8. Sınıf İnkılap Tarihi Ders Kitabı Cevapları Ders Destek Yayınları Sayfa 54
Merhaba sevgili öğrencim,
Harika bir soruyla karşı karşıyayız! Kitabımızdaki bu bölüm, Milli Mücadele’nin neden başladığını anlamamız için çok önemli. Hadi gel, bu sayfadaki metni ve soruyu birlikte bir dedektif gibi inceleyelim ve Osmanlı hükûmetinin o dönemdeki tutumunu anlayalım.
Soru: Metinden hareketle Osmanlı hükûmet yetkililerinin Mondros Ateşkes Antlaşması’na karşı tutumları hakkında ne gibi çıkarımlarda bulunabilirsiniz?
Bu soruyu cevaplamak için “Yorumlayalım” başlığı altındaki metinde bize verilen ipuçlarını dikkatlice incelememiz gerekiyor. Adım adım gidelim:
Adım 1: Metindeki İlk İpucunu Bulalım
Metnin hemen başında ne diyor? “…özellikle İngilizlerin baskıları sonucu, Harbiye Nezareti ordu komutanlıklarını birer birer ortadan kaldırdı.”
Buradan ne anlıyoruz? Osmanlı Hükûmeti, kendi komutanlıklarını kendi isteğiyle değil, İngilizlerin baskısıyla kaldırıyor. Bu, onların bağımsız hareket edemediğini ve işgalci güçlerin isteklerine boyun eğdiğini gösteren ilk ve en önemli kanıtımız.
Adım 2: Ordunun Durumunu Değerlendirelim
Metin devamında asker sayısıyla ilgili çok çarpıcı bir bilgi veriyor: “Osmanlı ordusundaki asker sayısı 337.615 idi. Bu sayı zamanla azaldı. Nitekim 1 Nisan 1919 tarihinde İtilaf Devletleri’nin istekleri doğrultusunda kâğıt üzerinde sadece 65.464 askere indirildi.”
Düşünsene, ülkeyi savunması gereken ordu, yine kimin isteğiyle zayıflatılıyor? İtilaf Devletleri’nin! Bir hükûmetin, ülkesini savunacak asker sayısını düşmanlarının isteğiyle azaltması, o ülkeyi savunma niyetinde olmadığını, tamamen teslim olduğunu gösterir. Ülkeyi resmen savunmasız bırakıyorlar.
Adım 3: Baskı Ortamını Anlayalım
Metnin son kısmında ise, “İstanbul, galip devletlerin işgal ordu komutan ve komiserlerinin karargâhı hâline geldi.” ve bu birimlerin “hükûmet üzerinde büyük baskılar yaptılar” ifadesi yer alıyor.
Bu da bize şunu anlatıyor: Osmanlı Hükûmeti, kendi başkentinde bile özgür değil. İşgalci devletlerin komutanları, hükûmetin her adımını kontrol ediyor ve sürekli baskı uyguluyor.
Sonuç ve Çıkarım:
Tüm bu adımları birleştirdiğimizde, Osmanlı hükûmet yetkililerinin Mondros Ateşkes Antlaşması’na karşı tutumları hakkında şu sonuçlara varabiliriz:
- Osmanlı hükûmeti, Mondros Ateşkes Antlaşması’nın uygulanması konusunda teslimiyetçi bir politika izlemiştir. Yani, İtilaf Devletleri ne istediyse onu yapmışlardır.
- Ülkenin bağımsızlığını ve vatan topraklarını korumak yerine, işgalci güçlerin baskı ve isteklerine boyun eğmişlerdir.
- Orduyu terhis ederek ve komutanlıkları kaldırarak ülkeyi bilerek ve isteyerek savunmasız bırakmışlardır.
- Kısacası, Osmanlı hükûmet yetkilileri pasif, çaresiz ve işgalcilerin isteklerini yerine getiren bir tutum sergilemişlerdir. Bu durum, yurdumuzun dört bir yandan işgal edilmesine zemin hazırlamıştır ve Mustafa Kemal gibi vatansever subayların neden Milli Mücadele’yi başlatmak zorunda kaldığını bize çok net bir şekilde açıklamaktadır.
Umarım bu açıklama konuyu daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Unutma, tarihi olayları neden-sonuç ilişkisi içinde değerlendirmek çok önemlidir. Başka sorun olursa çekinme, her zaman sorabilirsin!