Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün Türkçe dersimizdeki bu etkinliği birlikte inceleyeceğiz ve adım adım nasıl çözdüğümüzü göreceğiz. Unutmayın, önemli olan sadece cevabı bulmak değil, o cevaba nasıl ulaştığımızı anlamak. Hazırsanız başlayalım!
5. ETKİNLİK
“Kız Kulesi” metni ile ilgili görüşlerinizi sebepleri ile yazınız.
Sevgili çocuklar, bu etkinlikte “Kız Kulesi” metni hakkında ne düşündüğümüzü, yani metni beğenip beğenmediğimizi ve bunun sebeplerini yazmamız isteniyor. Ancak dikkat ederseniz, bize verilen görsellerde “Kız Kulesi” metninin kendisi bulunmuyor. Sadece “Kız Kulesi” başlığı ve bir görsel var. Bu durumda, metni okuyamadığımız için doğrudan bir görüş belirtmemiz mümkün değil. Ama gelin, böyle bir soruyla karşılaştığımızda nasıl düşünmemiz gerektiğini ve nasıl cevap vereceğimizi konuşalım:
Adım 1: Metni Anlama
- Öncelikle, bize verilen “Kız Kulesi” metnini dikkatlice okumamız gerekirdi. Metin bir hikaye mi anlatıyor, bilgi mi veriyor, yoksa bir şiir mi? Metnin konusunu, ana fikrini ve yazarın bize ne anlatmak istediğini anlamaya çalışırdık.
Adım 2: Duygusal Tepki ve Düşünceler
- Metni okuduktan sonra içimizde oluşan duygulara bakardık. Metin bizi etkiledi mi, düşündürdü mü, bilgilendirdi mi, yoksa sıkıcı mı geldi? Bu, metni beğenip beğenmediğimize karar vermemizi sağlayan ilk adımdır.
Adım 3: Beğeni veya Beğenmeme Sebepleri
- Eğer metni beğendiysek, şunlara dikkat ederdik:
- Metnin dili akıcı ve anlaşılır mıydı?
- Konu ilginç miydi, merak uyandırdı mı?
- Yazarın anlatım tarzı hoşumuza gitti mi?
- Metin bize yeni bir şeyler öğretti mi, farklı bir bakış açısı kazandırdı mı?
- Metindeki karakterler veya olaylar gerçekçi miydi?
Bu gibi sebeplerle beğenimizi açıklardık.
- Eğer metni beğenmediysek, şunlara dikkat ederdik:
- Metnin dili ağır mıydı, anlaşılması zor muydu?
- Konu sıkıcı mı geldi, ilgimizi çekmedi mi?
- Anlatım karışık mıydı, olaylar birbirine mi girmişti?
- Metin bize bir şey katmadı mı, beklentimizi karşılamadı mı?
- Metindeki bilgiler eksik miydi veya yanlış mıydı?
Bu gibi nedenlerle beğenmeme durumumuzu açıklardık.
Çözüm:
Verilen görsellerde “Kız Kulesi” metni bulunmadığı için, bu soruyu metni okuyarak cevaplandırmamız mümkün değildir. Eğer metin olsaydı, yukarıdaki adımları izleyerek kişisel görüşlerimizi ve bu görüşlerimizin nedenlerini yazardık. Örneğin, Kız Kulesi’nin tarihi ve efsaneleri hakkında bilgi veren bir metin olsaydı ve bu bilgileri çok ilgi çekici bulsaydım şöyle yazabilirdim:
Beğendim.
Çünkü Kız Kulesi’nin hem tarihi hem de etrafındaki efsaneler çok ilgimi çekti. Metin, kulenin geçmişten günümüze nasıl bir sembol olduğunu çok güzel bir dille anlatmış. Özellikle yılan efsanesi gibi hikayelerin anlatılması, kulenin gizemli havasını daha da artırmış ve beni çok etkiledi.
Veya eğer metin, Kız Kulesi’nin sadece kuru bilgilerini veren, duygudan uzak bir anlatıma sahip olsaydı, şöyle yazabilirdim:
Beğenmedim.
Çünkü metin Kız Kulesi gibi önemli bir yapının ruhunu yansıtmaktan uzaktı. Sadece tarihsel bilgileri sıralamakla yetinmiş, kulenin efsanelerine veya insanlarda uyandırdığı hislere hiç değinmemiş. Bu yüzden sıkıcı ve kuru bir anlatım buldum.
Gördüğünüz gibi, metni okumadan kesin bir cevap veremeyiz ama nasıl cevaplayacağımızı bilebiliriz.
***
Şimdi gelelim 6. etkinliğe. Bu etkinlikte bize bir paragraf verilmiş ve iki görevimiz var: önce paragraftaki yabancı kelimelerin altını çizmek (yani onları belirlemek), sonra da bu kelimelerin yerine Türkçelerini kullanarak paragrafı yeniden yazmak.
6. ETKİNLİK
a) Aşağıdaki paragrafı okuyunuz ve paragrafta geçen yabancı sözcüklerin altını çiziniz.
Öncelikle paragrafı dikkatlice okuyalım ve yabancı kökenli olduğunu düşündüğümüz kelimeleri belirleyelim. Bu kelimeler genellikle dilimize başka dillerden girmiş, Türkçede karşılığı olduğu halde sıkça kullanılan kelimelerdir. Şimdi paragrafı okurken yabancı sözcüklerin altını çizelim (HTML formatında altını çizmek için etiketini kullanacağım):
Paragraf: “Uzun süredir iş ilanlarına bakıyordum. Yürürken bir rezidansın kapısında “Full time çalışacak eleman aranıyor.” yazısını gördüm. İçeri girip patronla görüştüm. Benden CV istedi. Galiba işe kabul edilecekmişim. Ertesi gün beni aradılar. Çok sevindim, hemen hazırlanıp oraya gittim. Computer’danprinter’a kadar her şey elimizin altındaydı. Patron “Bazen çalışmalarınızı home office şeklinde yapabilirsiniz.” dedi. Yeni trend buymuş.”
Adım 1: Yabancı Sözcükleri Belirleme
Paragrafta altını çizdiğimiz (yani belirlediğimiz) yabancı sözcükler şunlar:
- rezidans
- full time
- patron
- CV
- computer
- printer
- home office
- trend
b) Parçada geçen yabancı sözcüklerin yerine Türkçelerini kullanarak paragrafı yeniden yazınız.
Şimdi belirlediğimiz yabancı kelimelerin Türkçe karşılıklarını bulalım ve paragrafı bu yeni kelimelerle tekrar yazalım. Bu, dilimizi daha doğru ve zengin kullanmamız için çok önemli bir etkinlik!
Adım 1: Yabancı Sözcüklerin Türkçe Karşılıklarını Bulma
- rezidans: lüks konut, konak
- full time: tam zamanlı
- patron: işveren, sahip
- CV: öz geçmiş
- computer: bilgisayar
- printer: yazıcı
- home office: evden çalışma, ev ofisi
- trend: eğilim, akım, moda
Adım 2: Paragrafı Yeniden Yazma
Şimdi bu Türkçe karşılıkları kullanarak paragrafı yeniden yazalım:
Uzun süredir iş ilanlarına bakıyordum. Yürürken bir lüks konutun kapısında “Tam zamanlı çalışacak eleman aranıyor.” yazısını gördüm. İçeri girip işverenle görüştüm. Benden öz geçmiş istedi. Galiba işe kabul edilecekmişim. Ertesi gün beni aradılar. Çok sevindim, hemen hazırlanıp oraya gittim. Bilgisayardanyazıcıya kadar her şey elimizin altındaydı. İşveren “Bazen çalışmalarınızı evden çalışma şeklinde yapabilirsiniz.” dedi. Yeni eğilim buymuş.
Gördünüz mü çocuklar, dilimiz ne kadar zengin! Yabancı kelimeler yerine kendi güzel Türkçemizi kullanarak hem daha anlaşılır hem de daha akıcı metinler yazabiliriz. Bu tür alıştırmalarla dil bilincimizi geliştirmemiz çok önemli. Başka bir etkinlikte görüşmek üzere!