizleşerek “hissi” olmuş.
Gördün mü, Türkçemiz ne kadar zengin ve içinde ne kadar ilginç ses olayları var! Bu tür kuralları öğrenmek, hem doğru konuşmamıza hem de doğru yazmamıza çok yardımcı olur.
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Başarılar dilerim!