Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün “Vatandaşlık” dersimizdeki bu etkinliği birlikte çözeceğiz. Metni dikkatlice okuyup soruları doğru bir şekilde cevaplamaya çalışacağız. Unutmayın, her zaman metne bağlı kalmak çok önemli!
Şimdi sorulara geçelim:
4. ETKİNLİK
Metinde anlatım kimin ağzından yapılmıştır? Metinden aldığınız örneklerle açıklayınız.
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bir metni okurken anlatımın kimin tarafından yapıldığına dikkat etmek, metni daha iyi anlamamızı sağlar. Anlatıcı, hikâyeyi bize kimin gözünden anlattığını gösterir.
Bu metinde anlatım, kahraman anlatıcının ağzından yapılmıştır. Yani metni bize anlatan kişi, aynı zamanda hikâyenin içindeki bir karakterdir ve kendi yaşadıklarını, duygu ve düşüncelerini bize aktarır. Bunu “ben” dili kullanarak yapar.
Metinden aldığımız örneklere bakalım:
- “Çocukluğumdan beri haritaya ne zaman baksam gözüm hemen bir ada arar…” Burada yazar kendi gözünden, kendi alışkanlığından bahsediyor.
- “…mavi boyaların üstünde bir garip ada ismi okuyunca hülyaya daldığımı sanmıyorum.” Burada kendi hayallere dalma eylemini ve düşüncesini dile getiriyor.
- “Romanlar yüzünden adaları sevdiğimi pek ummuyorum ama belki de o yüzdendir.” Kendi sevgisi ve düşüncesi hakkında yorum yapıyor.
- “Haritada ada görmeyeyim, içimdeki dostluklar, sevgiler, bir karıncalanmadır başlayıverir.” Kendi iç dünyasından, hislerinden bahsediyor.
Gördüğünüz gibi, bu cümlelerde hep yazarın kendi yaşadıkları, gördükleri ve hissettikleri anlatılıyor. Bu da bize anlatımın “ben” ağzından, yani kahraman anlatıcı tarafından yapıldığını gösteriyor.
5. ETKİNLİK
Yazarın ‘ırıba gelen kişiye pay verilmemesi’ olayına bakış açısı nasıldır? Örneklerle açıklayınız.
Çözüm:
Arkadaşlar, bu soruya cevap verirken çok dikkatli olmalıyız. Çünkü bize verilen metin parçasını dikkatlice okuduğumuzda, “ırıba gelen kişiye pay verilmemesi” şeklinde bir olayın ya da bu konuyla ilgili herhangi bir bilginin yer almadığını görüyoruz. Metin, yazarın haritalara bakarken hissettiklerini, adalarla ilgili düşüncelerini ve balıkçılarla ilgili gözlemlerini anlatıyor.
Dolayısıyla, metinde bu olaya değinilmediği için, yazarın bu konudaki bakış açısının ne olduğunu, sadece bu metne bakarak söylememiz mümkün değil. Belki metnin devamında bu konuya değiniliyor olabilir ama bize verilen kısımda böyle bir bilgi bulunmuyor.
Bu yüzden cevabımız şöyle olmalı:
Bize verilen “Haritada Bir Nokta” adlı metin parçasında ‘ırıba gelen kişiye pay verilmemesi’ olayı veya bu olayla ilgili herhangi bir bilgi geçmemektedir. Bu nedenle, yazarın bu konudaki bakış açısını metinden örnekler vererek açıklayamıyoruz.
6. ETKİNLİK
“Haritada Bir Nokta” metninden öyküleyici ve betimleyici anlatıma örnek gösteriniz.
Çözüm:
Şimdi de metinden öyküleyici ve betimleyici anlatım örnekleri bulalım. Hatırlayın, öyküleyici anlatım bir olayı, bir durumu zaman akışı içinde anlatırken, betimleyici anlatım ise varlıkların, yerlerin, kişilerin özelliklerini, duyularımıza hitap eden ayrıntılarını anlatır.
Öyküleyici Anlatım
- “Çocukluğumdan beri haritaya ne zaman baksam gözüm hemen bir ada arar; şehir, vilayet, havai isimlerden hemen mavi sahile kayar…”
(Burada yazarın çocukluğundan beri süregelen bir alışkanlığını, bir eylemi ve o eylemin sonucunu anlatıyor.) - “Robinson Crusoe’yi (Robinson Kuruze) okumuşumdur herhâlde, unuttum gitti.”
(Yazarın geçmişte yaptığı bir eylemden ve o eylemin sonucundan bahsediyor.) - “Haritada ada görmeyeyim, içimdeki dostluklar, sevgiler, bir karıncalanmadır başlayıverir.”
(Yazarın bir durum karşısında yaşadığı içsel bir olayı, bir hissin ortaya çıkışını anlatıyor.)
Betimleyici Anlatım
- “…şehir, vilayet, havai isimlerden hemen mavi sahile kayar…”
(Sahilin rengini, yani “mavi” oluşunu betimliyor.) - “Onun zoruyla mavi boyaların üstünde bir garip ada ismi okuyunca hülyaya daldığımı sanmıyorum.”
(Haritanın renklerini ve ada isminin “garip” oluşunu betimliyor.) - “Hemen gözlerimin içine bakan bir köpek, hemen, az konuşan, hareketleri ağır, elleri çabuk, abalar giymiş bir balıkçı, yırtık bir muşamba kokusuyla beraber küpeşte tahtaları karar-”
(Burada balıkçının ve çevresinin fiziksel özelliklerini, davranışlarını ve hatta kokusunu betimleyerek gözümüzde canlandırmamızı sağlıyor. “Az konuşan”, “hareketleri ağır”, “elleri çabuk”, “abalar giymiş”, “yırtık bir muşamba kokusu” gibi ifadeler hep betimleyici anlatıma örnektir.)
Harikasınız çocuklar! Gördüğünüz gibi metinleri dikkatli okuyunca tüm soruların cevabını kolayca bulabiliyoruz. Her zaman okuduğunuzu anlama ve doğru yorumlama becerinizi geliştirmeye çalışın. Bu size her alanda yardımcı olacaktır.