8. Sınıf İnkılap Tarihi Ders Kitabı Cevapları Ders Destek Yayınları Sayfa 46
Merhaba sevgili öğrencilerim!
Bugün birlikte ders kitabımızdaki bu önemli sayfayı inceleyeceğiz. Gördüğünüz gibi, konumuz Birinci Dünya Savaşı ve Osmanlı Devleti. Bu sayfada hem önemli bir soru var hem de Osmanlı Devleti’nin savaştığı cepheleri gösteren harika bir şema ve harita bulunuyor. Haydi, bu bilgileri bir öğretmeniniz olarak size adım adım, kolayca anlayacağınız bir dille açıklayayım.
Soru 1: Birinci Dünya Savaşı’nda Mustafa Kemal’in savaştığı cepheler ve bu cephelerde elde ettiği başarılar hakkında bildiklerinizi açıklayınız.
Bu soru, geleceğimizin lideri, Kurtuluş Savaşımızın Başkomutanı Mustafa Kemal Atatürk’ün Birinci Dünya Savaşı’ndaki rolünü anlamamız için çok önemli. Gelin, onun savaştığı cepheleri ve başarılarını sırasıyla inceleyelim. Bunu aklınızda kolayca tutabilmeniz için size bir şifre vereyim: ÇKS (Çanakkale, Kafkas, Suriye-Filistin).
-
Adım 1: Çanakkale Cephesi
Mustafa Kemal, bu savaşta ilk olarak Çanakkale Cephesi‘nde görev aldı. Burada 19. Tümen Komutanı olarak bulunuyordu. İtilaf Devletleri’nin Gelibolu Yarımadası’na asker çıkardığı sırada, düşmanın ilerleyişini öngörerek tarihi bir emir verdi: “Ben size taarruzu emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum!”. Bu emriyle Arıburnu, Conkbayırı ve Anafartalar‘da büyük başarılar kazandı. Onun bu dehası ve cesareti sayesinde Çanakkale’nin geçilemeyeceği anlaşıldı. Bu zafer, Mustafa Kemal’in tüm yurtta ve dünyada tanınan bir komutan olmasını sağladı. Kısacası, o artık bir “Anafartalar Kahramanı” idi.
-
Adım 2: Kafkas Cephesi
Çanakkale’deki büyük başarısından sonra Mustafa Kemal, Doğu’ya, yani Kafkas Cephesi‘ne gönderildi. Buradaki görevi, Rusların eline geçmiş olan önemli şehirlerimizi geri almaktı. Komutası altındaki birliklerle başarılı taarruzlar düzenleyerek Muş ve Bitlis‘i Rus işgalinden kurtardı. Bu başarısı onun askeri yeteneğini bir kez daha kanıtlamış oldu.
-
Adım 3: Suriye-Filistin Cephesi
Savaşın sonlarına doğru Mustafa Kemal’in son görevi güneydeki Suriye-Filistin Cephesi oldu. Burada Yıldırım Orduları Grubu Komutanı olarak görev yaptı. İngilizlerin ilerleyişi karşısında dağılmak üzere olan ordumuzu Halep’in kuzeyinde durdurmayı başardı. Burada kurduğu savunma hattı sayesinde düşmanın Anadolu’ya girmesini engelledi. Bu savunma hattı, daha sonra kurulacak olan yeni Türk devletinin güney sınırlarının (Misak-ı Milli) çizilmesinde de bir temel oluşturacaktı.
Görsel Analizi: Osmanlı Devleti’nin Savaştığı Cepheler Şeması
Şimdi de görseldeki şemayı ve haritayı inceleyerek Osmanlı Devleti’nin savaştığı cepheleri ve bunların özelliklerini anlayalım. Şemada cepheler üç ana gruba ayrılmış. Bu ayrım, cephelerin açılış nedenine göre yapılmıştır.
Unutmayın çocuklar, bir savaşı anlamanın en iyi yolu, nerede ve neden savaşıldığını bilmektir.
Adım 1: Taarruz Cepheleri
Taarruz, “saldırı” demektir. Yani bunlar, bizim düşmana saldırmak için açtığımız cephelerdir. Şemada iki tane olduğunu görüyoruz:
- Kafkasya Cephesi: Ruslara karşı açtık. Amacımız, daha önce kaybettiğimiz Kars, Ardahan ve Batum’u geri almak ve Orta Asya Türkleri ile birleşmekti (Turan ideali).
- Kanal Cephesi: İngilizlere karşı açtık. Amacımız, Mısır’ı geri almak ve İngiltere’nin sömürgesi olan Hindistan’a giden en kısa yolu, yani Süveyş Kanalı’nı ele geçirmekti.
Ne yazık ki, bu iki taarruz cephesinde de istediğimiz başarıyı elde edemedik.
Adım 2: Savunma Cepheleri
Savunma, adından da anlaşılacağı gibi, düşman saldırılarına karşı kendi topraklarımızı korumak için savaştığımız cephelerdir. Bunlar en kanlı ve en çetin mücadelelerin yaşandığı yerlerdir.
- Çanakkale Cephesi: İtilaf Devletleri’nin saldırısına karşı başkentimiz İstanbul’u ve Boğazları savunduk. Bu cephe, zaferle sonuçlanan tek cephemizdir.
- Irak Cephesi: İngilizlere karşı, bölgedeki petrol kaynaklarını korumak için savaştık.
- Hicaz-Yemen Cephesi: İngilizlerin desteklediği Araplara karşı kutsal topraklarımız olan Mekke ve Medine’yi savunduk.
- Suriye ve Filistin Cephesi: Yine İngilizlere karşı, Kanal Cephesi’nin devamı niteliğinde olan ve Anadolu’yu korumaya çalıştığımız bir savunma cephesidir.
Adım 3: Müttefiklere Yardım Etmek Amacıyla Açılan Cepheler
Bu cepheler çok ilginçtir, çünkü bunlar kendi topraklarımızın dışında savaştığımız yerlerdir. Müttefikimiz olan Almanya ve Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’na yardım etmek için asker gönderdik.
- Makedonya Cephesi
- Galiçya Cephesi
- Romanya Cephesi
Bu cephelerdeki amacımız, müttefiklerimizin yükünü hafifletmek ve savaşı birlikte kazanmaktı.
Gördüğünüz gibi, Osmanlı Devleti çok geniş bir coğrafyada, farklı amaçlarla birçok cephede savaşmak zorunda kalmış. Bu şemayı ve haritayı aklınızda tutmak, konuyu daha iyi anlamanıza çok yardımcı olacaktır. Aklınıza takılan bir şey olursa sormaktan çekinmeyin!