Merhaba sevgili öğrencilerim!
Ben 8. Sınıf İnkılap Tarihi öğretmeniniz. Gönderdiğiniz görseldeki soruları sizin için adım adım, tane tane çözeceğim. Amacımız sadece doğru cevabı bulmak değil, aynı zamanda konuyu tam olarak anlamak. Haydi başlayalım!
12. Soru
Millî Mücadele Dönemi’ndeki genelgeler ve kongreler sürecinde kabul edilen,
I. Millî sınırlar içerisinde vatan bir bütündür, parçalanamaz.
II. Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.
III. Manda ve himaye kabul edilemez.
IV. Kuvâ-yı Millîye’yi etkin, millî iradeyi hâkim kılmak esastır.
maddelerinden hangilerinde “ulusal egemenlik” ilkesine vurgu yapılmıştır?
- A) I ve II.
- B) I ve III.
- C) II ve IV.
- D) II, III ve IV.
Çözüm:
Sevgili arkadaşlar, bu soruyu çözebilmek için önce iki önemli kavramı hatırlamamız gerekiyor: Ulusal Bağımsızlık ve Ulusal Egemenlik.
- Ulusal Bağımsızlık: Bir ülkenin başka bir devletin kontrolü veya yönetimi altında olmaması, kendi kararlarını özgürce verebilmesidir. Yani, düşman işgalinden kurtulmak demektir.
- Ulusal Egemenlik: Yönetme gücünün, yani egemenliğin, millete ait olmasıdır. Padişahın ya da tek bir kişinin değil, halkın kendi kendini yönetmesidir. Aklınıza hemen cumhuriyet ve demokrasi gelmeli.
Şimdi maddeleri bu gözle inceleyelim:
Adım 1: Maddeleri Değerlendirelim
- I. Millî sınırlar içerisinde vatan bir bütündür, parçalanamaz. Bu madde, vatan toprağının bütünlüğünden bahsediyor. Bu durum ulusal bağımsızlık ile ilgilidir.
- II. Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır. Burada kurtuluşun kaynağı olarak milletin kendisi gösteriliyor. Yani “kararı millet verecek” deniyor. Bu, yönetme gücünün millete ait olacağının ilk sinyalidir. Bu yüzden ulusal egemenlik ile ilgilidir.
- III. Manda ve himaye kabul edilemez. Bu madde, başka bir devletin koruması altına girmeyi reddediyor. Bu da doğrudan ulusal bağımsızlık ile ilgilidir.
- IV. Kuvâ-yı Millîye’yi etkin, millî iradeyi hâkim kılmak esastır. Bakın, burada “millî iradeyi” yani milletin isteğini “hâkim kılmak” yani en üstün güç yapmak hedefleniyor. Bu, ulusal egemenliğin en net tanımıdır. Bu da kesinlikle ulusal egemenlik ile ilgilidir.
Adım 2: Sonuca Ulaşalım
Soruda bizden “ulusal egemenlik” ile ilgili olan maddeler isteniyordu. Yaptığımız incelemede II. ve IV. maddelerin ulusal egemenlik ilkesine vurgu yaptığını gördük.
Doğru Cevap: C) II ve IV.
13. Soru
10 Ağustos 1920’de imzalanan Sevr Antlaşması’nın maddelerinden bazıları şunlardır:
- İstanbul, Osmanlı Devleti’nin başkenti olacak ancak barış şartlarına uyulmazsa Türklerden geri alınacaktır.
- Osmanlı maliyesi İtilaf Devletleri’nce oluşturulacak bir komisyonun denetiminde olacaktır.
Bu maddelerden hareketle Osmanlı Devleti ile ilgili olarak,
I. Siyasi varlığı tehlikeye girmiştir.
II. Ekonomik bağımsızlığını kaybetmiştir.
III. Başkentin varlığını güvence altına almıştır.
yargılarından hangileri söylenebilir?
- A) Yalnız I.
- B) I ve II.
- C) II ve III.
- D) I, II ve III.
Çözüm:
Arkadaşlar, Sevr Antlaşması bizim için bir ölüm fermanı gibiydi. Şimdi verilen maddelerin ne anlama geldiğini yorumlayalım.
Adım 1: Maddeleri ve Yargıları Karşılaştıralım
- Birinci madde: “İstanbul, başkent olacak ama şartlara uymazsanız elinizden alırız.” diyor. Düşünsenize, bir devletin başkenti bile tehdit altında. Bu durum, o devletin siyasi varlığının ne kadar büyük bir tehlikede olduğunu göstermez mi? Elbette gösterir. Demek ki I. yargı (Siyasi varlığı tehlikeye girmiştir.) doğrudur.
- İkinci madde: “Osmanlı maliyesi, yani hazinesi, parası, bütçesi İtilaf Devletleri’nin komisyonu tarafından denetlenecek.” diyor. Bir devlet kendi parasına, gelirine giderine karar veremiyorsa, ekonomik olarak özgür olabilir mi? Olamaz. Bu, ekonomik bağımsızlığın tamamen kaybedilmesi demektir. O halde II. yargı (Ekonomik bağımsızlığını kaybetmiştir.) da doğrudur.
- Üçüncü yargı: “Başkentin varlığını güvence altına almıştır.” diyor. Ama ilk madde tam tersini söylüyordu! Başkentin varlığı güvence altında değil, tam aksine “şartlara uymazsanız alırız” diye tehdit ediliyor. Dolayısıyla III. yargı yanlıştır.
Adım 2: Doğru Seçeneği Bulalım
Analizimiz sonucunda I. ve II. yargıların doğru, III. yargının ise yanlış olduğunu bulduk. Bu durumda söylenebilecek yargılar I ve II’dir.
Doğru Cevap: B) I ve II.
14. Soru
Aşağıda genelgeler ve kongreler süreci ile ilgili sonradan Türk alfabesine uyarlanmış bir gazete haberi verilmiştir.
(Görselde “İstiklâl Savaşı” gazetesi ve “KURTULUŞ İÇİN MÜCADELENİN BAŞLADIĞI İLAN EDİLDİ” başlığı ile Erzurum Kongresi haberi yer alıyor.)
Buna göre Millî Mücadele Dönemi’nde yayımlanan gazetelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A) Gelişmelerden halkı haberdar etmiştir.
- B) Erzurum Kongresi’nin içeriğini özetlemiştir.
- C) Ulusal bağımsızlık yönünde haberler yayımlamıştır.
- D) O dönemde yayın yapan gazetelerin tamamı Millî Mücadele’ye destek vermiştir.
Çözüm:
Bu tür sorularda dikkat etmemiz gereken iki şey var: Birincisi görseli iyi analiz etmek, ikincisi ise sorudaki “söylenemez” gibi ifadelere dikkat kesilmek.
Adım 1: Gazete Haberini ve Şıkları İnceleyelim
- A) Gelişmelerden halkı haberdar etmiştir. Gazetenin amacı zaten haber vermektir. Bu gazete de Erzurum Kongresi’nde yaşananları halka duyuruyor. Demek ki bu söylenebilir.
- B) Erzurum Kongresi’nin içeriğini özetlemiştir. Gazetedeki alt metinlere baktığımızda, kongrenin sona erdiği, doğudaki milli kuruluşların birleştiği ve Heyet-i Temsiliye’nin seçildiği gibi bilgiler veriliyor. Bu, kongre içeriğinin bir özetidir. Bu da söylenebilir.
- C) Ulusal bağımsızlık yönünde haberler yayımlamıştır. Gazetenin başlığı “Kurtuluş İçin Mücadelenin Başladığı İlan Edildi”. “Kurtuluş” kelimesi doğrudan ulusal bağımsızlık ile ilgilidir. Demek ki bu da söylenebilir.
- D) O dönemde yayın yapan gazetelerin tamamı Millî Mücadele’ye destek vermiştir. İşte bu çok iddialı bir ifade! Gazete örneği Millî Mücadele’yi destekliyor, evet. Ama bu tek bir örnekten yola çıkarak o dönemdeki bütün gazetelerin (tamamının) aynı şekilde davrandığını söyleyebilir miyiz? Hayır. Tarih derslerimizden hatırlayalım; İstanbul’da padişahı ve işgalcileri destekleyen, Millî Mücadele’ye karşı çıkan gazeteler de vardı (Örn: Peyam-ı Sabah). Dolayısıyla bu ifade söylenemez.
Adım 2: Sonuca Varmak
A, B ve C şıklarındaki ifadeler gazete haberinden çıkarılabilecek doğru yorumlardır. Ancak D şıkkındaki genelleme hem bu görselden çıkarılamaz hem de tarihsel olarak yanlıştır.
Doğru Cevap: D) O dönemde yayın yapan gazetelerin tamamı Millî Mücadele’ye destek vermiştir.
Umarım açıklamalarım faydalı olmuştur. Unutmayın, İnkılap Tarihi sadece geçmişi öğrenmek değil, aynı zamanda bugünü anlamaktır. Başarılar dilerim!