5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Anıttepe Yayınları Sayfa 19

Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin Türkçe öğretmeniniz. Bugün size gönderilen bu etkinlikteki soruları hep birlikte, adım adım inceleyelim ve doğru cevapları bulmaya çalışalım. Unutmayın, Türkçe dersinde en önemli şey okuduğumuzu anlamak ve kendimizi doğru ifade etmektir. Hazır mısınız? Başlayalım!

1. ETKİNLİK Metinde geçen “hoşça kalın, güle güle” sözlerini ne zaman ve hangi durumlarda kullandığınızı yazınız.

Bu sözleri birer cümlede kullanınız.

Çözüm:

Sevgili çocuklar, bu iki ifadeyi günlük hayatımızda çok sık kullanırız. Ama bazen karıştırabiliriz. Gelin, ne zaman hangisini kullanacağımızı netleştirelim:

Adım 1: Sözlerin kullanım durumlarını belirleyelim.

• “Hoşça kalın” sözünü, bir yerden ayrılırken, yani giden kişi olarak, orada kalanlara veda ederken kullanırız. Mesela, okuldan çıkarken arkadaşlarınıza veya öğretmenlerinize “Hoşça kalın!” dersiniz.
• “Güle güle” sözünü ise birisi bizden ayrılırken, yani kalan kişi olarak, ona iyi yolculuklar dilerken veya vedalaşırken kullanırız. Mesela, misafirleriniz evden ayrılırken siz onlara “Güle güle!” dersiniz. Bu söz, gidenin sağ salim gitmesini, iyi vakit geçirmesini dilemek içindir.

Adım 2: Bu sözleri birer cümlede kullanalım.

Cümlem: Sınıftan çıkarken arkadaşlarıma “Hoşça kalın!” dedim, yarın görüşmek üzere.

Cümlem: Annem, tatile giden komşularımıza kapıdan “Güle güle!” diye el salladı.

2. ETKİNLİK Metinde anlamını bilmediğiniz kelimeleri defterinize not ediniz. Bu kelimelerin anlamlarını tahmin ediniz. Tahmininizin doğruluğunu TDK Türkçe Sözlük’ten kontrol ediniz.

Çözüm:

Sevgili öğrencim, bu soruyu çözebilmemiz için öncelikle “Hoşça Kalın, Güle Güle” adlı metne ihtiyacımız var. Metni okumadan içinde geçen kelimeleri bilemeyiz, değil mi? Ama ben sana bu etkinliği nasıl yapacağını anlatayım:

Adım 1: Metni dikkatlice oku.

• Metni okurken, anlamını hiç bilmediğin veya anlamından emin olamadığın kelimelerin altını çiz.

Adım 2: Kelimeleri defterine yaz ve anlamlarını tahmin et.

• Çizdiğin kelimeleri defterine alt alta yaz.
• Sonra her kelimenin karşısına, cümlenin gelişine göre, o kelimenin ne anlama gelebileceğini tahmin et. Mesela, bir kelimeyi okuduğunda cümlenin bütününe bakarak bir anlam çıkarabilirsin. Bu tahminini de defterine yaz.

Adım 3: Tahminlerini TDK Türkçe Sözlük’ten kontrol et.

• Tahminini yazdıktan sonra, Türk Dil Kurumu’nun (TDK) Türkçe Sözlüğü’nden (istersen internetten de bakabilirsin) kelimenin gerçek anlamına bakıp tahmininin doğru olup olmadığını kontrol et.
• Eğer tahminin doğruysa kendini tebrik et! Eğer yanlışsa da üzülme, doğru anlamını öğrenmiş olursun.

Böylece hem kelime dağarcığın gelişir hem de yeni kelimeleri öğrenirken ne kadar başarılı olduğunu görmüş olursun. Bu etkinlik, yeni kelimeleri öğrenmek için harika bir yoldur!

3. ETKİNLİK Aşağıdaki soruları “Hoşça Kalın, Güle Güle” metninden hareketle cevaplayınız.

Sevgili öğrencim, bu soruları doğru bir şekilde cevaplayabilmemiz için öncelikle “Hoşça Kalın, Güle Güle” adlı metni okumamız gerekiyor. Metin elimizde olmadığı için ben sana bu sorulara nasıl cevap bulabileceğini adım adım anlatacağım. Sen metni okuduktan sonra bu adımları takip ederek kendi cevaplarını oluşturabilirsin. Hadi başlayalım!

1) Yazar, yaşadığı hangi olaylardan yakınmaktadır?

Çözüm:

Bu sorunun cevabını bulmak için metni çok dikkatli okuman gerekiyor. Yazarın metinde hangi durumları eleştirdiğini, beğenmediğini veya dert yandığını anlamaya çalış. Genellikle yazarlar, gözlemledikleri, rahatsız oldukları şeyleri yazarlarında anlatırlar. Metni okurken yazarın hangi konulara vurgu yaptığını, hangi davranışlardan şikayetçi olduğunu not almalısın. Örneğin, telefon konuşmalarındaki yanlış kullanımlar, dilimizin yanlış kullanımı gibi konular olabilir. Yazarın “Ah keşke böyle olmasaydı!” dediği yerleri bulmalısın.

2) Yazar, telefon konuşması “Güle güle!” denilerek bitirildiğinde neler hissediyor?

Çözüm:

Yazarın duygularını anlamak için metinde tam olarak bu duruma değinilen bölümü bulmalısın. Yazar, telefon konuşması “Güle güle!” diye bittiğinde ne gibi bir tepki veriyor? İçinden neler geçiriyor? Hoşuna gidiyor mu, gitmiyor mu? Metinde yazarın bu duruma karşı hissettiği rahatsızlığı, şaşkınlığı, belki de üzüntüyü anlatan ifadeler mutlaka vardır. O cümleleri bulup yazarın duygusunu kendi cümlelerinle ifade etmelisin.

3) Yazara göre telefon konuşmaları neden “Güle güle!” denilerek bitirilemez?

Çözüm:

Bu sorunun cevabı, yazarın dil bilgisi kurallarına veya geleneksel kullanıma verdiği önemi gösterir. Yazar, “Güle güle!” demenin telefon konuşması için doğru bir veda şekli olmadığını düşünüyorsa, bunun sebeplerini metinde açıklamıştır. Hatırlarsan, “Güle güle!” sözünü giden kişiye söyleriz. Telefon konuşmasında ise kimse bir yere gitmiyor, sadece konuşma bitiyor. Yazarın bu konudaki mantıklı açıklamalarını metinde aramalı ve nedenlerini bulup yazmalısın.

4) Yazarın Türkçenin günlük kullanımı ile ilgili düşünceleri nelerdir? Açıklayınız.

Çözüm:

Bu sorunun cevabı için metnin genel fikrine, yani ana düşüncesine bakmalısın. Yazar, Türkçeyi günlük hayatta nasıl kullandığımızı beğeniyor mu, yoksa eleştiriyor mu? Dilimizin doğru kullanılması, zenginleşmesi veya yanlış kullanımları konusunda neler söylüyor? Metinde dilimizin kullanımıyla ilgili görüşlerini, verdiği örnekleri ve yaptığı eleştirileri bulup özetleyerek cevabını oluşturabilirsin. Büyük ihtimalle yazar, dilin doğru ve özenli kullanılması gerektiğini vurguluyordur çünkü Türkçe çok değerli bir dilimizdir.

5) Metinde yazar, telefonla konuşurken hangi hataların yapıldığından bahsediyor? İki tane örnek veriniz.

Çözüm:

Metni okurken yazarın özellikle telefon konuşmalarında yapılan yanlışları belirten yerlere çok dikkat etmelisin. Yazar, insanların telefonla konuşurken nasıl hatalar yaptığını, hangi kelimeleri veya ifadeleri yanlış kullandığını tek tek anlatmış olabilir. Bu hatalardan en az iki tanesini bulup örnek olarak yazmalısın. Örneğin, “Alo” yerine başka bir şey söylemek, vedalaşma sözlerini (hoşça kal, güle güle, iyi günler gibi) karıştırmak veya gereksiz yere uzun konuşmalar yapmak gibi hatalar olabilir. Metinde geçenleri bulmalısın.

6) Telefonda konuşurken kullandığınız ifadelere dikkat ediyor musunuz? Neden?

Çözüm:

Bu soru senin kendi fikrini soruyor. Metni okuduktan sonra yazarın söylediklerini düşünerek, sen de telefonla konuşurken kullandığın kelimelere ve ifadelere dikkat edip etmediğini yazmalısın. Burada doğru ya da yanlış cevap yoktur, önemli olan senin samimi düşüncelerindir ve bunu nedenleriyle birlikte açıklaman.

• Eğer dikkat ediyorsan nedenlerini yazmalısın: “Türkçeyi doğru kullanmak önemli olduğu için dikkat ediyorum.”, “Karşımdakine saygı göstermek isterim.”, “Doğru iletişim kurmak için dikkat ediyorum.” gibi.
• Eğer dikkat etmiyorsan neden dikkat etmediğini açıklamalısın: “O an aklıma gelmiyor, hızlı konuşuyorum.”, “Çok düşünmüyorum, içimden geldiği gibi konuşuyorum.” gibi.

7) Yazar, metindeki bu tür konuşma hatalarına neden dikkat çekiyor olabilir? Açıklayınız.

Çözüm:

Yazarın bu tür hatalara dikkat çekmesinin birçok nedeni olabilir. Metnin genel mesajını düşünerek bu nedenleri tahmin edebiliriz. Bir yazar neden böyle bir konuyu ele alır ki?

• Örneğin, yazar dilimizin doğru ve güzel kullanılmasına çok önem veriyor olabilir. Dilimizin yanlış kullanımlar yüzünden bozulmasından endişe duyuyor olabilir.
• İnsanların iletişimde daha başarılı olmasını, birbirlerini daha iyi anlamasını istiyor olabilir.
• Bu tür hataların günlük hayatta çok yaygınlaştığını fark etmiş ve bu konuda insanları uyarmak, bilinçlendirmek istemiş olabilir.

Kısacası, yazar dilimize ve doğru iletişime değer verdiği için bu hatalara dikkat çekiyordur. Amacı, bizlerin daha bilinçli ve doğru bir şekilde konuşmamızı sağlamaktır.