Merhaba sevgili 5. sınıf öğrencim! Türkçe dersimizin bu güzel etkinliğinde hem dil bilgisi hem de grafik okuma becerilerimizi geliştireceğiz. Hazırsan, soruları adım adım inceleyelim ve birlikte çözelim.
4. ETKİNLİK Aşağıdaki cümleleri okuyarak soruları cevaplayınız.
Alelacele evden çıkarken üzerimize bir şeyler almamıştık ama en azından güvende olduğumuz için mutluydum.
Hatta deprem diye bir şeyin olduğuna bile inanmıyordum fakat artık inanıyorum.
a) Altı çizili kelimeler cümleye nasıl bir anlam katmıştır, cümlenin anlamında bir değişikliğe sebep olmuş mudur? Yazınız.
Merhaba sevgili öğrencim, bu soruda altı çizili kelimelerin cümledeki görevini anlamaya çalışacağız. Bakalım “ama” ve “fakat” kelimeleri cümlelere nasıl bir hava katmış?
Çözüm:
Altı çizili kelimeler olan “ama” ve “fakat”, cümlelere karşıtlık, zıtlık veya açıklama anlamı katmıştır. Bu kelimeler, bir cümlede söylenen ilk düşüncenin ya da durumun, sonrasında gelen düşünce ya da durumla çeliştiğini, farklı olduğunu veya bir istisna teşkil ettiğini belirtir. Yani cümlenin anlamında bir değişikliğe veya yeni bir yöne sebep olurlar.
İlk cümlede, “Alelacele evden çıkarken üzerimize bir şeyler almamıştık ama en azından güvende olduğumuz için mutluydum.” ifadesinde, bir şeyler alınmamış olmanın olumsuz bir durum olmasına rağmen, güvende olmanın getirdiği olumlu bir duygu (mutluluk) ile bir zıtlık oluşturuyor. Olumsuz durum (eşya alamamak) ile olumlu duygu (mutluluk) arasında bir geçiş sağlıyor.
İkinci cümlede ise, “Hatta deprem diye bir şeyin olduğuna bile inanmıyordum fakat artık inanıyorum.” ifadesinde, kişinin geçmişteki inançsızlığı ile şimdiki inancı arasında bir zıtlık var. Eski inanç (inanmamak) ile yeni inanç (inanmak) arasında bir geçiş sağlıyor.
Bu kelimeler sayesinde cümleler tekdüze olmaktan çıkar, okuyucuya farklı bakış açıları sunar ve düşünceler arasındaki bağlantıyı daha güçlü kılar.
b) Okuduğunuz metinde yönlendirici ifadelerin olduğu cümleleri yazınız. Bu cümlelerdeki yönlendirici ifadeleri işaretleyiniz.
Şimdi de metindeki yönlendirici ifadeleri bulalım. Yönlendirici ifadeler, bir cümlenin veya düşüncenin bizi nereye götürdüğünü, ne anlam taşıdığını anlamamıza yardımcı olan kelimelerdir. Tıpkı bir yol tarifi gibi, bize cümlenin anlam yolunu gösterirler.
Çözüm:
Yönlendirici ifadelerin olduğu cümleler ve bu ifadeler şöyle:
- “Alelacele evden çıkarken üzerimize bir şeyler almamıştık ama en azından güvende olduğumuz için mutluydum.”
- “Hatta deprem diye bir şeyin olduğuna bile inanmıyordum fakat artık inanıyorum.”
Buradaki “ama” ve “fakat” kelimeleri, iki zıt düşünceyi birbirine bağlayarak bizi farklı bir noktaya yönlendiriyor. “Hatta” kelimesi ise bir önceki düşünceye ek olarak, daha da ileri giden bir durumu belirtmek için kullanılmış, yani düşüncenin şiddetini artırarak bizi daha derin bir anlama yönlendiriyor.
5. ETKİNLİK Aşağıdaki grafiği inceleyiniz ve soruları cevaplayınız.
(Grafik: 2017 Yılı Türkiye ve Yakın Çevresi Deprem Hareketliliği)
1) Grafik ne hakkında bilgi vermektedir?
Sevgili öğrencim, bir grafiğin ne hakkında bilgi verdiğini anlamak için yapacağımız ilk şey, grafiğin başlığına bakmak olmalı. Başlık bize her şeyi anlatır!
Çözüm:
Grafik, 2017 yılı boyunca Türkiye ve yakın çevresinde meydana gelen deprem sayılarının aylara göre dağılımı hakkında bilgi vermektedir.
2) Grafiğe göre deprem en çok hangi ayda olmuştur?
En çok depremin olduğu ayı bulmak için grafikteki çubuklara dikkatlice bakmalıyız. Hangi çubuk daha uzunsa, o ayda daha çok deprem olmuş demektir.
Çözüm:
Grafiğe göre deprem en çok Temmuz ayında olmuştur. Temmuz ayındaki deprem sayısı 55’tir.
3) Grafiğe göre deprem en az hangi ayda olmuştur?
Şimdi de tam tersini yapalım: En az depremin olduğu ayı bulmak için hangi çubuğun en kısa olduğuna bakalım.
Çözüm:
Grafiğe göre deprem en az Ekim ayında olmuştur. Ekim ayındaki deprem sayısı 8’dir.
4) Depremin en çok olduğu ay ile en az olduğu ay arasındaki aylar hangileridir?
Bu soruyu çözmek için önce en çok ve en az depremin olduğu ayları belirleyelim, sonra da takvim sırasına göre bu iki ayın arasında kalan ayları bulalım.
Çözüm:
Adım 1: Depremin en çok olduğu ay Temmuz‘dur.
Adım 2: Depremin en az olduğu ay Ekim‘dir.
Adım 3: Temmuz ile Ekim ayları arasındaki aylar sırasıyla Ağustos ve Eylül‘dür.
5) Temmuz ayında kaç deprem olmuştur?
Bu soru için sadece Temmuz ayına karşılık gelen çubuğun değerine bakmamız yeterli.
Çözüm:
Temmuz ayında 55 deprem olmuştur.