Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle Vatandaşlık dersi kitabımızdaki etkinlikleri adım adım çözeceğiz. Hazır mısınız? Başlayalım o zaman!
4. ETKİNLİK
Şiirde geçen söz sanatlarını bulunuz. Söz sanatlarının yer aldığı dizeleri yazınız.
Sevgili öğrencilerim, bu etkinlikte bizden bir şiirde geçen söz sanatlarını bulmamız isteniyor. Ancak, görselde bize herhangi bir şiir metni verilmemiş. Bu yüzden, şiir metni olmadan bu etkinliği yapmamız maalesef mümkün değil. Eğer şiir metni olsaydı, ben de size benzetme, kişileştirme, abartma gibi söz sanatlarını ve onların geçtiği dizeleri tek tek açıklayarak gösterirdim.
Şiir metni bulunmadığı için bu soruyu çözemiyoruz.
5. ETKİNLİK
a) “Millî Eğitim Bakanlığı Demokrasi Eğitimi ve Okul Meclisleri Yönergesi”nin amacını okuyunuz.
Bu yönetmelikle “Cumhuriyetimizin demokrasisi ile güçlendirilmesi; öğrencilerimizde yerleşik bir demokrasi kültürünün oluşturulması; kendi kültürünü özümsemiş, millî ve manevi değerlere bağlı, evrensel değerleri benimseyen nesillerin yetiştirilmesi; öğrencilere seçme, seçilme ve oy kullanma kültürünün kazandırılması; katılımcı olma, iletişim kurabilme, demokratik liderliği benimseyebilme ve kamuoyu oluşturabilme becerilerinin kazandırılması” amaçlanmaktadır.
Açıklama: Gördüğünüz gibi, bu yönergenin amacı çok açık ve net bir şekilde belirtilmiş. Kısacası, sizlerin hem kendi kültürünüze bağlı, hem evrensel değerleri benimsemiş, hem de demokratik bir vatandaş olarak yetişmenizi sağlamak. Seçme, seçilme gibi haklarınızı kullanmayı öğrenmeniz ve okulda da bu kültürü yaşamanız hedefleniyor. Böylece gelecekte daha bilinçli ve katılımcı bireyler olacaksınız.
b) Okul Meclisi başkanlığına aday olduğunuzu düşünerek arkadaşlarınıza, sizi seçmeleri için ikna edici bir konuşma yapınız.
Çözüm:
Merhaba sevgili arkadaşlarım, değerli öğretmenlerim!
Bugün karşınıza, sizleri temsil etmek, okulumuzu daha güzel bir yer haline getirmek için büyük bir heyecanla çıktım. Ben, Okul Meclisi Başkanlığına adayım!
Biliyorum ki her birinizin okulumuzla ilgili hayalleri, beklentileri ve belki de küçük şikayetleri var. Ben de sizlerden biriyim ve sizlerin sesini en iyi şekilde duyurmak istiyorum. Eğer beni seçerseniz, şunları yapmayı hedefliyorum:
- Öncelikle, sizden gelen her türlü fikri, öneriyi ve sorunu dinleyeceğim. Okulda bir “Dilek ve Öneri Kutusu” oluşturarak, aklınıza gelen her şeyi bana kolayca ulaştırmanızı sağlayacağım.
- Öğretmenlerimiz ve okul idaremizle sürekli iletişim halinde olarak, sizin taleplerinizi en doğru şekilde onlara ileteceğim.
- Okulumuzdaki sosyal ve kültürel etkinlikleri artırmak için çalışacağım. Belki yeni kulüpler kurarız, belki daha eğlenceli turnuvalar düzenleriz, belki de hep birlikte bir gezi planlarız!
- Okulumuzun daha temiz, daha düzenli ve daha yaşanılır bir ortam olması için elimden geleni yapacağım.
Unutmayın, ben sadece bir başkan adayı değil, aynı zamanda sizin bir arkadaşınızım. Sizlerin desteğiyle, okulumuz için harika işler başarabileceğimize inanıyorum. Gelin, birlikte okulumuzu daha iyiye taşıyalım!
Oylarınızla bana destek olursanız, sizleri asla mahcup etmeyeceğime söz veriyorum. Teşekkür ederim!
Açıklama: Bu konuşmayı hazırlarken, bir okul meclisi başkanının öğrencilerin sorunlarını dinlemesi, çözüm üretmesi ve okul yönetimiyle işbirliği yapması gerektiğini düşündüm. Konuşmanın hem samimi hem de ikna edici olması önemli. Siz de kendi konuşmanızı hazırlarken, okulunuzdaki eksiklikleri ve sizin neler yapabileceğinizi düşünerek daha özel bir metin oluşturabilirsiniz.
6. ETKİNLİK
Aşağıdaki metinde geçen anlatım bozukluklarını bulunuz. Anlatım bozukluklarını düzelterek cümlelerin doğrusunu defterinize yazınız.
“Proje ortağım Ali ile çalışmak çok zordur. Bugünkü düzeltmeyi ben, yarınki düzeltmeyi o yapacak diye anlaşmıştık. Verdiği sözü tutmadı. Aynı zamanda son günlerde işe gelmiyor, çok ihmal ediyordu. Yarına kadar bu projeyi bitirip patrona sunulacak. Patronumuz birçok projelere baktı bugüne kadar sıra bize geldi. O her zaman “Emeksiz yemek olmaz.” demiş ve en çok emek verilen projeyi seçmek için çok detaylı inceliyor.”
Çözüm:
Sevgili öğrencilerim, anlatım bozuklukları, cümlelerimizi kurarken yaptığımız hatalardır ve bu hatalar bazen cümlenin anlamını bozabilir ya da anlamı belirsiz hale getirebilir. Şimdi metni adım adım inceleyelim ve hataları düzeltelim:
Adım 1: İlk cümleyi inceleyelim.
Orijinal cümle: “Proje ortağım Ali ile çalışmak çok zordur.”
Açıklama: Bu cümlede herhangi bir anlatım bozukluğu bulunmuyor. Gayet açık ve anlaşılır bir cümle.
Doğrusu: Proje ortağım Ali ile çalışmak çok zordur.
Adım 2: İkinci cümleyi inceleyelim.
Orijinal cümle: “Bugünkü düzeltmeyi ben, yarınki düzeltmeyi o yapacak diye anlaşmıştık.”
Açıklama: Bu cümlede de bir anlatım bozukluğu yok. Anlam karmaşası yaratmıyor ve dil bilgisi kurallarına uygun.
Doğrusu: Bugünkü düzeltmeyi ben, yarınki düzeltmeyi o yapacak diye anlaşmıştık.
Adım 3: Üçüncü cümleyi inceleyelim.
Orijinal cümle: “Verdiği sözü tutmadı.”
Açıklama: Bu cümle de doğru ve net bir ifade.
Doğrusu: Verdiği sözü tutmadı.
Adım 4: Dördüncü cümleyi inceleyelim.
Orijinal cümle: “Aynı zamanda son günlerde işe gelmiyor, çok ihmal ediyordu.”
Hata: Burada bir zaman uyumsuzluğu var. “İşe gelmiyor” ifadesi şimdiki zamanı, “ihmal ediyordu” ifadesi ise geçmiş zamanı anlatıyor. Bir cümlenin içinde zamanların birbiriyle uyumlu olması gerekir. Eğer Ali’nin şu anki durumundan bahsediyorsak, iki eylemin de aynı zamanda olması lazım.
Düzeltme: İki eylemi de şimdiki zamana göre düzeltmeliyiz.
Doğrusu: Aynı zamanda son günlerde işe gelmiyor, çok ihmal ediyor.
Adım 5: Beşinci cümleyi inceleyelim.
Orijinal cümle: “Yarına kadar bu projeyi bitirip patrona sunulacak.”
Hata: Bu cümlede özne eksikliği ve çatı uyumsuzluğu var. “Bitirip” fiilimsisi etken (kim bitirecek? biz/o), “sunulacak” fiili ise edilgen (kim tarafından sunulacak? biz/o). Fiilimsi ile yüklem arasında çatı uyumu olması gerekir. Ayrıca, kimin sunacağı belli değil.
Düzeltme: Cümleyi etken yaparak ve gizli özne “biz”i kastederek düzeltmeliyiz.
Doğrusu: Yarına kadar bu projeyi bitirip patrona sunacağız.
Adım 6: Altıncı cümleyi inceleyelim.
Orijinal cümle: “Patronumuz birçok projelere baktı bugüne kadar sıra bize geldi.”
Hata: Burada gereksiz çoğul eki kullanımı var. “Birçok” kelimesi zaten çoğul anlamı taşır. Bu yüzden “projeler” kelimesindeki “-ler” ekine gerek yoktur. “Birçok” kelimesinden sonra gelen isim tekil olmalıdır.
Düzeltme: “-ler” ekini kaldırarak cümleyi düzeltmeliyiz. Ayrıca “bugüne kadar” ifadesinin yerini de daha uygun hale getirebiliriz.
Doğrusu: Patronumuz bugüne kadar birçok projeye baktı, sıra bize geldi.
Adım 7: Yedinci cümleyi inceleyelim.
Orijinal cümle: “O her zaman “Emeksiz yemek olmaz.” demiş ve en çok emek verilen projeyi seçmek için çok detaylı inceliyor.”
Hata: Bu cümlede de zaman uyumsuzluğu var. “Demek” fiili geçmiş zaman kipiyle (“demiş”) çekimlenmiş, “incelemek” fiili ise şimdiki zaman kipiyle (“inceliyor”) çekimlenmiş. Patronun her zaman söylediği bir söz olduğu için “demiş” yerine geniş zaman kipi olan “der” kullanılmalıdır.
Düzeltme: “Demek” fiilini geniş zaman kipiyle değiştirerek cümleyi düzeltmeliyiz.
Doğrusu: O her zaman “Emeksiz yemek olmaz.” der ve en çok emek verilen projeyi seçmek için çok detaylı inceliyor.
Umarım bu açıklamalar anlatım bozukluklarını daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Unutmayın, doğru ve güzel Türkçe kullanmak için bu tür hatalara dikkat etmemiz çok önemli!