Merhaba gençler, ben İnkılap Tarihi öğretmeniniz. Bugün birlikte kitabımızdaki çok önemli bir etkinliği yapacağız. Cumhuriyetimizin ilk anayasaları olan 1921 ve 1924 Anayasalarını karşılaştıracağız. Bu iki anayasa, ülkemizin hangi koşullarda kurulduğunu ve nasıl geliştiğini anlamamız için harika birer pusula gibidir.
Hadi gelin, görseldeki etkinliği adım adım birlikte analiz edip çözelim.
Etkinlik Sorusu: 1921 ve 1924 Anayasaları’nın aşağıda verilen maddelerini inceleyerek farklı yönlerini örnekteki gibi yazınız.
Çözüm:
Sevgili öğrenciler, öncelikle yapmamız gereken şey, bize verilen iki anayasa metnini dikkatlice okumak ve aralarındaki farkları bulmak. Unutmayın, 1921 Anayasası Kurtuluş Savaşı’nın o zorlu, olağanüstü şartlarında hazırlanmış kısa ve pratik bir anayasaydı. 1924 Anayasası ise artık Cumhuriyet’in ilan edildiği, savaşın bittiği ve yeni Türk Devleti’nin temellerinin sağlamlaştırıldığı bir dönemde hazırlandı. Bu bilgi bile aralarındaki farkları tahmin etmemize yardımcı olabilir.
Hadi maddeleri karşılaştırarak boşlukları dolduralım!
>> 1924 Anayasası daha demokratik bir anayasadır.
>> Adım 1: Güçler Ayrılığı İlkesi
1921 Anayasası’nda yasama ve yürütme yetkileri mecliste toplanmıştı. Buna güçler birliği diyoruz. Ancak 1924 Anayasası’nda yargı yetkisi bağımsız mahkemelere verilerek güçler ayrılığı ilkesine doğru önemli bir adım atılmıştır. Bu, daha modern ve demokratik bir adımdır.
>> Adım 2: Devletin Yönetim Şekli
1924 Anayasası’nda devletin yönetim şeklinin Cumhuriyet olduğu ilk kez anayasal güvence altına alınmıştır. 1921 Anayasası’nda ise henüz Cumhuriyet ilan edilmediği için yönetim şekli net olarak belirtilmemiştir.
>> Adım 3: Seçim Süreleri
1921 Anayasası, savaş koşullarından dolayı milletvekili seçimlerinin iki yılda bir yapılmasını öngörürken, 1924 Anayasası’nda ülke yönetimine daha fazla istikrar getirmek amacıyla bu süre dört yıla çıkarılmıştır.
>> Adım 4: Devletin Temel Nitelikleri
1924 Anayasası, yeni kurulan devletin kimliğini netleştirmiştir. Başkentin Ankara, resmî dilin Türkçe ve millî marşın İstiklâl Marşı olduğunu belirterek devletin temel niteliklerini tanımlamıştır. Bu bilgiler 1921 Anayasası’nda yer almaz.
Gördüğünüz gibi, 1924 Anayasası, 1921 Anayasası’na göre çok daha ayrıntılı, kapsamlı ve yeni kurulan Cumhuriyet’in ihtiyaçlarına daha uygun bir anayasadır. Bu etkinlik, devletimizin kuruluş felsefesini ve geçirdiği aşamaları anlamamız açısından çok değerli. Harika bir iş çıkardınız!
