8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 26

Merhaba sevgili 8. sınıf öğrencim! Bugün seninle Türkçedeki fiilimsiler konusunun önemli bir bölümü olan isim-fiilleri ve bir yazarımızın eserlerini inceleyeceğiz. Hiç merak etme, adım adım ilerleyeceğiz ve her şeyi en güzel şekilde anlamanı sağlayacağım. Hazırsan başlayalım!

6. ETKİNLİK

Aşağıdaki cümlelerde geçen isim-fiilleri (mastarları) bulunuz. İsim-fiillerin aldığı eki örnekteki gibi gösteriniz.

Evet, bu etkinlikte bizden isim-fiilleri bulmamız isteniyor. Hatırlarsan isim-fiiller, fiillere “-mak/-mek”, “-ma/-me” ve “-ış/-iş/-uş/-üş” ekleri getirilerek oluşturulan ve cümlede isim gibi kullanılan kelimelerdi. Şimdi cümleleri tek tek inceleyelim ve isim-fiilleri bulup aldıkları ekleri yazalım.

• Öfkemi sanki kaşığıdan çıkarmak istedim.
  
  Çözüm: Bu cümlede “çıkarmak” kelimesi bir işin adını bildiriyor ve “-mak” ekini almış.
  
  İsim-Fiil: çıkarmak
  
  İsim-Fiilin Aldığı Ek: -mak
• Yemliklere ot doldurmak, ahırı süpürmek, gübreleri kaldırmak hoşumuza gidiyordu.
  
  Çözüm: Bu cümlede tam üç tane isim-fiil var! “Doldurmak”, “süpürmek” ve “kaldırmak” kelimeleri işlerin adını söylüyor.
  
  İsim-Fiil: doldurmak
  
  İsim-Fiilin Aldığı Ek: -mak
  
  İsim-Fiil: süpürmek
  
  İsim-Fiilin Aldığı Ek: -mek
  
  İsim-Fiil: kaldırmak
  
  İsim-Fiilin Aldığı Ek: -mak
• Dadaruh’un kullanmaya kıyamadığı bu güzel kaşağıyı ezdim.
  
  Çözüm: “Kullanmaya” kelimesi burada bir isim-fiil. Aslında kökü “kullanma” ama cümlede yönelme eki (-ya) alarak “kullanmaya” olmuş. Biz isim-fiil ekini yazacağız.
  
  İsim-Fiil: kullanmaya
  
  İsim-Fiilin Aldığı Ek: -ma
• Hasan, yediği tokat aklına geldikçe ağlamaya başlar.
  
  Çözüm: Burada “yediği” kelimesi sıfat-fiildir, isim-fiil değildir, karıştırma sakın! Ama “ağlamaya” kelimesi isim-fiil. Tıpkı yukarıdaki örnek gibi, “ağlama” kelimesi yönelme eki (-ya) almış.
  
  İsim-Fiil: ağlamaya
  
  İsim-Fiilin Aldığı Ek: -ma
• Ben, içimdeki zehirden azabı boşaltmak için acele ediyordum.
  
  Çözüm: “Boşaltmak” kelimesi burada bir işin adını belirtiyor ve “-mak” ekini almış.
  
  İsim-Fiil: boşaltmak
  
  İsim-Fiilin Aldığı Ek: -mak
• Hasan’ın hasta oluşu gözümden gitmiyordu.
  
  Çözüm: “Oluşu” kelimesi “olmak” fiiline “-uş” eki getirilerek oluşturulmuş bir isim-fiildir. Sonundaki “-u” ise iyelik ekidir.
  
  İsim-Fiil: oluşu
  
  İsim-Fiilin Aldığı Ek: -uş
• Babamın dışarıya çıkmasını bekliyorlardı.
  
  Çözüm: “Çıkmasını” kelimesi “çıkmak” fiiline “-ma” isim-fiil eki ve ardından iyelik eki (-sı) ile belirtme hali eki (-nı) getirilerek oluşturulmuş. Biz isim-fiil ekini yazıyoruz.
  
  İsim-Fiil: çıkmasını
  
  İsim-Fiilin Aldığı Ek: -ma

Aferin sana! İsim-fiilleri bulmakta artık çok daha iyisin. Unutma, isim-fiiller fiil kök veya gövdelerine gelerek onları cümle içinde isim gibi kullanmamızı sağlayan eklerdir.

7. ETKİNLİK

Ömer Seyfettin’e ait kitapların kapaklarını inceleyiniz. Ömer Seyfettin’in okuduğunuz bir hikâyesini arkadaşlarınıza anlatınız.

Sevgili öğrencim, bu etkinlik senin için harika bir fırsat! Ömer Seyfettin, Türk edebiyatının çok önemli yazarlarından biridir ve özellikle hikâyeleriyle tanınır. Resimde de gördüğün gibi “Pembe İncili Kaftan”, “Yalnız Efe”, “And”, “Ferman”, “Çanakkale’den Sonra”, “İlk Namaz”, “Kaşağı” ve “Primo Türk Çocuğu” gibi pek çok güzel eseri var.

Bu soru aslında senin kişisel bir etkinliğin. Yani, benim burada senin yerine bir hikâye anlatmam mümkün değil. Ama sana nasıl yapacağını adım adım anlatabilirim:

1. Kitap Kapaklarını İncele: Önce resimdeki kitap kapaklarına şöyle bir bak. Belki daha önce okuduğun bir eserin kapağını tanırsın ya da ilgini çeken yeni bir kapak görürsün. Kapaklar bize hikâyelerin içeriği hakkında ipuçları verebilir, değil mi? Mesela “Yalnız Efe” kapağında bir efe figürü var, bu bize hikâyenin kahramanlık ve macera dolu olabileceğini düşündürür.
2. Okuduğun Bir Hikâyeyi Seç: Şimdi aklına Ömer Seyfettin’den okuduğun bir hikâye gelsin. “Kaşağı” mı, “Diyet” mi, “Forsa” mı, yoksa “Yüksek Ökçeler” mi? Hangi hikâyeyi en iyi hatırlıyorsun ve anlatırken keyif alırsın, onu seç. Eğer hiç okumadıysan, bu etkinlik sana Ömer Seyfettin okumak için güzel bir başlangıç yapma fırsatı sunabilir!
3. Hikâyeyi Anlatmaya Hazırlan: Hikâyeyi arkadaşlarına anlatmadan önce zihninde bir kez daha canlandır.
   • Hikâyenin ana karakterleri kimlerdi?
   • Olaylar nerede ve ne zaman geçiyordu?
   • Hikâyenin başlangıcı, gelişme bölümü ve sonucu nasıldı?
   • Hikâyeden ne gibi bir ders çıkardın veya seni en çok etkileyen kısım neresiydi?
4. Arkadaşlarına Anlat: Hikâyeyi sanki bir film izlemiş gibi, akıcı ve ilgi çekici bir dille anlatmaya çalış. Karakterlerin duygularını, olayların heyecanını veya üzüntüsünü ses tonunla ve mimiklerinle yansıt. Unutma, hikâye anlatmak tıpkı bir tiyatro oyunu gibi, dinleyicileri içine çekmelisin!

Bu etkinlik sayesinde hem Ömer Seyfettin’in eserlerini daha yakından tanıyacak hem de anlatım becerilerini geliştireceksin. Eminim çok güzel bir hikâye anlatımı yapacaksın!

Umarım bu açıklamalar senin için anlaşılır ve faydalı olmuştur. Başarılar dilerim!