Merhaba sevgili 8. sınıf öğrencilerim! Bugün sizlerle Türkçe dersimizden iki tane önemli etkinliği adım adım inceleyeceğiz. Birincisi Aziz Sancar ile ilgili bir çizgi roman hakkındaki kişisel görüşleriniz, ikincisi ise cümlelerdeki özne ve yüklemleri doğru bir şekilde bulma çalışması. Hazırsanız başlayalım!
7. ETKİNLİK
Aziz Sancar ile ilgili çizgi romanı beğenip beğenmediğinizi sebepleriyle yazınız.
Şimdi sevgili öğrencilerim, bu soru tamamen sizin kişisel görüşünüzle alakalı bir soru. Yani sizin duygu ve düşüncelerinizi merak ediyor. Ben size örnek olması açısından hem “beğendim” hem de “beğenmedim” seçenekleri için olası cevaplar sunacağım. Siz de kendi düşüncelerinizi bu örneklerden yola çıkarak şekillendirebilirsiniz.
Beğendim.
Çünkü
- Aziz Sancar gibi ülkemizi bilimde temsil eden, Nobel ödülü kazanmış bir bilim insanının hayat hikayesini ve başarılarını okumak beni çok etkiledi. Onun azmi ve bilime olan tutkusu bana ilham verdi.
- Çizgi roman formatı sayesinde, bilimsel konular ve biyografi sıkıcı olmaktan çıkıp daha eğlenceli ve akılda kalıcı bir hale gelmiş. Görsel anlatım, konuyu daha kolay anlamamı sağladı.
- Aziz Sancar’ın çocukluğundan bilime olan tutkusunu, karşılaştığı zorlukları ve azmini görsellerle takip etmek, sanki bir film izliyormuş gibi hissettirdi ve bilime olan ilgimi artırdı.
- Karmaşık bilimsel terimler yerine, görsellerle desteklenmiş sade bir anlatım olduğu için konuyu daha kolay anladım ve bilimin aslında ne kadar da heyecanlı olabileceğini gördüm.
Beğenmedim.
Çünkü
- Açıkçası, çizgi roman tarzı benim pek ilgimi çekmiyor. Bilim insanlarının hayatlarını anlatan daha detaylı ve gerçekçi biyografi kitaplarını okumayı tercih ederim. Çizgi roman, bana biraz yüzeysel geldi.
- Görseller bazen konunun derinliğini kaybettirebiliyor, ben daha çok metin odaklı okumayı seviyorum ve bu tür hikayeleri kendi hayal gücümle canlandırmayı tercih ediyorum.
- Çizimler beklediğim gibi değildi, belki de görsel tarzı bana hitap etmediği için konuya tam olarak odaklanamadım ve bu da okuma zevkimi düşürdü.
- Aziz Sancar’ın bilimsel çalışmalarının daha detaylı ve bilimsel bir dille anlatılmasını beklerdim. Çizgi roman formatı bu detayları yeterince verememiş gibi geldiği için beklentimi karşılamadı.
8. ETKİNLİK
Aşağıdaki cümlelerde bazı özne ve yüklemler yanlış gösterilmiştir. Yanlışları düzelterek altlarına doğru olan özne veya yüklemleri yazınız.
Sevgili öğrenciler, bu etkinlikte cümlelerdeki özne ve yüklemleri doğru bir şekilde bulmamız isteniyor. Haydi, her cümleyi tek tek inceleyelim ve özne ile yüklemi nasıl bulacağımızı hatırlayalım:
- Yüklem: Cümledeki işi, oluşu, hareketi veya yargıyı bildiren kelime ya da kelime grubudur. Yüklemi bulmak için genellikle cümlenin sonuna bakarız ve yargıyı tamamlayan ögeyi ararız.
- Özne: Yüklemin bildirdiği işi yapan veya yargının sahibi olan varlıktır. Yükleme “Kim?” veya “Ne?” sorularını sorarak özneyi buluruz.
Şimdi cümlelerimize geçelim:
Adım 1: İlk cümleyi inceleyelim.
Biz Türkiye’de Mardin ilinin Savur ilçesindeyiz.
Özne: Biz
Yüklem: Mardin ilinin Savur ilçesindeyiz
Açıklama: Bu cümlede yargıyı bildiren kelime grubu “Mardin ilinin Savur ilçesindeyiz”dir. Bir yerde bulunma durumunu, bir yargıyı bildiriyor. “Kim Mardin ilinin Savur ilçesinde?” diye sorduğumuzda cevabımız “Biz” oluyor. Yani “Biz” bu cümlenin öznesidir. Gördüğünüz gibi, bu cümlede görseldeki işaretlemeler doğruydu, biz sadece bu doğru ögeleri yerlerine yazdık.
Adım 2: İkinci cümleyi inceleyelim.
Küçük Aziz Sancar, öğle sıcağı bastırmadan evden çıkıyor.
Özne: Küçük Aziz Sancar
Yüklem: çıkıyor
Açıklama: Bu cümlede yargıyı bildiren eylem “çıkıyor”dur. Bu yüzden yüklemimiz “çıkıyor”. “Kim çıkıyor?” diye sorduğumuzda ise cevabımız “Küçük Aziz Sancar” oluyor. Yani “Küçük Aziz Sancar” bu cümlenin öznesidir. Burada da işaretlemeler doğru yapılmıştı.
Adım 3: Üçüncü cümleyi inceleyelim.
Aziz, heybeni yine tıka basa kitapla doldurmuşsun.
Özne: Sen (gizli özne)
Yüklem: doldurmuşsun
Açıklama: Bu cümlede işi bildiren eylem “doldurmuşsun”dur. Bu yüzden yüklemimiz “doldurmuşsun”. “Kim doldurmuş?” diye sorduğumuzda, cümlenin içinde açıkça yazılı olmasa bile, yüklemin çekiminden “Sen” olduğunu anlarız. “Aziz” kelimesi burada bir seslenme (hitap) sözcüğüdür, yani işi yapan kişi (özne) değildir. Bu yüzden özne “Sen” (gizli özne) olacaktır. Görseldeki işaretlemeler yanlıştı, biz doğrusunu bulduk.
Adım 4: Dördüncü cümleyi inceleyelim.
İyi bir öğrenci olan Aziz Sancar, ilk ve ortaöğrenimini başarıyla tamamlar.
Özne: İyi bir öğrenci olan Aziz Sancar
Yüklem: tamamlar
Açıklama: Bu cümlede yargıyı bildiren eylem “tamamlar”dır, yani yüklemimiz “tamamlar”. “Kim tamamlar?” diye sorduğumuzda cevabımız “İyi bir öğrenci olan Aziz Sancar” kelime grubu oluyor. Özne, sadece tek bir kelime olabileceği gibi, bu örnekteki gibi bir kelime grubu da olabilir. Çünkü bu grubun hepsi birden işi yapan kişiyi belirtiyor. Burada da işaretlemeler doğruydu.
Adım 5: Beşinci cümleyi inceleyelim.
(Ben / G.Ö.) Kimse beni rahatsız etmeden çalışabileceğim.
Özne: Ben (gizli özne)
Yüklem: çalışabileceğim
Açıklama: Bu cümlede yargıyı bildiren eylem “çalışabileceğim”dir. Bu yüzden yüklemimiz “çalışabileceğim”. “Kim çalışabilecek?” diye sorduğumuzda, cümlenin içinde yazılı olmasa da, yüklemin çekiminden “Ben” olduğunu anlarız. “Kimse beni rahatsız etmeden” kısmı ise işin nasıl yapıldığını anlatan bir zarf tümlecidir, özne veya yüklem değildir. Görseldeki işaretlemeler yanlıştı, biz doğrusunu bulduk.
Adım 6: Altıncı cümleyi inceleyelim.
O, üniversitede tıp okumaya karar verir.
Özne: O
Yüklem: karar verir
Açıklama: Bu cümlede yargıyı bildiren kelime grubu “karar verir”dir. Bu birleşik bir fiildir ve ayrılmaz, bu yüzden yüklemimiz “karar verir”. “Kim karar verir?” diye sorduğumuzda cevabımız “O” oluyor. Yani “O” bu cümlenin öznesidir. Burada da işaretlemeler doğruydu.
Umarım bu açıklamalar özne ve yüklemi bulma konusunda size yardımcı olmuştur. Unutmayın, bol bol alıştırma yaparak bu konuyu çok daha iyi pekiştirebilirsiniz!
Gelecek Derse Hazırlık
Bor madeninin enerji alanındaki kullanımını ve ülke ekonomimiz için önemini araştırınız.
Açıklama: Bu bölüm, bir sonraki dersimiz için yapmanız gereken bir ön hazırlık ödevidir. Bor madeni, ülkemiz için çok önemli bir doğal kaynak. Enerji alanında nasıl kullanıldığı ve ülke ekonomimize ne gibi katkıları olabileceği hakkında küçük bir araştırma yapabilirsiniz. İnternetten veya kütüphaneden güvenilir bilgiler toplayarak dersimize hazır gelebilirsiniz. Bu araştırma size hem yeni bilgiler katacak hem de dersi daha iyi anlamanızı sağlayacaktır.