8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 228

Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün Türkçe dersimizde “Doğa ve Evren” temalı şiir ve metinler üzerinde çalışacağız. Bize verilen iki görselden ilki soruları içeriyor, ikincisi ise bu soruları cevaplamamız için gerekli olan “Rüzgâr” adlı şiiri ve yazar bilgilerini barındırıyor. Şimdi bu şiiri dikkatlice okuyup soruları adım adım cevaplayalım. Unutmayın, bir şiiri anlamak için sadece kelimeleri değil, şairin bize ne hissettirmeye çalıştığını da yakalamaya çalışmalıyız.

Şimdi ilk etkinliğimize geçelim:

1. ETKİNLİK

Şiirde geçen bilmediğiniz sözcükleri belirleyerek anlamlarını tahmin ediniz. Tahmininizi sözlük anlamı ile karşılaştırınız.

Sevgili çocuklar, bir metni okurken anlamını bilmediğimiz kelimelerle karşılaşmak çok doğal. Bu kelimelerin anlamını önce metnin gidişatından, yani cümlenin gelişinden tahmin etmeye çalışırız. Sonra da sözlüğe bakarak doğru anlamını öğreniriz. Bu, kelime dağarcığımızı zenginleştirmek için harika bir yöntemdir. “Rüzgâr” şiirinde geçen ve belki de anlamını tam olarak bilmediğiniz bazı kelimeler üzerinde çalışalım:

Sözcük: Besbelli

• Tahminim: Çok açık, kesinlikle öyle olduğu anlaşılan. Şiirde “Besbelli denizden çıkıp…” deniyor, yani rüzgârın denizden geldiği çok açık bir şekilde anlaşılıyor.
• Sözlük Anlamı: Çok açık, aşikâr, belli.

Sözcük: Katran

• Tahminim: Koyu renkli, ağır kokulu, yapışkan bir madde. Şiirde “Tuz kokusu, katran kokusu…” diye geçiyor. Tuz kokusu gibi, rüzgârın getirdiği keskin bir koku olabilir.
• Sözlük Anlamı: Ağaç, kömür vb. maddelerin damıtılmasıyla elde edilen, is kokulu, kara ve yapışkan madde.

Sözcük: Allak bullak

• Tahminim: Karışık, düzeni bozulmuş, altüst olmuş. Şiirde “Yüreğini allak bullak etmiştir.” ifadesiyle rüzgârın birinin kalbini, duygularını karmakarışık ettiği anlatılıyor.
• Sözlük Anlamı: Altüst, karmakarışık, darmadağınık.

Sözcük: İmdat eylemiştir

• Tahminim: Yardım etmiştir, yardıma koşmuştur. Şiirde “Güneş altında çalışanlara / İmdat eylemiştir.” deniyor. Yani rüzgâr, sıcağın altında çalışan insanlara bir rahatlık, bir serinlik getirerek onlara yardım etmiş.
• Sözlük Anlamı: Yardım etmek, yardımda bulunmak.

Bu kelimeleri sözlüğünüze eklemeyi unutmayın, böylece kelime hazineniz daha da gelişir!

Şimdi ikinci etkinliğimize geçelim ve şiiri daha derinlemesine inceleyelim:

2. ETKİNLİK

“Rüzgâr” şiirinden hareketle aşağıdaki soruları yanıtlayınız.

1. Şaire göre rüzgâr nerelere uğramıştır?

Sevgili çocuklar, bu soruyu cevaplamak için şiiri çok dikkatli okumalı ve rüzgârın geçtiği yerleri tek tek bulmalıyız. Şair, rüzgârın yolculuğunu bize adeta bir hikâye gibi anlatıyor.

Çözüm:

Şiirdeki dizeleri takip edelim:

• “Besbelli denizden çıkıp / Kıyılar boyunca gitmiştir.”
  Buradan anlıyoruz ki rüzgâr önce denizden çıkmış ve kıyılarda esmiş.
• “Sonra başlamış tırmanmaya dağlara doğru / Bulutları koyun gibi gütmüştür, / Okşayıp otları yaylalarda / Büyütmüştür.”
  Denizden ve kıyılardan sonra dağlara tırmanmış ve yaylalarda dolaşmış.
• “Köylere de uğradıysa eğer / Islak, karanlık odalarda beşik sallamıştır.”
  Son olarak, köylere ve bu köylerin içindeki odalara kadar girmiştir.

Şiirdeki bu bilgilere göre rüzgârın uğradığı yerleri listeleyelim:

Sonuç:

Şaire göre rüzgâr;

• Denizden çıkıp kıyılar boyunca gitmiştir.
• Dağlara doğru tırmanmıştır.
• Yaylalarda otları okşamıştır.
• Eğer uğradıysa köylere ve bu köylerdeki ıslak, karanlık odalara girmiştir.

Gördüğünüz gibi, şiiri dikkatlice okuduğumuzda tüm cevapları kolayca bulabiliyoruz. Şair, rüzgârın ne kadar geniş bir alanı gezdiğini ve neler yaptığını çok güzel bir şekilde anlatmış. Umarım bu açıklamalar soruları anlamanıza yardımcı olmuştur!