Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizinle “Vatandaşlık” konulu metinlerimizi inceleyeceğiz ve bu metinlerle ilgili soruları çözeceğiz. Özellikle “Kalbim Rumeli’de Kaldı” başlıklı metni dikkatlice okuyarak sorulara cevap vereceğiz. Unutmayın, okuduğumuzu anlama ve yorumlama becerileri çok önemli!
Haydi başlayalım!
1. ETKİNLİK
Metinde geçen bilmediğiniz sözcükleri belirleyerek anlamlarını tahmin ediniz. Tahmininizi sözlük anlamı ile karşılaştırınız.
Sevgili öğrenciler, bir metni okurken anlamını bilmediğimiz kelimelerle karşılaşabiliriz. Bu kelimelerin anlamlarını önce metnin gelişinden tahmin etmeye çalışmak, sonra da sözlükten kontrol etmek okuma becerimizi geliştirir. Şimdi “Kalbim Rumeli’de Kaldı” metninden bazı kelimeleri seçelim ve bu etkinliği yapalım:
- Sözcük: Mübadele
Tahminim: İnsanların zorla yer değiştirmesi, bir yerden başka bir yere göç ettirilmesi gibi bir durum.
Sözlük Anlamı: Uluslararası anlaşmalarla ülke halkının bir bölümünün, başka bir ülkenin aynı durumdaki halkıyla karşılıklı olarak yer değiştirmesi, değiş tokuş.
Açıklama: Gördüğünüz gibi, benim tahminim gerçek anlama oldukça yakın çıktı. Metinde de Türklerin ve Rumların karşılıklı olarak yer değiştirmesinden, yani ülkeler arasında nüfus değişimi yapılmasından bahsediliyordu.
- Sözcük: Mübadil
Tahminim: Mübadele olayıyla birlikte yer değiştiren, göç eden kişi.
Sözlük Anlamı: Mübadeleye tabi tutulan kimse.
Açıklama: “Mübadele” kelimesinin anlamını bildiğimizde, “mübadil” kelimesinin de bu olayı yaşayan kişi olduğunu kolayca tahmin edebiliriz. Metinde de “mübadillerin” yaşadığı zorluklardan bahsediliyordu.
- Sözcük: Denk
Tahminim: Toplanmış eşya, bohça veya çuval gibi içinde eşya olan paket.
Sözlük Anlamı: Bir yere toplanmış, bohça veya çuval gibi şeylerle sarılmış eşya.
Açıklama: Metinde “Zehra gözyaşlarıyla hazırlamış yatak yorgan denklerini.” cümlesinde geçiyordu. Bu cümleden, Zehra Hanım’ın eşyalarını toparladığını, bir araya getirdiğini anlayabiliriz. Sanki bir bohça gibi düşünün.
- Sözcük: Göğüs germek
Tahminim: Zorluklara dayanmak, karşı koymak, cesurca mücadele etmek.
Sözlük Anlamı: Bir şeye dayanmak, katlanmak, karşı durmak.
Açıklama: Metinde “O zaman zorluklara daha cesurca göğüs gerebilirmiş…” cümlesinde geçiyor. Bu ifade, Zehra Hanım’ın eşi Arif yanında olsaydı, yaşadıkları zorluklara daha güçlü bir şekilde dayanabileceğini, onlara karşı durabileceğini belirtiyor.
Öğrendiğiniz sözcükleri oluşturduğunuz sözlüğe ekleyiniz.
Evet, şimdi bu kelimeleri ve anlamlarını kendi sözlüğünüze eklemeyi unutmayın. Böylece kelime dağarcığınızı zenginleştirmiş olacaksınız.
2. ETKİNLİK
“Kalbim Rumeli’de Kaldı” metni ile ilgili sorular oluşturunuz. Oluşturduğunuz soruları arkadaşlarınıza yöneltiniz.
Şimdi de metni ne kadar iyi anladığımızı ölçmek için sorular hazırlayalım. Bu soruları hem kendimiz cevaplayabiliriz hem de arkadaşlarımıza sorarak metin hakkında konuşabiliriz. İşte size birkaç örnek soru:
Soru 1:
Firdevs Tunçay’ın “Kalbim Rumeli’de Kaldı” adlı kitabının ana konusu nedir?
Çözüm:
Metnin ilk paragrafında da belirtildiği gibi, Firdevs Tunçay’ın “Kalbim Rumeli’de Kaldı” kitabı, mübadillerin yani nüfus değişimiyle yerlerinden olan insanların yaşadığı zorlukları, sevdalarını, umutlarını ve doğdukları yerleri isteksizce terk etmelerini anlatmaktadır.
Soru 2:
Metne göre, Türk aileleri neden evlerini boşaltmak zorunda kalmışlardır ve bu durum onlarda ne gibi duygulara yol açmıştır?
Çözüm:
Metinde, mahalle muhtarının Türk ailelerine evlerini boşaltmalarını ve başka bir Türk ailesinin yanına gitmelerini duyurduğu belirtiliyor. Bu durum, “mübadele” söylentilerinin gerçeğe dönüşmesiyle ortaya çıkmıştır. Türkler bu durumu “kaygı içinde” takip etmişler ve nesiller boyu yaşadıkları memleketlerini, evlerini, atalarının mezarlarını terk etmek zorunda kalmışlardır. Bu durum onlarda büyük bir üzüntü ve çaresizlik yaratmıştır; metinde “ana baba günü olmuş her yer…” ifadesiyle bu acı ve kargaşa hali vurgulanmıştır.
Soru 3:
Mübadeleden önce Rumeli’de yaşayan Türkler ve Rumlar arasındaki ilişkiler metinde nasıl tasvir edilmiştir? Bu durum mübadele söylentileriyle nasıl değişmiştir?
Çözüm:
Metinde mübadele öncesinde Rumeli’de yaşayan Türkler ve Rumlar arasındaki ilişkilerin oldukça iyi olduğu anlatılıyor. Yeni gelen Rumlar Türkçe bildikleri için kolay anlaşıyorlarmış, geçimleri iyiymiş ve hatta birbirlerinin düğünlerine gidip eğlenirlermiş. Ancak “mübadele söylentileri yayılmaya başlayınca” ve bu söylentiler gerçeğe dönüşünce, bu iyi ilişkiler yerini ayrılığın getirdiği kaygı ve zorunluluğa bırakmıştır. İnsanlar, nesiller boyu yaşadıkları toprakları terk etmek zorunda kalmanın acısını yaşamışlardır.