8. Sınıf İnkılap Tarihi Ders Kitabı Cevapları Ders Destek Yayınları Sayfa 87

Merhaba sevgili öğrencilerim,

Bugün sizinle İnkılap Tarihi dersimizin önemli konularını içeren bu üç soruyu birlikte çözeceğiz. Soruları dikkatlice okuyup adım adım ilerleyerek doğru cevaplara ulaşacağız. Hazırsanız, başlayalım!

18. Soru:

• Osmanlı Devleti’nin Kafkasları ele geçirerek Orta Asya Türkleri ile birleşmek ve Rusya’yı savaş dışı bırakmak istemesi sebebiyle açıldı.
• Osmanlı Devleti ve Almanya’nın İngilizlerin sömürgeleriyle bağlantılarını kesmek istemesi sebebiyle açıldı.
• Birinci Dünya Savaşı sırasında zor durumda kalan Rusya’ya Boğazlar yoluyla askerî ve ekonomik yardımda bulunmak amacıyla İngiltere ve Fransa tarafından açıldı.

Yukarıda açılma sebepleri verilen cepheler yandaki haritaya yerleştirildiğinde hangisi dışta kalır?

A) Çanakkale Cephesi
B) Galiçya Cephesi
C) Kafkas Cephesi
D) Kanal Cephesi

Çözüm:

Sevgili gençler, bu soruyu çözmek için bize verilen bilgileri haritadaki yerlerle eşleştirmemiz gerekiyor. Haydi adım adım gidelim:

• Adım 1: İlk maddeye bakalım: “Osmanlı Devleti’nin Kafkasları ele geçirerek Orta Asya Türkleri ile birleşmek ve Rusya’yı savaş dışı bırakmak istemesi…” Bu hedefler bize doğrudan Kafkas Cephesi‘ni anlatıyor. Haritada doğudaki, Hazar Denizi’ne yakın olan ‘X’ işareti bu cepheyi gösterir.
• Adım 2: İkinci maddeyi inceleyelim: “Osmanlı Devleti ve Almanya’nın İngilizlerin sömürgeleriyle bağlantılarını kesmek istemesi…” İngiltere’nin en önemli sömürge yolu Süveyş Kanalı’ndan geçiyordu. Bu hedef, Mısır’daki Kanal Cephesi‘nin açılma sebebidir. Haritada güneydeki, Kızıldeniz’in ucundaki ‘X’ işareti bu cepheyi gösteriyor.
• Adım 3: Üçüncü maddeye odaklanalım: “Zor durumda kalan Rusya’ya Boğazlar yoluyla yardımda bulunmak amacıyla İngiltere ve Fransa tarafından açıldı.” İtilaf Devletleri’nin Boğazlar üzerinden Rusya’ya yardım götürme amacı, Çanakkale Cephesi‘nin açılmasına neden olmuştur. Haritada batıdaki, İstanbul Boğazı yakınlarındaki ‘X’ işareti de bu cepheyi temsil ediyor.
• Adım 4: Gördüğünüz gibi, soruda verilen üç bilgi ve haritadaki üç işaret; Kafkas, Kanal ve Çanakkale cephelerini bize veriyor. Şıklara baktığımızda bu üç cephenin de olduğunu görüyoruz. Ancak bir şık var ki, ne bilgisi verilmiş ne de haritada yeri var.
• Adım 5: Galiçya Cephesi, Osmanlı Devleti’nin kendi toprakları dışında, müttefiklerine (Avusturya-Macaristan’a) yardım etmek için savaştığı bir cepheydi. Soruda bu cepheden hiç bahsedilmiyor.

Sonuç olarak, bilgileri ve haritayı eşleştirdiğimizde dışarıda kalan cephe Galiçya Cephesi’dir.
Doğru Cevap: B) Galiçya Cephesi

19. Soru:

HIYANET-İ VATANİYE KANUNU

Madde 1: Ülkeyi, yabancı devlet güçlerinden kurtarmak ve saldırıları önlemek amacına yönelik kurulan Büyük Millet Meclisine karşı uygulamalarıyla veya yazdıkları yazılarla muhalefet ve bozgunculuk edenler vatan haini sayılırlar.

Madde 2: Olağanüstü ve aceleyi gerektiren durumlarda zanlının yakalandığı yerdeki ceza mahkemesi de yargılama yapmaya ve karar vermeye yetkilidir.

Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nun verilen maddelerinden hareketle Büyük Millet Meclisinin;

I. yargı sistemini hızlandırma,
II. otoritesini arttırma,
III. işgallerin haksız olduğunu tüm dünyaya duyurma

durumlarından hangilerini amaçladığı söylenebilir?

A) Yalnız I. B) Yalnız II. C) I ve II. D) I, II ve III.

Çözüm:

Arkadaşlar, bu soruda Büyük Millet Meclisi’nin çıkardığı Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nun amaçlarını bulmamız isteniyor. Maddeleri dikkatlice yorumlayalım:

• Adım 1: Önce II. öncülü (otoritesini arttırma) ele alalım. 1. madde ne diyor? “Büyük Millet Meclisine karşı… muhalefet ve bozgunculuk edenler vatan haini sayılır.” Bu madde, TBMM’nin Anadolu’daki tek ve en üstün güç olduğunu, ona karşı gelenlerin en ağır şekilde cezalandırılacağını ilan ediyor. Bu da TBMM’nin gücünü, yani otoritesini artırmayı amaçladığını net bir şekilde gösterir. Dolayısıyla II. öncül doğrudur.
• Adım 2: Şimdi de I. öncüle (yargı sistemini hızlandırma) bakalım. 2. maddede “Olağanüstü ve aceleyi gerektiren durumlarda zanlının yakalandığı yerdeki ceza mahkemesi… yargılama yapmaya… yetkilidir” deniyor. “Aceleyi gerektiren durumlar” ifadesi, isyanların ve ihanetlerin bir an önce bastırılması için yargılamanın hızlı yapılması gerektiğini vurguluyor. Bu da yargı sistemini hızlandırma amacını taşıdığını gösterir. Yani I. öncül de doğrudur.
• Adım 3: Son olarak III. öncüle (işgallerin haksız olduğunu tüm dünyaya duyurma) bakalım. Kanunun maddeleri, ülke içindeki isyancılara ve hainlere yönelik bir düzenlemedir. Amacı iç güvenliği sağlamak ve Meclis’in otoritesini pekiştirmektir. Bu kanunun dış dünyaya, yani diğer ülkelere yönelik bir mesaj verme, işgalleri protesto etme gibi bir amacı yoktur. Bu tür amaçlar daha çok diplomatik yollarla veya kongre kararlarıyla yapılır. Dolayısıyla III. öncül yanlıştır.

Bu durumda, kanunun amaçları I ve II. öncüllerde doğru bir şekilde verilmiştir.
Doğru Cevap: C) I ve II

20. Soru:

20. Nesrin Öğretmen, Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti’nin durumu hakkında bilgi verirken 18 Mart kahramanı Albay Cevat Çobanlı, Çöl Kaplanı Fahrettin Paşa, Kut’ül-Amâre kahramanı Halil Paşa gibi isimlere değinmiştir.

Buna göre Nesrin Öğretmen’in aşağıdaki cephelerden hangisi ile ilgili bilgi verdiği söylenemez?

A) Irak Cephesi
B) Çanakkale Cephesi
C) Hicaz-Yemen Cepheleri
D) Kanal Cephesi

Çözüm:

Evet gençler, bu sorumuz tam bir bilgi ve eşleştirme sorusu. Verilen kahramanların hangi cephelerde savaştığını bilirsek cevabı kolayca buluruz.

• Adım 1: İlk isim “18 Mart kahramanı Albay Cevat Çobanlı”. “18 Mart” tarihi bizim için çok önemli bir ipucu. 18 Mart 1915, Çanakkale Deniz Zaferi’nin kazanıldığı tarihtir. Cevat Paşa da bu zaferin en önemli komutanlarındandır. Demek ki Nesrin Öğretmen, Çanakkale Cephesi‘nden (B şıkkı) bahsetmiş.
• Adım 2: İkinci isim “Çöl Kaplanı Fahrettin Paşa”. Fahrettin Paşa, Medine’yi kutsal emanetlerle birlikte İngilizlere ve isyancı Araplara karşı kahramanca savunan komutanımızdır. Bu yüzden kendisine “Çöl Kaplanı” lakabı verilmiştir. Medine savunması, Hicaz-Yemen Cephesi‘nde (C şıkkı) yaşanmıştır. Demek ki bu cepheden de bahsedilmiş.
• Adım 3: Üçüncü isim “Kut’ül-Amâre kahramanı Halil Paşa”. Kut’ül-Amâre, Türk ordusunun İngilizlere karşı çok büyük bir zafer kazandığı yerdir. Bu zafer, Irak Cephesi‘nde (A şıkkı) elde edilmiştir ve Halil (Kut) Paşa bu zaferin komutanıdır. Dolayısıyla bu cepheden de söz edilmiş.
• Adım 4: Gördüğünüz gibi, Nesrin Öğretmen’in bahsettiği kahramanlar aracılığıyla Çanakkale, Hicaz-Yemen ve Irak cepheleri hakkında bilgi verilmiş oluyor. Şıklara baktığımızda, hakkında bilgi verilmeyen tek cephe Kanal Cephesi‘dir.

Sonuç olarak, Nesrin Öğretmen’in verdiği örnekler arasında Kanal Cephesi’ne ait bir bilgi bulunmamaktadır.
Doğru Cevap: D) Kanal Cephesi

Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Hepinize derslerinizde başarılar dilerim!