Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle beraber çok güzel iki etkinliği çözeceğiz. İlk etkinlikte deyimlerin anlamlarını eşleştirecek, sonra da onları cümle içinde kullanacağız. İkinci etkinlikte ise “Kınalı Ali’nin Mektubu” metnini okuyup, metinle ilgili sorular oluşturacak ve cevaplayacağız. Hazır mısın? Başlayalım!
2. ETKİNLİK
Aşağıdaki deyimleri anlamlarıyla eşleştiriniz. Deyimleri birer cümlede kullanınız.
Şimdi tek tek deyimlerimizi ve anlamlarını eşleştirelim, sonra da onlarla birer cümle kuralım:
Adım 1: Deyimleri anlamlarıyla eşleştirme
( 3 ) Eğlenmek, alay etmek.
Bu anlam, “dalga geçmek” deyimine ait. Birisiyle şaka yollu ya da bazen kötü niyetli bir şekilde alay etmek demektir.
Cümlem:
Arkadaşlarıyla dalga geçmek yerine, onlara destek olmalısın.
( 2 ) Geldiği yere gitmek.
Bu anlam da “geri dönmek” deyimine karşılık gelir. Bir yerden ayrıldıktan sonra tekrar oraya gitmek demektir.
Cümlem:
Savaş bittikten sonra tüm askerler sağ salim evlerine geri döndüler.
( 1 ) Kınayı su ile karıştırıp bulamaç kıvamına getirerek boyanacak yere sürmek.
Bu anlam “kına yakmak” deyiminin hem gerçek anlamı hem de geleneksel bir eylemi ifade ediş biçimidir. Özellikle askere gidenlere, evlenenlere yapılır.
Cümlem:
Kınalı Ali’nin annesi, oğlunu askere gönderirken başına sevgiyle kına yakmıştı.
( 5 ) Saygı ve sevgi göstermek.
Bu anlam, “büyüklerin ellerinden, küçüklerin gözlerinden öpmek” deyimine uyar. Bayramlarda ya da özel günlerde büyüklerimize saygımızı, küçüklerimize sevgimizi göstermek için kullandığımız bir ifadedir.
Cümlem:
Bayram ziyaretlerinde, büyüklerimizin ellerinden, küçüklerimizin gözlerinden öpmek bizim geleneğimizdir.
( 4 ) Uzakta olan birine esenlik dilemek.
Bu anlam da “selam etmek” deyimiyle eşleşir. Birine uzaktan iyi dileklerini, varlığını hatırlattığını bildirmek demektir.
Cümlem:
Kınalı Ali’nin annesi, mektubunun sonunda oğluna ve arkadaşlarına selam etmişti.
Şimdi ikinci etkinliğimize geçelim. Metni dikkatlice okuduğundan eminim, değil mi?
3. ETKİNLİK
“Kınalı Ali’nin Mektubu” metni ile ilgili sorular oluşturunuz. Oluşturduğunuz soruları arkadaşlarınıza yöneltiniz.
Bu etkinlikte, metinden yola çıkarak sorular sorup cevaplarını bulacağız. Böylece metni ne kadar iyi anladığımızı göreceğiz. Hadi metinden üç tane güzel soru çıkaralım ve cevaplarını yazalım:
Adım 1: Metinle ilgili sorular oluşturma ve cevaplarını yazma
Soru:
Kınalı Ali nerelidir ve neden saçları kınalıdır? Saçına kına yakılmasının özel bir anlamı var mıdır?
Çözüm:
Metinde de okuduğumuz gibi, Kınalı Ali bir arkadaşının “Nereye Ali?” sorusuna “Tokatlıyım, komutanım. Tokat’ın Zile kazasındanım.” diye cevap veriyor. Yani Kınalı Ali, Tokat’ın Zile ilçesindendir. Saçının kınalı olmasının sebebi ise, annesinin onu askere gönderirken başına kına yakmasıdır. Annesi bunu, sevgi ve saygı göstermek, aynı zamanda uğur getireceğine inanılan bir gelenek olduğu için yapmıştır.
Soru:
Kınalı Ali’nin annesi, oğluna yazdığı mektupta hangi dilek ve öğütlerde bulunmuştur? Mektubu yazarken kimden yardım almıştır?
Çözüm:
Kınalı Ali’nin annesi mektubunda oğluna olan sevgisini ve vatanına olan inancını dile getiriyor. Ona cephede düşmana karşı durmasını, vatanı için savaşmasını öğütlüyor. Ayrıca tüm arkadaşlarına selamlarını iletiyor ve “büyüklerin ellerinden, küçüklerin gözlerinden öpmesini” söylüyor. Mektubu yazarken ise köydeki herkesin büyüğü, küçüklerin danıştığı bir kişiden, yani köyün en yaşlı ve bilge insanından yardım almıştır.
Soru:
Kınalı Ali’nin arkadaşları, annesine neden mektup göndermişlerdir? Bu durum, Kınalı Ali’nin arkadaşlarıyla olan ilişkisi hakkında bize ne anlatır?
Çözüm:
Metinde, “O günden sonra Ali’nin adı Kınalı Ali oldu. Cephede tüm arkadaşları Kınalı Ali demekle yetinmiyor, saçındaki kınayı da alay konusu yapıyorlardı.” cümlesi geçse de, sonrasında “Bir gün memleketine mektup göndermek için arkadaşından yardım istedi.” deniyor. Bu da bize Kınalı Ali’nin arkadaşlarının aslında onu çok sevdiklerini ve onunla ilgilendiklerini gösterir. Onlar Ali’nin annesine bir mektup yazarak hem Ali’nin durumunu bildirmek hem de ona bir nevi moral vermek istemişlerdir. Bu durum, Kınalı Ali’nin arkadaşlarıyla arasında güçlü bir dostluk ve dayanışma olduğunu gösterir.
Umarım bu çözümler ve açıklamalar senin için faydalı olmuştur sevgili öğrencim. Deyimlerin anlamlarını bilmek ve metinleri dikkatli okuyup anlamak, Türkçe dersinde sana çok yardımcı olacaktır!