Merhaba sevgili öğrencim,
Bugün Türkçe dersimizde çok önemli ve günlük hayatta sıkça kullandığımız bir noktalama işaretini, eğik çizgiyi daha yakından tanıyacağız. Hazır mısın? Hadi bakalım, soruları adım adım inceleyelim ve birlikte çözelim!
10. ETKİNLİK
a) Aşağıdaki cümlelerde eğik çizgi hangi amaçlarla kullanılmıştır? Yazınız.
Adım 1: İlk örneği inceleyelim.
“Temel gereksinimim/Yasal hakları bilin/Yeterli ve dengeli/Sağlıklı gıda yiyin.”
Burada eğik çizgi, birbirine benzeyen ya da birbirinin yerine geçebilecek kelime veya kelime gruplarını ayırmak için kullanılmış. Yani, seçenekleri veya alternatifleri göstermek için. Sanki “Temel gereksinimim veya yasal hakları bilin” der gibi.
Adım 2: İkinci örneğe bakalım.
“Evren Sokak No.: 9/5 Cebeci/ Ankara”
Bu cümlede iki yerde eğik çizgi var. İlk olarak “9/5” ifadesinde, apartman numarası ile daire numarasını ayırmak için kullanılmış. Yani, 9 numaralı binanın 5 numaralı dairesi demek. İkinci olarak “Cebeci/ Ankara” ifadesinde ise bir semti, bir şehirden ayırmak, adreslerde coğrafi bölümleri belirtmek için kullanılmış.
Adım 3: Üçüncü örneği inceleyelim.
“28/12/1982 benim için yeni bir başlangıç olmuştu.”
Burada eğik çizgi, bir tarihi yazarken gün, ay ve yılı birbirinden ayırmak için kullanılmış. Tıpkı doğum tarihlerimizi yazarken kullandığımız gibi.
Adım 4: Dördüncü örneğe geçelim.
“-lık/-lik isimden isim yapan yapım ekidir.”
Bu örnekte eğik çizgi, dil bilgisi konularında eklerin farklı biçimlerini (varyantlarını) göstermek için kullanılmış. “-lık” ve “-lik” eklerinin aynı işi yaptığını ama kelimenin ses özelliklerine göre farklı şekillerde karşımıza çıktığını belirtiyor.
Adım 5: Son örneği inceleyelim.
“http://tdk.gov.tr adresinden bize ulaşabilirsiniz.”
Bu örnekte ise eğik çizgi, genel ağ (internet) adreslerinde, yani web sitelerinin adreslerinde kullanılmış. Bu, internet adreslerinin yazılış kurallarının bir parçasıdır.
b) Eğik çizginin kullanım amaçlarına uygun cümle örnekleri veriniz.
Sevgili öğrencim, şimdi de yukarıda öğrendiğimiz kullanım amaçlarına uygun yeni örnekler yazalım:
Alternatifleri göstermek için:
“Bu konuyu sözlü/yazılı olarak anlatabilirsin.”
Adreslerde apartman/daire numarası ayırmak için:
“Okulumuz Cumhuriyet Caddesi No.: 23/B adresindedir.”
Adreslerde semt/şehir ayırmak için:
“Tatilimizi Bodrum/Muğla’da geçireceğiz.”
Tarihleri yazarken gün, ay ve yılı ayırmak için:
“Okul gezimiz 10/05/2025 tarihinde yapılacak.”
Dil bilgisinde eklerin farklı biçimlerini göstermek için:
“Türkçede -ci/-cı/-cu/-cü ekleri meslek adları türetir.”
Genel ağ (internet) adreslerinde:
“Hava durumu bilgilerini meteoroloji.gov.tr adresinden takip edebiliriz.”
11. ETKİNLİK
Tutumlu olma konusunda çevrenizi bilinçlendirecek bir broşür hazırlayınız. Broşürünüzde tutumlu olmakla ilgili deyim ve atasözlerine yer veriniz.
Bu etkinlikte senden bir broşür hazırlaman isteniyor. Broşür, genellikle bir konuyu kısaca ve ilgi çekici bir şekilde anlatan, katlanabilir bir tanıtım yazısıdır. Tutumluluk konusunda bir broşür hazırlarken şunlara dikkat edebilirsin:
Adım 1: Broşürün Başlığını Belirle.
Akılda kalıcı, tutumlulukla ilgili bir başlık seçmelisin. Örneğin: “Kumbarana Biriktir, Geleceğini Şekillendir!” ya da “Tutumlu Ol, Yarınlara Umutla Bak!”
Adım 2: Görsel Kullan.
Broşürünü renklendirmek ve daha dikkat çekici hale getirmek için çizimler veya resimler kullanabilirsin. Mesela, bir kumbara, birikmiş paralar veya suyu israf etmeyen bir çocuk resmi gibi.
Adım 3: Tutumluluğun Neden Önemli Olduğunu Anlat.
Kısa ve öz cümlelerle tutumlu olmanın sana, ailene ve hatta ülkemize ne gibi faydaları olduğunu yazabilirsin. Mesela, “Su ve elektriği boşa harcamayarak hem bütçemizi koruruz hem de doğayı.”
Adım 4: Tutumlulukla İlgili Deyim ve Atasözlerini Kullan.
Broşürüne bu konuyu daha iyi anlatan deyim ve atasözlerini ekleyerek mesajını güçlendirebilirsin. İşte sana birkaç örnek:
Deyimler:
- “Ayağını yorganına göre uzatmak.” (Gelirine göre harcama yapmak, israf etmemek anlamında.)
- “Ak akçe kara gün içindir.” (Biriktirilen paranın zor zamanlarda işe yarayacağını anlatır.)
Atasözleri:
- “Damlaya damlaya göl olur.” (Küçük birikimlerin zamanla büyüyerek önemli hale geleceğini ifade eder.)
- “Sakla samanı gelir zamanı.” (İşe yaramaz gibi görünen şeylerin bile bir gün lazım olabileceğini, bu yüzden saklanması gerektiğini anlatır.)
- “Yazın başı pişenin, kışın aşı pişer.” (Yazın çalışıp biriktirenlerin, kışın rahat edeceğini anlatır.)
Adım 5: Küçük İpuçları Ver.
Günlük hayatta nasıl tutumlu olabileceğimize dair pratik bilgiler ekleyebilirsin. Örneğin, “Işıkları gereksiz yere açık bırakma!”, “Muslukları açık unutma!”, “Alışverişe çıkarken ihtiyaç listesi yap!” gibi.
BİR SONRAKİ DERSE HAZIRLIK
Özgürlük ile ilgili özdeyişler derleyiniz.
Bu kısım ise bir sonraki ders için sana verilen bir ödev. Özdeyişler, bir düşünceyi kısa ve öz bir şekilde anlatan anlamlı sözlerdir. Özgürlük üzerine söylenmiş güzel ve düşündürücü sözleri araştırıp bulmalısın. Mesela, Mustafa Kemal Atatürk’ün “Özgürlük ve bağımsızlık benim karakterimdir.” sözü gibi.
Umarım bu açıklamalar eğik çizgiyi ve tutumluluğun önemini daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Başarılar dilerim!