Merhaba sevgili öğrencim, 8. Sınıf Türkçe dersimizden çok güzel iki etkinlik sorusuyla karşı karşıyayız. Bu soruları adım adım, senin de kolayca anlayabileceğin bir şekilde açıklayarak çözeceğiz. Hazırsan başlayalım!
6. ETKİNLİK
Aşağıda verilen cümleleri yüklemin yeri bakımından değerlendirip ilgili kutucuğu işaretleyiniz.
Sevgili öğrencim, bu soruda bizden cümlelerin yüklemlerinin nerede olduğuna bakarak cümlenin kurallı mı yoksa devrik mi olduğunu bulmamız isteniyor. Haydi, önce bu terimleri kısaca hatırlayalım:
- Bir cümlede yüklem yani işi, oluşu, durumu bildiren sözcük ya da sözcük grubu sonda yer alıyorsa o cümleye kurallı (düz) cümle deriz.
- Eğer yüklem sonda değil de cümlenin başında veya ortasında yer alıyorsa o cümleye de devrik cümle deriz.
Şimdi her cümleyi tek tek inceleyelim:
Cümle: Anadolu’nun geleneksel konukseverliği dillere destandır, dedik.
Çözüm: Bu cümlede ana yargıyı bildiren yüklem “dedik” kelimesidir ve cümlenin en sonunda yer almaktadır. Bu yüzden bu cümle kurallı bir cümledir.
Sonuç: Kurallı Cümle
Cümle: İstanbul’un, Anadolu’nun günlük hayatına girmiş kahve.
Çözüm: Bu cümlede yüklem “girmiş” kelimesidir. Gördüğün gibi “girmiş” kelimesi cümlenin ortasında yer alıyor, sonda değil. Cümlenin doğru, kurallı sıralanışı “Kahve, İstanbul’un, Anadolu’nun günlük hayatına girmiş.” şeklinde olmalıydı. Bu yüzden bu cümle devrik bir cümledir.
Sonuç: Devrik Cümle
Cümle: Ekmek gibi, su gibi ihtiyaç maddeleri arasında yer almıştır.
Çözüm: Bu cümlede yüklem “yer almıştır” sözcük grubudur ve cümlenin en sonunda yer almaktadır. Bu yüzden bu cümle kurallı bir cümledir.
Sonuç: Kurallı Cümle
Cümle: Ardından hemen okunurdu beyit.
Çözüm: Bu cümlede yüklem “okunurdu” kelimesidir. “Okunurdu” kelimesi cümlenin ortasında yer alıyor, sonda değil. Cümlenin kurallı hali “Ardından beyit hemen okunurdu.” şeklinde olmalıydı. Bu yüzden bu cümle devrik bir cümledir.
Sonuç: Devrik Cümle
Cümle: Gönül ne kahve ister, ne kahvehane.
Çözüm: Bu cümlede yüklem “ister” kelimesidir ve cümlenin en sonunda yer almaktadır. Bu yüzden bu cümle kurallı bir cümledir.
Sonuç: Kurallı Cümle
Cümle: Birçok bölgede bu ikram daha da ağır basar.
Çözüm: Bu cümlede yüklem “ağır basar” sözcük grubudur ve cümlenin en sonunda yer almaktadır. Bu yüzden bu cümle kurallı bir cümledir.
Sonuç: Kurallı Cümle
Cümle: İyi günün dostu, kötü günüm geçti gel.
Çözüm: Bu cümlede birden fazla yargı olsa da cümlenin en sonundaki yargı yani yüklem “gel” kelimesidir. “Gel” kelimesi cümlenin en sonunda yer aldığı için bu cümleyi kurallı kabul ediyoruz.
Sonuç: Kurallı Cümle
Cümle: Konuk bunlardan bir tanesini yer.
Çözüm: Bu cümlede yüklem “yer” kelimesidir ve cümlenin en sonunda yer almaktadır. Bu yüzden bu cümle kurallı bir cümledir.
Sonuç: Kurallı Cümle
7. ETKİNLİK
a) Milli kültürümüzde önemli bir yeri olan ebru sanatını öğrenmek için kursa katılmak istiyorsunuz ve bununla ilgili bir araştırma yapıyorsunuz. İnternet üzerinden yaptığınız araştırmada karşınıza aşağıdaki forum çıktı. Forumda yer alan metni okuyunuz. Ardından yönergeye göre b bölümündeki etkinliği yapınız.
b) Bu kısımda bizden, Umay’ın ebru kursuna nasıl başvuracağına dair forumdaki konuşmalardan yola çıkarak bir yol haritası oluşturmamız isteniyor. Hadi Umay’a adım adım nasıl başvuru yapacağını anlatalım:
Adım 1: Öncelikle ebru kursuna katılmak istediğine karar vermelisin. (Zaten karar vermişsin ki araştırma yapıyorsun!)
Adım 2: Çevrende ebru kursu açan yerleri araştırmalısın. Forumdaki Yavuz’un da dediği gibi, Halk Eğitimi Merkezleri bu konuda sana yardımcı olabilir. Yeterli başvuru olduğunda kurs açıyorlar.
Adım 3: Bulunduğun il veya ilçedeki Halk Eğitimi Merkezine bizzat gitmelisin. Mehmet de bunu öneriyor.
Adım 4: Halk Eğitimi Merkezine gittiğinde, ebru kursu için gerekli olan başvuru formlarını doldurmalısın. Bu formlar senin bilgilerini ve kursa katılma isteğini resmiyete dökecektir.
Adım 5: Başvurunu yaptıktan sonra, Halk Eğitimi Merkezi’nin yeterli sayıda kursiyer başvurusu toplamasını beklemelisin. Yeterli sayıya ulaşıldığında kurs açılacak ve sen de ebru sanatının güzelliklerini öğrenmeye başlayabileceksin!
Gördüğün gibi, Umay’a verilen bilgiler ışığında ebru kursuna başvurmak için izlemesi gereken adımlar oldukça net. Sen de merak ettiğin bir kurs olursa bu adımları izleyebilirsin!