Harika bir etkinlik, sevgili öğrencilerim! Hadi hep birlikte bu konuyu pekiştirelim. Önümüzdeki metin, Mondros Ateşkes Antlaşması sonrası kurulan ve Milli Mücadele’mize karşı faaliyet gösteren cemiyetleri anlatıyor. Etkinlik bizden, bu cemiyetleri iki ana başlık altında inceleyip amaçlarını yazmamızı istiyor.
Haydi, metni dikkatlice okuyup bu cemiyetlerin amaçlarını adım adım çıkaralım ve ilgili kutucuklara yerleştirelim.
***
Etkinlik: Millî varlığa düşman cemiyetlerin amaçlarını belirleyerek ilgili yerlere yazınız.
Bu etkinliği çözmek için metindeki iki ana cemiyet grubunu ve onların hedeflerini doğru anlamamız gerekiyor. Önce soldaki, sonra sağdaki kutucuğu dolduracağız.
Adım 1: Azınlıkların Kurduğu Zararlı Cemiyetlerin Amaçlarını Belirleyelim
Metnin sol tarafında Azınlıkların Kurduğu Cemiyetler başlığı altında Mavri Mira, Pontus Rum, Taşnaksütyun ve Hınçak, Etniki Eterya ve Alyans İsrailit gibi cemiyetler var. Şimdi bunların ortak ve özel amaçlarını özetleyelim.
Unutmayın, azınlıkların kurduğu bu cemiyetlerin temel hedefi, Osmanlı Devleti’ni parçalayarak kendi bağımsız devletlerini kurmaktı. İtilaf Devletleri de onları bu konuda destekliyordu.
Çözüm: Azınlıkların Kurduğu Zararlı Cemiyetlerin Amaçları
- Toprak Koparmak ve Bağımsız Devlet Kurmak: Neredeyse hepsinin ortak amacı, yaşadıkları bölgeleri Osmanlı Devleti’nden ayırarak kendi bağımsız devletlerini kurmaktır.
- Megali İdea’yı Gerçekleştirmek: Mavri Mira ve Etniki Eterya gibi Rum cemiyetleri, “Büyük Ülkü” anlamına gelen Megali İdea‘yı hayata geçirmek, yani eski Bizans İmparatorluğu’nu yeniden canlandırmak ve Batı Anadolu’yu Yunanistan’a katmak istiyorlardı.
- Pontus Rum Devleti’ni Kurmak: Pontus Rum Cemiyeti, Doğu Karadeniz bölgesinde merkezi Samsun veya Trabzon olan bir Rum devleti kurmayı hedefliyordu.
- Bağımsız Ermenistan ve İsrail Devletleri Kurmak: Taşnak ve Hınçak cemiyetleri Doğu Anadolu’da bir Ermeni devleti kurmayı, Alyans İsrailit ve Makabi cemiyetleri ise Filistin’de bir Yahudi devleti kurmayı amaçlıyordu.
Adım 2: Millî Varlığa Düşman Cemiyetlerin Amaçlarını Belirleyelim
Şimdi de metnin sağ tarafındaki Millî Varlığa Düşman Cemiyetler başlığına bakalım. Bu cemiyetler, azınlıklar tarafından değil, doğrudan Türk ve Müslüman halktan bazı kişiler tarafından kurulmuştu. Ancak amaçları, milletin topyekûn bağımsızlık mücadelesine aykırıydı.
Bu gruptaki cemiyetlerin ortak noktası, tam bağımsızlığa inanmamaları ve kurtuluşu ya padişaha bağlılıkta ya da güçlü bir devletin himayesine (mandasına) girmekte görmeleridir.
Çözüm: Millî Varlığa Düşman Cemiyetlerin Amaçları
- Manda ve Himayeyi Savunmak: İngiliz Muhipleri Cemiyeti kurtuluşun ancak İngiliz himayesine girmekle, Wilson Prensipleri Cemiyeti ise Amerikan himayesine (mandasına) girmekle mümkün olacağını savunuyordu. Yani tam bağımsızlık yerine başka bir devletin koruması altına girmeyi istiyorlardı.
- Padişah ve Halifeye Bağlılığı Esas Almak: Teâlî-i İslam Cemiyeti ile Sulh ve Selâmet-i Osmaniye Fırkası, kurtuluşun tek yolunun padişahın ve halifenin emirlerine sıkı sıkıya uymak olduğunu düşünüyordu. Millî Mücadele’yi padişahın iradesine bir isyan olarak görüyorlardı.
- Bölücü Faaliyetlerde Bulunmak: Kürt Teâlî Cemiyeti gibi bazı cemiyetler, Millî Mücadele’ye karşı çıkarak ülkenin bütünlüğünü tehlikeye atacak şekilde, İngilizlerin desteğiyle ayrı bir devlet kurmayı amaçlıyordu.
- Millî Mücadele’ye Karşı Olmak: Hürriyet ve İtilaf Fırkası gibi siyasi oluşumlar, Millî Mücadele’yi İttihat ve Terakki’nin bir devamı olarak gördükleri için siyasi rekabet nedeniyle bu harekete karşı çıkmışlardır.
İşte bu kadar! Gördüğünüz gibi, metni dikkatlice okuyup ana fikirleri çıkardığımızda etkinliği kolayca tamamlayabiliyoruz. Her iki grup cemiyet de Millî Mücadele’nin karşısında yer alsa da amaçları ve yöntemleri birbirinden farklıydı. Bu ayrımı iyi anlamak, konuyu kavramanız için çok önemli.
Harika iş çıkardınız, tebrikler!