Merhaba sevgili öğrencim,
Ben 8. Sınıf İnkılap Tarihi öğretmeniniz. Gönderdiğin görseldeki soruyu senin için analiz ettim ve şimdi adım adım, kolayca anlayacağın bir dille açıklayacağım. Haydi başlayalım!
Soru: Mondros Ateşkes Antlaşması sonrasında yurdumuzun doğusunda ve güneyinde olumsuz faaliyetlerde bulunan devlet ve azınlıkları belirtiniz.
Bu soruyu cevaplamak için hem metni hem de altındaki haritayı dikkatlice incelememiz gerekiyor. Unutma, tarih sorularında metinler ve görseller birbirini tamamlayan en önemli ipuçlarıdır.
Adım 1: Doğu Cephesi’ndeki Durumu Analiz Edelim
Öncelikle metne bakalım. Metinde, İtilaf Devletleri’nin (özellikle İngilizlerin) Doğu Anadolu’da bir Ermeni devleti kurulmasını desteklediği yazıyor. Bu durumdan cesaret alan bazı Ermeni çetelerinin bölgedeki Türklere saldırdığı belirtiliyor. Yani Doğu’daki olumsuz faaliyetlerin arkasında hem bir devlet (Ermenistan) hem de azınlık (Ermeni çeteleri) olduğunu anlıyoruz.
Şimdi haritayı kontrol edelim. Haritanın lejant (açıklama) kısmında Doğu Cephesi için iki renk görüyoruz:
- Kırmızı oklar: Türk kuvvetlerini (15. Kolordu)
- Mavi oklar: Ermeni kuvvetlerini
Haritadaki mavi oklar, Kars, Sarıkamış ve Gümrü çevresinde Ermeni kuvvetlerinin hareketlerini gösteriyor. Bu da metindeki bilgiyi doğruluyor. Demek ki Doğu Cephesi’nde mücadele ettiğimiz güç Ermenilerdir.
Adım 2: Güney Cephesi’ndeki Durumu Analiz Edelim
Soru, güneydeki faaliyetleri de soruyor. Bu sayfadaki metin daha çok Doğu Cephesi’ne odaklansa da harita bize Güney Cephesi hakkında çok önemli bilgiler veriyor. Haydi yine haritanın lejant kısmına bakalım:
- Yeşil yaylar: Kuvâ-yı Milliye birliklerini (yani bizim direniş güçlerimizi)
- Mor oklar: Fransız kuvvetlerini
Haritadaki mor oklara dikkatlice bakarsan, Adana, Maraş, Antep ve Urfa gibi şehirlerimize doğru bir işgal hareketi olduğunu göreceksin. Bu oklar Fransızları temsil ediyor. Dolayısıyla Güney Cephesi’nde mücadele ettiğimiz işgalci devlet Fransa‘dır. Ayrıca, tarihsel olarak biliyoruz ki Fransızlar bu işgal sırasında bölgedeki bazı Ermeni gruplarını da “Ermeni Lejyonu” adı altında silahlandırarak kendi saflarında kullanmışlardır. Bu da güneydeki “azınlık” faaliyetine bir örnektir.
Sonuç ve Açıklama
Toparlayacak olursak, metin ve haritadan elde ettiğimiz bilgilere göre Mondros Ateşkesi sonrası yurdumuzun doğu ve güneyindeki durumu şöyle özetleyebiliriz:
Doğu Cephesi’nde: İtilaf Devletleri’nin kışkırtmasıyla hareket eden Ermenistan Devleti ve onlara destek veren Ermeni azınlık çeteleri olumsuz faaliyetlerde bulunmuştur.
Güney Cephesi’nde: Başta Fransa olmak üzere İtilaf Devletleri işgal hareketlerinde bulunmuş, bu işgaller sırasında onlarla iş birliği yapan bazı Ermeni azınlık grupları da olumsuz faaliyetlere katılmıştır.
Umarım bu açıklama konuyu daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Unutma, harita okumak tarih dersinde en az metin okumak kadar önemlidir. Başka sorun olursa hiç çekinme, her zaman sorabilirsin. İyi çalışmalar dilerim!