5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Anıttepe Yayınları Sayfa 13

Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Türkçe öğretmeniniz. Bugün sizinle çok güzel bir etkinlik yapacağız. “Memleket İsterim” şiirinden yola çıkarak hem görselleri yorumlayacağız hem de kelimelerin anlamlarını ve cümle içinde kullanımlarını öğreneceğiz. Haydi bakalım, dikkatlice okuyun ve benimle birlikte düşünün!

8. ETKİNLİK Okuduğunuz metinle ilgili olan görselleri işaretleyiniz.

Sevgili çocuklar, bu etkinlikte önce hangi metinden bahsettiğimize bakmamız lazım. Altındaki 9. etkinlikte “Memleket İsterim” şiiri var, o zaman büyük ihtimalle okuduğumuz metin bu şiir. Şiiri bir daha okuyalım ve nelerden bahsettiğini hatırlayalım:

Memleket isterim,

Ne zengin fakir ne sen ben farklı olsun;

Kış günü herkesin evi barkı olsun.

Memleket isterim,

Yaşamak, sevmek gibi gönülden olsun;

Olursa bir şikâyet ölümden olsun.

Şiirde, insanların eşit olduğu, herkesin bir yuvası olduğu, yaşamın ve sevginin kalpten geldiği bir memleket isteniyor. Şimdi görsellere bakalım ve şiirdeki bu güzel dileklerle hangi görsellerin uyumlu olduğunu bulalım:

• Birinci görsel (solda üstte): Bir anne ve çocuğu birlikte bulaşık yıkıyor. Bu görselde yardımlaşma, aile sıcaklığı ve birlikte bir şeyler yapma var. Şiirdeki “herkesin evi barkı olsun” ve insanların birbiriyle uyumlu yaşama isteğiyle çok güzel örtüşüyor, değil mi? Birlikte yaşamak ve evine sahip çıkmak gibi düşünebiliriz.

  Bu görseli işaretleyebiliriz.

• İkinci görsel (sağda üstte): İki çocuk (bir kız, bir erkek) dışarıda yürüyor. Bu görsel genel bir durumu gösteriyor, özel bir anlam taşımıyor gibi. Şiirdeki eşitlik, sevgi, yuva gibi temaları doğrudan yansıtmıyor.

  Bu görseli işaretlemeye gerek yok.

• Üçüncü görsel (solda altta): Gökkuşağı olan, yemyeşil doğa manzarası, bir göl ve çiçekler… Ne kadar güzel ve huzurlu bir yer, değil mi? Şiirde istenen “memleket”in nasıl bir yer olabileceğini, insanın içinde yaşamak ve sevmek isteyeceği bir güzelliği anlatıyor.

  Bu görseli işaretleyebiliriz.

• Dördüncü görsel (sağda altta): İki arkadaş sarılıyor. Bu görselde sevgi, dostluk, dayanışma ve yakınlık duyguları çok belirgin. Şiirdeki “sevmek gibi gönülden olsun” dizesini ve insanlar arasındaki farkların ortadan kalktığı bir dünyayı çok güzel anlatıyor.

  Bu görseli işaretleyebiliriz.

Sonuç: Birinci (anne ve çocuk bulaşık yıkarken), üçüncü (doğa manzarası) ve dördüncü (iki arkadaş sarılırken) görseller “Memleket İsterim” şiirindeki temalarla uyumludur ve bu görselleri işaretlemeliyiz.

9. ETKİNLİK “Memleket İsterim” şiirinden alınan dizeleri okuyunuz ve soruları cevaplayınız.

Şiiri tekrar okuyalım çocuklar, böylece soruları daha iyi anlarız.

Memleket isterim,

Ne zengin fakir ne sen ben farklı olsun;

Kış günü herkesin evi barkı olsun.

Memleket isterim,

Yaşamak, sevmek gibi gönülden olsun;

Olursa bir şikâyet ölümden olsun.

a) Bu dizelerde kırmızı renkle yazılan kelimelerin anlamlarını aşağıya yazınız.

Adım 1: Kırmızı kelimeleri tek tek bulalım ve anlamlarını düşünelim.

• zengin: Bu kelime, çok parası, malı mülkü olan kişi anlamına geliyor. Şiirde “ne zengin fakir ne sen ben farklı olsun” derken, parası çok olanla az olan arasında bir fark olmasın deniyor.

• Kış: Bu kelime, yılın en soğuk mevsimi anlamına geliyor. Karın yağdığı, havaların buz gibi olduğu mevsimdir. Şiirde “Kış günü herkesin evi barkı olsun” derken, soğukta kimse dışarıda kalmasın, herkesin sıcak bir yuvası olsun isteniyor.

• Yaşamak: Bu kelime, canlı olmak, hayatını sürdürmek, var olmak anlamına geliyor. Nefes alıp vermek, büyümek, hareket etmek, hissetmek demektir. Şiirde “Yaşamak… gibi gönülden olsun” derken, hayatın içten, isteyerek ve güzel yaşanması dileği anlatılıyor.

• sevmek: Bu kelime, birine veya bir şeye karşı ilgi, şefkat, bağlılık duymak, onu beğenmek ve ona değer vermek anlamına geliyor. Şiirde “sevmek gibi gönülden olsun” derken, sevginin de tıpkı yaşamak gibi içten ve samimi olması gerektiği söyleniyor.

Sonuç:

• zengin: Çok parası, malı mülkü olan kişi.

• Kış: Yılın en soğuk mevsimi.

• Yaşamak: Canlı olmak, hayatını sürdürmek, var olmak.

• sevmek: Birine veya bir şeye karşı ilgi, şefkat, bağlılık duymak.

b) Bu kelimeler, aklınıza gelen ilk anlamı ile mi kullanılmıştır? Açıklayınız.

Adım 1: Her bir kelimenin şiirdeki kullanımını, az önce yazdığımız anlamlarla karşılaştıralım.

• zengin: Şiirde “Ne zengin fakir ne sen ben farklı olsun” derken, gerçekten de parası çok olan insanlardan bahsediliyor. Yani, evet, aklımıza gelen ilk anlamıyla kullanılmış.

• Kış: Şiirde “Kış günü herkesin evi barkı olsun” derken, bildiğimiz soğuk kış mevsiminden bahsediliyor. Bu da aklımıza gelen ilk anlamıyla kullanılmış.

• Yaşamak: Şiirde “Yaşamak… gibi gönülden olsun” derken, hayatı sürdürmek, canlı olmak anlamında kullanılıyor. Bu da gerçek, yani ilk anlamı.

• sevmek: Şiirde “sevmek gibi gönülden olsun” derken, birine karşı duyduğumuz o güzel his, o bağlılık anlamında kullanılıyor. Bu da aklımıza gelen ilk anlamı.

Sonuç:

Evet, bu kelimelerin hepsi şiirde aklımıza gelen ilk, yani gerçek anlamlarıyla kullanılmıştır. Şair, bu kelimeleri mecazi (gerçek anlamından uzaklaşmış, farklı bir anlam kazanmış) bir anlamda değil, tam da sözlükteki anlamlarıyla kullanmış ve şiirine bu şekilde güç katmış.

c) “Yaşamak, gün” kelimelerini gerçek anlam içerecek şekilde birer cümlede kullanınız. Cümlelerinizi aşağıya yazınız.

Adım 1: “Yaşamak” kelimesinin gerçek anlamını düşünelim ve bu anlamı taşıyan bir cümle kuralım.

• Yaşamak: “Annemle babam uzun ve sağlıklı bir ömür yaşamak için spor yapıyorlar.”

Adım 2: “Gün” kelimesinin gerçek anlamını düşünelim ve bu anlamı taşıyan bir cümle kuralım.

• Gün: “Bugün hava çok güzel olduğu için bütün gün parkta oyun oynadık.”

Sonuç:

• Annemle babam uzun ve sağlıklı bir ömür yaşamak için spor yapıyorlar.

• Bugün hava çok güzel olduğu için bütün gün parkta oyun oynadık.

Aferin çocuklar! Gördüğünüz gibi, kelimelerin anlamlarını bilmek ve onları doğru yerlerde kullanmak ne kadar önemliymiş. Bir sonraki etkinliğimizde görüşmek üzere!