Sevgili öğrencilerim, merhaba!
7. Ünite’nin Ölçme ve Değerlendirme sorularını birlikte çözerek konularımızı ne kadar iyi öğrendiğimizi görelim. Takıldığınız yerlerde açıklamaları dikkatlice okuyun, eminim çok faydası olacaktır. Haydi başlayalım!
A. Aşağıdaki ifadeler doğru ise ifadelerin başına “D”, yanlış ise “Y” yazınız.
1. ( ) Mustafa Kemal, Zabit ve Kumandan ile Hasbihâl adlı eserini Sofya’da ataşemiliter iken yazmıştır.
Çözüm: ( D ) DOĞRU
Adım 1: Bu soruda Mustafa Kemal’in “Zabit ve Kumandan ile Hasbihâl” eserini nerede ve ne zaman yazdığı soruluyor.
Adım 2: Tarih bilgilerimizi hatırlayalım. Mustafa Kemal, Balkan Savaşları’ndan sonra 1913 yılında Sofya’ya askeri ateşe (ataşemiliter) olarak atanmıştı. Bu görevi sırasında hem bölgedeki siyasi ve askeri gelişmeleri takip etmiş hem de entelektüel birikimini artıracak çalışmalar yapmıştır.
Sonuç:“Zabit ve Kumandan ile Hasbihâl” adlı eserini, Nuri Conker ile yaptığı sohbetlerden yola çıkarak 1914 yılında Sofya’da görevliyken kaleme almıştır. Bu yüzden bu ifade doğrudur.
2. ( ) Mustafa Kemal Atatürk’ün naaşı, inşası 1953 yılında biten Anıtkabir’e nakledilinceye kadar Etnografya Müzesi’ndeki geçici kabrinde tutulmuştur.
Çözüm: ( D ) DOĞRU
Adım 1: Bu ifade, Atatürk’ün vefatından sonra naaşının Anıtkabir’e defnedilmeden önce nerede muhafaza edildiğini soruyor.
Adım 2: Atatürk 10 Kasım 1938’de vefat ettiğinde, ebedi istirahatgâhı olan Anıtkabir henüz inşa edilmemişti. Naaşı, büyük bir törenle Ankara’ya getirilmiş ve Anıtkabir’in inşası tamamlanana kadar Ankara Etnografya Müzesi‘nde hazırlanan özel bir bölümde geçici olarak toprağa verilmiştir.
Sonuç: Anıtkabir’in inşası 1953’te tamamlanmış ve Atatürk’ün naaşı aynı yılın 10 Kasım’ında büyük bir törenle Etnografya Müzesi’nden alınarak Anıtkabir’e nakledilmiştir. Dolayısıyla bu ifade de doğrudur.
3. ( ) Türkiye’de 1946 yılında yapılan genel seçimler Millî Kalkınma Partisinin zaferiyle sonuçlanmıştır.
Çözüm: ( Y ) YANLIŞ
Adım 1: Bu soru, Türkiye’nin ilk çok partili genel seçimi olan 1946 seçimlerinin sonucunu sorguluyor.
Adım 2: 1946 seçimleri, Türkiye tarihinde birden fazla partinin katıldığı ilk genel seçimdir. Bu seçime Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), Demokrat Parti (DP) ve Millî Kalkınma Partisi (MKP) katılmıştır.
Sonuç: Seçimleri, o dönemin iktidar partisi olan Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) kazanmıştır. Millî Kalkınma Partisi seçimi kazanamamıştır. Bu nedenle ifade yanlıştır. (Unutmayın, Demokrat Parti 1950 seçimlerini kazanarak iktidara gelmiştir.)
4. ( ) İkinci Dünya Savaşı’nın getirdiği ekonomik zorluklara rağmen 17 Nisan 1940’ta çıkarılan bir kanunla Köy Enstitüleri kurulmuştur.
Çözüm: ( D ) DOĞRU
Adım 1: Bu ifade, Köy Enstitüleri’nin kuruluş tarihini ve o dönemin şartlarını ele alıyor.
Adım 2: İkinci Dünya Savaşı (1939-1945) yılları Türkiye için ekonomik olarak çok zorlu bir dönemdi. Ancak bu zorluklara rağmen, dönemin Milli Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel’in öncülüğünde, köylerdeki öğretmen açığını kapatmak ve kırsal kalkınmayı sağlamak amacıyla Köy Enstitüleri kurulmuştur.
Sonuç: Köy Enstitüleri Kanunu tam olarak 17 Nisan 1940’ta çıkarılmıştır. Bu yüzden ifade doğrudur.
5. ( ) Türkiye Cumhuriyeti’nin İkinci Dünya Savaşı öncesi hazırladığı İkinci Beş Yıllık Sanayi Planı savaş dönemine rağmen başarı ile uygulanmıştır.
Çözüm: ( Y ) YANLIŞ
Adım 1: Soru, İkinci Beş Yıllık Sanayi Planı’nın akıbetini soruyor.
Adım 2: Türkiye, Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı’nın başarısı üzerine 1938’de İkinci Beş Yıllık Sanayi Planı’nı hazırlamıştır. Ancak planın uygulanmaya başlanacağı 1939 yılında İkinci Dünya Savaşı patlak vermiştir.
Sonuç: Savaş tehlikesi nedeniyle Türkiye, kaynaklarını sanayi yatırımları yerine savunma harcamalarına ayırmak zorunda kalmıştır. Bu nedenle İkinci Beş Yıllık Sanayi Planı uygulanamamıştır. Dolayısıyla ifade yanlıştır.
B. Aşağıdaki cümleleri kutucuklarda verilen ifadelerin uygun olanlarıyla tamamlayınız.
1. İkinci Dünya Savaşı sürecinde ülkemizde başta un olmak üzere birçok temel gıda maddesinin temininde sıkıntı yaşanmasıyla büyük şehirlerde … yürürlüğe girmiştir.
Çözüm: Boşluğa karne uygulaması gelmelidir.
Açıklama: Savaş yıllarında üretim azalmış, devlet orduyu beslemek için ürünlere el koymuş ve bu da kıtlığa yol açmıştır. Bu yüzden devlet, temel tüketim maddelerini (ekmek, şeker, un gibi) adaletli bir şekilde dağıtmak için halka karneler vermiştir. Herkes karnesiyle, belirlenen miktarda ürün alabiliyordu.
2. Birinci Dünya Savaşı sonrasında Hitler öncülüğündeki … ile Mussolini önderliğindeki … saldırgan bir dış politika izleyerek İkinci Dünya Savaşı’nın çıkmasına ortam hazırlamıştır.
Çözüm: Birinci boşluğa Almanya, ikinci boşluğa İtalya gelmelidir.
Açıklama: Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Almanya’da Adolf Hitler, İtalya’da ise Benito Mussolini başa geçmiştir. Her ikisi de yayılmacı ve saldırgan politikalar izleyerek dünyayı yeni bir savaşın eşiğine getirmiştir.
3. İkinci Dünya Savaşı’nda Müttefik Devletler Bloku; …, … ve … gibi devletlerden oluşmuştur.
Çözüm: Boşluklara İngiltere, Fransa ve SSCB gelmelidir. (Sırası önemli değil.)
Açıklama: İkinci Dünya Savaşı’nda iki büyük grup vardı: Mihver Devletler (Almanya, İtalya, Japonya) ve Müttefik Devletler. Müttefiklerin en önemli üyeleri arasında İngiltere, Fransa, SSCB ve sonradan savaşa katılan ABD bulunuyordu. Verilen kutucuklarda bu üçü yer alıyor.
4. Atatürk, hasta olmasına rağmen Hatay Sorunu ile ilgili olarak Mersin, … ve … şehirlerine gezi düzenlemiştir.
Çözüm: Boşluklara Adana ve Tarsus gelmelidir. (Sırası önemli değil.)
Açıklama: Hatay’ın anavatana katılması, Atatürk’ün en çok önem verdiği milli davalardan biriydi. Sağlığının bozulmasına rağmen, bu konudaki kararlılığını göstermek için 1938 yılında güney illerimize bir gezi düzenlemiş, Mersin, Adana ve Tarsus’ta askeri birlikleri denetlemiştir.
5. Türkiye Cumhurbaşkanı …, izlediği denge siyaseti ile Türkiye’yi İkinci Dünya Savaşı’ndan uzak tutmayı başarmıştır.
Çözüm: Boşluğa İsmet İnönü gelmelidir.
Açıklama: Atatürk’ün vefatından sonra cumhurbaşkanı olan İsmet İnönü, İkinci Dünya Savaşı boyunca çok dikkatli bir “denge politikası” izlemiştir. Hem Müttefik hem de Mihver devletleriyle ilişkilerini sürdürerek Türkiye’yi bu büyük savaşın yıkımından korumayı başarmıştır.
C. Aşağıda verilen ifadelerden birbiriyle ilgili olanları örnekteki gibi eşleştiriniz.
Çözüm ve Açıklamalar:
- 1. Anıtkabir mimarı ile ( e ) Emin Onat eşleşir.
Çünkü Prof. Dr. Emin Onat, Anıtkabir’in tasarımını yapan iki baş mimardan biridir.
- 2. Demokrat Parti’nin kurucusu ile ( d ) Fuat Köprülü eşleşir.
Çünkü Fuat Köprülü; Celal Bayar, Adnan Menderes ve Refik Koraltan ile birlikte Demokrat Parti’yi kuran dört önemli isimden biridir.
- 3. Millî Kalkınma Partisi’nin kurucusu ile ( a ) Nuri Demirağ eşleşir.
Çünkü Türkiye’nin çok partili hayata geçiş sürecindeki ilk muhalefet partisi olan Millî Kalkınma Partisi’ni kuran kişi iş insanı Nuri Demirağ’dır.
- 4. Soğuk Savaş Dönemi’nin mimarları ile ( c ) ABD ve SSCB eşleşir.
Çünkü İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra dünya, ABD liderliğindeki Batı Bloku ile SSCB liderliğindeki Doğu Bloku arasında ikiye ayrılmış ve bu döneme “Soğuk Savaş” denmiştir.
- 5. Müttefik Devletler ile ( ç ) Fransa, İngiltere ve SSCB eşleşir.
Çünkü bu üç devlet, İkinci Dünya Savaşı’nda Müttefik Devletler bloğunun en önemli üyeleri arasındaydı.
Not: Bu eşleştirmede (b) İtalya, Almanya ve Japonya seçeneği boşta kalmaktadır. Bu devletler Müttefik değil, Mihver Devletleri‘dir.
Umarım tüm soruları doğru bir şekilde anlamışsınızdır. Anlamadığınız bir nokta olursa mutlaka tekrar sorun. Başarılar dilerim!