Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Türkçe öğretmeniniz. Bugün size çok güzel ve eğlenceli iki etkinliğimiz var. Birincisinde bir grafik okuyup yorumlayacağız, ikincisinde ise kelimelerin dünyasında küçük bir yolculuğa çıkacağız. Hazır mısınız? Başlayalım!
7. ETKİNLİKhttp://www.tuik.gov.tr/ adresinden alınan Hane Halkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması, 2017 anket sonuçları aşağıdaki grafikte verilmiştir. Grafiği inceleyerek tabloyu örnekteki gibi işaretleyiniz.
Sevgili çocuklar, bu etkinlikte önce grafiği çok dikkatli incelememiz gerekiyor. Grafikte üç farklı renkli çubuk var ve her bir renk farklı bir şeyi anlatıyor:
- Kırmızı/Pembe çubuklar: İnternet erişim imkânı olan hanelerin yüzdesini gösteriyor. Yani evinde internet olan ailelerin oranı.
- Mavi çubuklar: 16 ile 74 yaş arasındaki kişilerin bilgisayar kullanma oranını gösteriyor.
- Sarı/Kahverengi çubuklar: 16 ile 74 yaş arasındaki kişilerin internet kullanma oranını gösteriyor.
Şimdi bu bilgileri kullanarak tablodaki cümlelerin doğru mu yanlış mı olduğunu bulalım.
Araştırma 16 ile 74 yaş arası bireyler üzerinde yapılmıştır.
Çözüm:
Adım 1: Grafiğin sağ tarafındaki açıklamalara bakalım.
Adım 2: Mavi ve sarı çubukların açıklamalarında “16-74 yaş grubu bireylerde bilgisayar kullanımı” ve “16-74 yaş grubu bireylerde internet kullanımı” yazdığını görüyoruz. Bu da bize araştırmanın bu yaş grubu üzerinde yapıldığını gösteriyor.
Sonuç:
Doğru (Tabloda zaten işaretliydi.)
2008 yılından 2017 yılına kadar olan sürede internet erişim imkânı olan hanelerin sayısı azalmıştır.
Çözüm:
Adım 1: Grafikte internet erişim imkânı olan haneleri gösteren kırmızı/pembe çubuklara bakalım.
Adım 2: 2008 yılındaki kırmızı çubuk yaklaşık %28 seviyesinde. 2017 yılındaki kırmızı çubuk ise yaklaşık %80 seviyesinde.
Adım 3: %28’den %80’e doğru bir artış olduğunu görüyoruz, yani internet erişim imkânı olan hanelerin sayısı azalmamış, artmıştır.
Sonuç:
Yanlış
İnternet erişim imkânı olan hanelerde 16 ile 74 yaş arası bireyler internet ve bilgisayar kullanmaktadır.
Çözüm:
Adım 1: Bu cümle, evinde internet olan her ailenin 16-74 yaş arasındaki tüm bireylerinin hem internet hem de bilgisayar kullandığını söylüyor. “Kullanmaktadır” kelimesi kesinlik ifade ediyor.
Adım 2: Örneğin 2017 yılına bakalım. İnternet erişim imkânı olan hanelerin oranı yaklaşık %80. Ama aynı yıl 16-74 yaş arası bireylerde internet kullanım oranı yaklaşık %65, bilgisayar kullanım oranı ise yaklaşık %55.
Adım 3: Eğer evinde internet olan her birey kullansaydı, bu oranların %80’e daha yakın olması gerekirdi, hatta belki %80 civarında olması beklenirdi. Fakat oranlar daha düşük. Bu da bize, evinde internet olsa bile her bireyin her zaman interneti ve bilgisayarı kullanmadığını gösteriyor.
Sonuç:
Yanlış
2017 yılında 16 ile 74 yaş arası bireylerin internet kullanım oranı bilgisayar kullanım oranından fazladır.
Çözüm:
Adım 1: Sadece 2017 yılına odaklanalım.
Adım 2: 2017 yılındaki sarı/kahverengi çubuğa bakalım (internet kullanımı). Bu oran yaklaşık %65.
Adım 3: 2017 yılındaki mavi çubuğa bakalım (bilgisayar kullanımı). Bu oran yaklaşık %55.
Adım 4: %65, %55’ten büyüktür. Yani internet kullanım oranı bilgisayar kullanım oranından fazladır.
Sonuç:
Doğru
2008 yılından 2017 yılına kadar olan sürede 16 ile 74 yaş arası bireylerin internet kullanımı her geçen gün artmıştır.
Çözüm:
Adım 1: 16-74 yaş arası bireylerin internet kullanımını gösteren sarı/kahverengi çubukları 2008’den 2017’ye kadar sırayla inceleyelim.
Adım 2: Oranlar genel olarak artıyor gibi görünse de, “her geçen gün artmıştır” ifadesi kesintisiz bir artış olduğunu söyler.
Adım 3: Grafiğe dikkatli baktığımızda, 2015 yılında internet kullanım oranı yaklaşık %68 iken, 2016 yılında bu oran yaklaşık %62’ye düşmüş. Sonra 2017’de tekrar %65’e yükselmiş.
Adım 4: 2015’ten 2016’ya bir azalma olduğu için “her geçen gün artmıştır” ifadesi doğru olmaz.
Sonuç:
Yanlış
2013 yılına kadar hanelerinde internet erişim imkânı olmayan 16 ile 74 yaş arası bireyler bilgisayar ve interneti kullanmışlardır.
Çözüm:
Adım 1: Bu cümle çok ilginç bir şey söylüyor: “Evinde internet erişimi olmayan kişiler internet kullanmışlardır.”
Adım 2: Evinde internet erişimi olmayan bir kişinin, özellikle de 2013 yılına kadar olan dönemde, interneti kullanması çok zordur veya imkansızdır. Başka bir yerde kullanmış olsalar bile, cümlenin yapısı “hanelerinde internet erişim imkanı olmayan” diye başlayıp sonra “interneti kullanmışlardır” demesi çelişkilidir.
Adım 3: Ayrıca bilgisayar kullanmış olabilirler ama internet erişimi olmayan bir evde internet kullanmaları mantıklı değildir. Bu cümledeki ifade doğru değildir.
Sonuç:
Yanlış
—
8. ETKİNLİK Aşağıdaki cümleyi okuyunuz.
“Dünyada son yıllarda sosyal medya kullanan birçok insanda bir çeşit kaygı bozukluğu FOMA’nın görüldüğü belirtiliyor.”
Yukarıdaki cümlede geçen “FOMA” tıp bilimi ile ilgili bir terimdir. Bilim, teknik, sanat gibi özel alanlarla mesleki alanlarda kullanılan kelimeler vardır. Siz de bu alanlar ile ilgili terim örnekleri veriniz.
Çözüm:
Sevgili çocuklar, her mesleğin, her bilimin kendine özel kelimeleri vardır. Tıpta “FOMA” gibi, matematikte “denklem” gibi, sanatta “palet” gibi… Şimdi biz de bilim, teknik ve sanat alanlarına ait birkaç terim örneği verelim:
- Bilim ile ilgili terimler:
- DNA: Canlıların genetik bilgisini taşıyan çok önemli bir madde.
- Fotosentez: Bitkilerin güneş ışığı kullanarak kendi besinlerini yapma süreci.
- Yer çekimi: Dünya’nın cisimleri kendine doğru çekme kuvveti.
- Teknik ile ilgili terimler:
- Yazılım: Bilgisayarların çalışmasını sağlayan programlar.
- Donanım: Bilgisayarın elle tutulur parçaları (klavye, fare gibi).
- Algoritma: Bir problemi çözmek için adım adım izlenen yol, yönerge.
- Sanat ile ilgili terimler:
- Palet: Ressamların boyaları karıştırmak için kullandığı tahta veya plastik levha.
- Nota: Müzikte sesleri gösteren işaretler.
- Heykel: Taş, ahşap gibi malzemelerden yapılan üç boyutlu sanat eseri.