8. Sınıf İnkılap Tarihi Ders Kitabı Cevapları Ders Destek Yayınları Sayfa 102
Merhaba sevgili öğrencim,
Bana gönderdiğin bu çok önemli ders sayfası, Kurtuluş Savaşı’mızın en zorlu anlarından birini, Kütahya-Eskişehir Muharebeleri’ni anlatıyor. Gel şimdi bu konuyu birlikte, sanki sınıftaymışız gibi adım adım inceleyelim ve aklımızdaki soruları cevaplayalım.
Soru 1: Kütahya-Eskişehir Muharebeleri neden çıktı? Savaşın sebepleri nelerdi?
Bu soruyu cevaplamak için savaştan hemen öncesini hatırlamamız gerekiyor. Hadi adım adım gidelim.
Adım 1: Unutma, biz bu savaştan önce I. ve II. İnönü Muharebeleri’ni kazanmıştık. Bu zaferler hem bizim moralimizi çok yükseltmiş hem de İtilaf Devletleri arasında “Türkler pes etmiyor” düşüncesini yaymıştı. İtalya ve Fransa gibi ülkeler yavaş yavaş Anadolu’dan çekilmeyi bile düşünmeye başlamışlardı.
Adım 2: İşte bu durum, Yunanistan’ı ve onlara en büyük desteği veren İngiltere’yi çok endişelendirdi. İnönü’deki yenilgilerinin acısını çıkarmak ve Türk direnişini kesin olarak kırmak için çok büyük ve son bir saldırı planladılar. Hatta Yunan Kralı Konstantin bizzat Anadolu’ya gelerek ordusunun başına geçti.
Adım 3: Peki amaçları neydi? Metinde de yazdığı gibi iki temel hedefleri vardı:
- Yunanlar, Türk ordusunun saldırı gücünü tamamen kırarak bizi savunmasız bırakmak istiyorlardı.
- Nihai hedefleri ise ordumuzu yok edip Ankara’ya ulaşmak, Büyük Millet Meclisi’ni dağıtmak ve bize zorla Sevr Antlaşması’nı kabul ettirmekti.
Kısacası, bu savaş Yunanlıların “her şey ya da hiç” diyerek başlattıkları büyük bir saldırıydı.
Soru 2: Savaş nasıl ilerledi ve en önemlisi, ordumuz neden geri çekilmek zorunda kaldı? Bu bir yenilgi miydi?
Evet, bu sorunun cevabı çok kritik. Bazen geri çekilmek, daha büyük bir zafer için atılmış en akıllıca adımdır. Gel bakalım neden böyle olmuş.
Adım 1: Savaş 10 Temmuz 1921’de başladı. Yunan ordusu, hem asker sayısı hem de silah ve teçhizat bakımından bizim ordumuzdan çok daha güçlüydü. Çok geniş bir alanda (Afyon, Kütahya, Eskişehir) aynı anda saldırdılar.
Adım 2: Ordumuz henüz yeni kurulmuş ve yorgundu. Bu ezici güç karşısında kahramanca savaşsa da tutunmakta zorlandı ve ağır kayıplar vermeye başladı.
Adım 3: İşte tam bu noktada Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, tarihî ve çok zekice bir karar verdi. Eğer orada inatla savaşmaya devam etseydik, ordumuz tamamen yok olabilirdi. Ordusuz bir milletin ise vatanını savunması imkânsızdır. Bu yüzden, daha fazla kayıp vermemek ve orduyu yeniden toparlayıp daha elverişli bir yerde savunma yapmak için ordunun Sakarya Nehri’nin doğusuna çekilmesi emrini verdi.
Sonuç: Evet, Kütahya-Eskişehir Muharebeleri askeri olarak bir yenilgiydi ve Kurtuluş Savaşı boyunca düzenli ordumuzun aldığı tek büyük yenilgidir. Ancak bu geri çekilme, ordumuzu tamamen yok olmaktan kurtaran stratejik bir karardı. Tıpkı bir boksörün, daha güçlü bir yumruk vurmak için bir adım geri çekilmesi gibi.
Soru 3: Bu yenilginin sonuçları ne oldu? Hem iç hem de dış politikada bizi nasıl etkiledi?
Bir savaşın sonuçları sadece cephede belli olmaz, ülkenin içinde ve diğer ülkelerle ilişkilerinde de büyük etkileri olur. Bakalım bu yenilgi bizi nasıl etkilemiş.
Adım 1: Ülke içinde büyük bir moral bozukluğu yaşandı. Halk ve hatta Meclis’teki bazı milletvekilleri arasında “Acaba savaşı kaybediyor muyuz?” şeklinde bir umutsuzluk ve endişe havası yayıldı. Meclis’in Kayseri’ye taşınması bile gündeme geldi.
Adım 2: Dış politikada da işler kötüye gitti. Bizimle anlaşma yapmak için zemin arayan Fransızlar, bu yenilgiyi görünce görüşmeleri durdurdular ve beklemeye geçtiler.
Adım 3: Anadolu’dan askerlerini çekmeye başlayan İtalyanlar da bu gelişme üzerine çekilme işlemini durdurdular. Yani, kazandığımız zaferlerle elde ettiğimiz diplomatik avantajları geçici bir süreliğine kaybettik.
Soru 4: Harita (Kroki 3.3) bize savaşın gidişatı hakkında ne anlatıyor?
Haritalar, savaşları anlamak için en iyi rehberimizdir. Gel şimdi haritayı okuyalım.
Adım 1: Haritanın sağ üst köşesindeki açıklamaya (lejant) bakalım. Mavi çizgiler ve oklar Yunan kuvvetlerini, kırmızı çizgi ise bizim kuvvetlerimizi gösteriyor.
Adım 2: Mavi okların batıdan doğuya doğru, Bursa ve Uşak üzerinden gelerek Kütahya, Afyon ve Eskişehir’i nasıl ele geçirdiğini görebilirsin. Bu, Yunan ordusunun ilerleyişini gösteriyor.
Adım 3: Kırmızı çizgiye dikkat et. Bu çizgi, Türk ordusunun Yunan saldırısı karşısında adım adım geri çekilerek Sakarya Nehri’nin doğusuna, yani Ankara’ya daha yakın bir savunma hattına yerleştiğini gösteriyor. Bu hat, Polatlı’ya kadar uzanıyor.
Adım 4: Harita, Mustafa Kemal Paşa’nın “stratejik geri çekilme” emrinin coğrafi olarak ne anlama geldiğini bize çok net bir şekilde gösteriyor. Amaç, orduyu nehir gibi doğal bir engelin arkasına çekerek zaman kazanmak ve başkent Ankara’yı korumaktı.
Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Unutma, Kütahya-Eskişehir yenilgisi ne kadar büyük bir üzüntü yarattıysa da, hemen ardından gelen Sakarya Meydan Muharebesi zaferinin de o kadar büyük bir coşku ve umut getirmesini sağlamıştır. Bazen en büyük zaferler, en zorlu yenilgilerden sonra gelir. Başarılar dilerim!