Merhaba sevgili öğrencim,
Bugün Atilla İlhan’ın “Türkiye” şiirini ve onunla ilgili soruları birlikte çözeceğiz. Şiiri dikkatlice okuyarak ve anlamaya çalışarak soruları kolayca yanıtlayabiliriz. Hadi başlayalım!
1. ETKİNLİK
Metinde geçen veya metinle ilgili olabilecek kelimelerin anlamlarını önce tahmin edeceğiz, sonra da sözlük anlamlarıyla karşılaştıracağız. Bu, kelime hazinemizi geliştirmek için harika bir yol!
1. bağrı yanık
Adım 1: Şiirde bu ifadeyi “Sabırlı, bağrı yanık insanlar memleketi.” dizesinde görüyoruz. Burada insanların bir özelliği olarak kullanılmış. “Yanık” kelimesi genellikle acıyı, derdi çağrıştırır.
Tahminim: İçinde dert olan, acı çekmiş, hasret dolu.
Sözlük Anlamı: Dertli, acı çeken, hasret çeken, yüreği yaralı.
2. gür
Adım 1: Bu kelime şiirde doğrudan geçmiyor ama genel kültürümüzde sıkça kullandığımız bir kelime. Genellikle ses, saç veya bitki örtüsü için kullanılır.
Tahminim: Bol, sık, kuvvetli, yüksek sesli.
Sözlük Anlamı: Sesi yüksek ve güçlü çıkan; bol ve sık (saç, bitki vb. için).
3. mavzer
Adım 1: Şiirde “Omzumda mavzer, koynumda çevresin” dizesinde geçiyor. “Omzunda” denildiğine göre bir eşya, muhtemelen bir silah olmalı.
Tahminim: Bir tür tüfek, silah.
Sözlük Anlamı: Bir tür tek veya seri atışlı tüfek.
4. oba
Adım 1: Bu kelime de şiirde doğrudan geçmiyor. Ancak Türk kültüründe göçebe yaşamla ilgili önemli bir kelimedir.
Tahminim: Göçebe ailelerin kurduğu çadır topluluğu, kamp.
Sözlük Anlamı: Göçebe ailelerin konaklamak için kurdukları çadır topluluğu; göçebe topluluğu.
5. ferik elması
Adım 1: Şiirde “Ferik elması, kavun, karpuz, dut ve kayısı,” dizesinde, diğer meyvelerle birlikte sayılmış. Demek ki bir elma çeşidi.
Tahminim: Bir elma türü.
Sözlük Anlamı: Bir tür elma.
6. çevre
Adım 1: Şiirde “Omzumda mavzer, koynumda çevresin” dizesinde geçiyor. “Koynumda” denilmesi, kişinin üzerinde taşıdığı bir şeye işaret ediyor. Bu durumda, bildiğimiz “etraf” anlamından ziyade bir giysi aksesuarı, yani bir kuşak ya da kemer anlamında kullanılmış olabilir.
Tahminim: Bel kemeri, kuşak veya etraf, dolay.
Sözlük Anlamı: 1. Bir şeyin veya bir yerin etrafı, dolay. 2. Kemer, kuşak (şiirdeki kullanımına daha uygun olan anlam).
7. harman
Adım 1: Şiirde “Ve köylere karşı sarışın harmanlar.” dizesinde geçiyor. Köylerin yakınında, “sarışın” olarak nitelenmesi, hasat sonrası ekinlerle ilgili bir yer olduğunu düşündürüyor.
Tahminim: Hasat edilmiş ekinlerin toplandığı ve sapından ayrıldığı yer.
Sözlük Anlamı: Tahılın sapından ayrıldığı yer veya sap ve tanelerin karıştırıldığı yığın.
8. nefti
Adım 1: Şiirde “nefti ormanlar” dizesinde ormanların rengini belirtmek için kullanılmış. Ormanlar genellikle koyu yeşil olur.
Tahminim: Koyu yeşil renk, zeytin rengi.
Sözlük Anlamı: Koyu yeşil renk, zeytinyağı rengi.
2. ETKİNLİK
“Türkiye” şiirinden hareketle aşağıdaki soruları yanıtlayalım.
1. Şiirde Türkiye’nin hangi doğal mekânlarından bahsedilmiştir? Bildiğiniz başka doğal mekânlar varsa arkadaşlarınıza tanıtınız.
Sevgili öğrencim, şiiri okuduğumuzda Türkiye’nin güzelliklerini anlatan birçok doğal mekânla karşılaşıyoruz.
Adım 1: Şiirde geçen doğal mekânları bulalım:
- “Türkiye dağları duman almış” dizesiyle dağlarımızdan bahsedilmiş.
- “Pehlivandağlarında şafaklar büyümüş” dizesiyle özel olarak Pehlivandağları anılmış. Bu da bir dağ silsilesidir.
- “Bir şarkı gibi dağdan denize yürümüş.” dizesiyle denizlerimizden bahsedilmiş.
- “nefti ormanlar” ifadesiyle de ormanlarımız vurgulanmış.
Sonuç: Şiirde Türkiye’nin dağları (özellikle Pehlivan Dağları), denizleri ve ormanları gibi doğal mekânlarından bahsedilmiştir.
(Bildiğin başka doğal mekânlar kısmını sen kendi araştırmanla zenginleştirebilirsin. Mesela, Kapadokya’daki peri bacaları, Pamukkale travertenleri veya Karadeniz’in yemyeşil yaylaları gibi yerleri düşünebilirsin.)
2. “Türkiye. Türkiye çok gülmüş, çok ağlamış. Sabırlı, bağrı yanık insanlar memleketi.” dizelerinden anladıklarınızı açıklayınız.
Bu dizeler, Türkiye’nin ve Türk insanının derin ve anlamlı bir resmini çiziyor. Haydi birlikte inceleyelim:
Adım 1: “Türkiye çok gülmüş, çok ağlamış.” dizesi, Türkiye’nin tarih boyunca hem çok sevinçli, mutlu dönemler hem de çok acı ve zorlu zamanlar geçirdiğini anlatıyor. Tıpkı bir insan gibi, ülkenin de geçmişinde neşeli olaylar kadar hüzünlü olaylar da yaşanmış.
Adım 2: “Sabırlı, bağrı yanık insanlar memleketi.” dizesi ise Türk insanının özelliklerini vurguluyor. “Sabırlı” olmak, zorluklara karşı direnen, kolay pes etmeyen bir yapıyı gösterir. “Bağrı yanık” ifadesi de daha önce öğrendiğimiz gibi, acı çekmiş, dertli ama aynı zamanda içten ve duygusal insanları ifade eder. Yani, Türk insanı tarihindeki tüm acılara rağmen sabırla ayakta kalmış, dertlerini içine atmış ama umudunu kaybetmemiş, vatanına bağlı insanlardır.
Sonuç: Bu dizeler, Türkiye’nin köklü ve inişli çıkışlı bir tarihe sahip olduğunu, bu tarihte hem sevinçleri hem de acıları tattığını; Türk insanının ise tüm bu zorluklara rağmen sabırlı, metanetli, vatanına bağlı ve duygusal bir yapıya sahip olduğunu anlatmaktadır.
3. Şiirde Türkiye’de yetişen hangi ürünlerin adı geçiyor? Yörenizde yetişen, ülke ekonomisine katkısı olan ürünler nelerdir? Bu ürünler ile ilgili bilgi veriniz.
Şiir, ülkemizin bereketini de çok güzel bir şekilde anlatıyor. Bakalım hangi ürünlerimizden bahsedilmiş:
Adım 1: Şiirde adı geçen ürünleri bulalım:
- “tütünler memleketi” dizesiyle tütünden bahsedilmiş.
- “Sen Türkiye’sin, ekmeğim, tuzum Türkiye.” dizesiyle ekmek (yani buğday gibi tahıllar) ve tuzdan bahsedilmiş.
- “Ferik elması, kavun, karpuz, dut ve kayısı,” dizesiyle ferik elması, kavun, karpuz, dut ve kayısı gibi meyveler sayılmış.
- “Fındık da sende, ceviz de sende, badem de sende,” dizesiyle fındık, ceviz ve bademden bahsedilmiş.
- “Üzümler memleketi” dizesiyle de üzümden bahsedilmiş.
Sonuç: Şiirde tütün, buğday (ekmek), tuz, ferik elması, kavun, karpuz, dut, kayısı, fındık, ceviz, badem ve üzüm gibi ürünlerin adı geçmektedir.
(Yörenizde yetişen ürünler kısmı senin kendi araştırman ve bilgi edinmen için. Örneğin, Karadeniz’de fındık ve çay, Akdeniz’de turunçgiller, Ege’de zeytin ve incir, İç Anadolu’da buğday ve nohut gibi ürünler yetişir. Bu ürünlerin ülke ekonomisine katkıları, ihracat değerleri, istihdam sağladığı alanlar gibi konularda bilgi toplayabilirsin.)
Umarım bu açıklamalar, soruları daha iyi anlamana ve çözmene yardımcı olmuştur. Başarılar dilerim!