8. Sınıf İnkılap Tarihi Ders Kitabı Cevapları Ders Destek Yayınları Sayfa 97
Harika bir soru! Gelin hep birlikte bu etkinliği adım adım, anlayarak çözelim. Ben sizin İnkılap Tarihi öğretmeniniz olarak bu konuyu en net şekilde anlamanız için buradayım.
Etkinlik Sorusu
1921 Anayasası’nın özelliklerini örnekteki gibi ilgili yerlere yazınız.
Çözüm
Sevgili öğrenciler, bu etkinlikte bizden istenen, yukarıda verilen metinden yararlanarak 1921 Anayasası’nın, yani diğer adıyla Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun temel özelliklerini bulup yazmamız. Kitabımız zaten bir tanesini örnek olarak vermiş. Gelin, metni dikkatlice okuyarak diğerlerini birlikte bulalım.
Adım 1: Verilen Örneği Anlamak
Etkinlikte ilk madde olarak “Ulusal egemenlik yönünde önemli bir adım atılmıştır.” yazıyor. Metindeki “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.” maddesi bu özelliği doğrudan kanıtlıyor. Yani yönetme gücünün, egemenliğin bir padişahtan veya başka bir güçten alınıp tamamen millete verildiği vurgulanıyor. Bu, Milli Mücadele ruhunun en temel ilkesidir.
Adım 2: Metindeki Diğer Maddeleri İnceleyerek Yeni Özellikler Bulmak
Şimdi metindeki diğer maddelere bakalım ve onlardan hangi özellikleri çıkarabileceğimizi düşünelim.
- Metinde “Yürütme gücü ve yasama yetkisi milletin tek temsilcisi olan Büyük Millet Meclisinde toplanır.” diyor. Normalde demokratik ülkelerde yasama (kanun yapma), yürütme (kanunları uygulama) ve yargı (uyuşmazlıkları çözme) güçleri ayrı ayrı kurumlardadır. Buna güçler ayrılığı deriz. Ancak o dönemde, savaş şartlarından dolayı hızlı kararlar alabilmek için bütün güçler Meclis’te toplanmıştır. Bu duruma biz güçler birliği ilkesi diyoruz. İşte ikinci özelliğimizi bulduk!
- Bir diğer maddede “Türkiye Devleti, Büyük Millet Meclisince yönetilir. Hükûmeti ‘Türkiye Büyük Millet Meclisi hükûmeti’ adını alır.” deniliyor. Bu da bize yönetim sisteminin adını veriyor. Bu sisteme göre Meclis, hükûmetin de üstündedir ve onu doğrudan yönetir. Bu sistemin adı Meclis Hükûmeti Sistemi‘dir. Üçüncü özelliğimiz de bu!
- Son maddede ise “Genel Kurulda seçilen Büyük Millet Meclisi Başkanı, hükûmetin de başkanıdır.” ifadesi var. Bu, az önce bulduğumuz Meclis Hükûmeti Sistemi’nin en önemli özelliğidir. Yani Meclis Başkanı hem meclisi yönetir hem de bugünkü Cumhurbaşkanı veya Başbakan gibi hükûmetin başındadır. Bu da yazabileceğimiz dördüncü önemli bir özelliktir.
Sonuç
Tüm bu adımlardan sonra, etkinliğin boş bırakılan kısımlarını şu şekilde doldurabiliriz:
- Ulusal egemenlik yönünde önemli bir adım atılmıştır.
- Güçler birliği ilkesi benimsenmiştir. (Yani yasama ve yürütme yetkileri TBMM’de toplanmıştır.)
- Meclis Hükûmeti Sistemi kabul edilmiştir.
- Meclis başkanı, aynı zamanda hükûmetin de başkanı sayılmıştır.
Gördüğünüz gibi, metni dikkatlice okuduğumuzda tüm cevaplar aslında gözümüzün önünde duruyor. 1921 Anayasası, savaş döneminde hazırlanmış, pratik ve hızlı karar almayı amaçlayan, gücü tamamen millette ve onun temsilcisi olan Meclis’te toplayan çok önemli bir anayasadır.
Umarım konu iyice pekişmiştir. Anlamadığınız bir yer olursa çekinmeden sorun lütfen!